fa مکان‌یابی QTLهای مرتبط با شاخص های تحمل به خشکی در آفتابگردان (Helianthus annuus L.) اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>تنش خشکی از جمله عوامل محدودکننده رشد گیاهان است. با استفاده از شاخص&shy;های گزینشی می&shy;توان ارقام با عملکرد بالا در شرایط نرمال و تنش کم آبی را شناسایی نمود. بنابراین تجزیه ژنتیکی شاخص&shy;های تحمل به خشکی می&shy;تواند نقش مهمی در برنامه&shy;های به نژادی گیاهی ایفا کند. در تحقیق حاضر، به منظور شناسایی نشانگرهای مولکولی مرتبط با شاخص&shy;های تحمل به خشکی در آفتابگردان، 70 لاین خویش آمیخته نوترکیب حاصل از تلاقی بین دو لاین </strong><strong><span dir="LTR">RHA266</span></strong> <strong>و </strong><strong><span dir="LTR">PAC2</span></strong> <strong>به همراه والدین در قالب طرح لاتیس مستطیل 9&times;8 با دو تکرار در شرایط نرمال و تنش کم آبی در شرایط مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس پلات دو بعدی حاصل از تجزیه به مولفه&shy;های اصلی، تنوع ژنتیکی قابل ملاحظه&shy;ای در لاین&shy;های مورد مطالعه مشاهده گردید. از میان شاخص&shy;های مورد مطالعه، بین شاخص&shy;های </strong><strong><span dir="LTR">GMP</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">MP</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">HM</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">YI</span></strong> <strong>و </strong><strong><span dir="LTR">STI</span></strong> <strong>و عملکرد دانه آفتابگردان در هر دو شرایط آبیاری نرمال (</strong><strong><span dir="LTR">Yp</span></strong><strong>) و تنش خشکی (</strong><strong><span dir="LTR">Ys</span></strong><strong>) همبستگی مثبت معنی‌دار مشاهده شد. با استفاده از روش مکان&shy;یابی فاصله&shy;ای مرکب، در مجموع 32 </strong><strong><span dir="LTR">QTL</span></strong> <strong>برای شاخص&shy;های تحمل به خشکی شناسایی گردید. نتایج نشان می&shy;دهد که </strong><strong><span dir="LTR">QTL</span></strong><strong>&shy;</strong><strong>های شناسایی شده برای شاخص&shy;های </strong><strong><span dir="LTR">YI</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">MP</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">GMP</span></strong> <strong>در گروه پیوستگی 13، با </strong><strong><span dir="LTR">QTL</span></strong><strong>&shy;</strong><strong>های گزارش شده برای عملکرد در آفتابگردان هم مکان هستند. </strong></p> <p>Drought stress is an important limiting factor for plant growth. &nbsp;Using selection indices, it is possible to identify cultivars with high yield in normal and stressed conditions.&nbsp; So, the genetic analysis of drought tolerance indices can play important role in plant breeding programs. In order to identify molecular markers linked with drought tolerance indices in sunflower, 72 recombinant inbred lines produced from a cross between RHA266 and PAC2 lines, were evaluated in 8&times;9 rectangular lattice design with two replications in normal and water-stressed in field conditions. Based on bi-plot produced from the principal component analysis, high genetic variability was observed among studied lines. Among the studied indices, a significant positive correlation was seen between GMP, MP, HM, YJ and SVI indices with seed yield in both normal (Yp) and water-stressed (Ys) conditions. Using composite interval mapping, 32 QTLs were detected for studied drought tolerance indices. Results showed that the identified QTLs for YI, MP, GMP indices in linkage groups 13 were co-localized with QTLs reported for sunflower yield. Therefore, it is possible to use GMP, MP and YI as the most appropriate indices for selection of drought tolerant lines in sunflower.</p> آفتابگردان, تنش خشکی, مکان‌یابی فاصله‌ای مرکب, نشانگرهای مولکولی Composite interval mapping, Drought stress, Molecular markers, Sunflower 235 228 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-95-2&slc_lang=fa&sid=1 حمید حاتمی ملکی hatamimaleki@yahoo.com 10031947532846005215 10031947532846005215 Yes دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه نیشتمان عبدی nishtiAbdi@yahoo.com 10031947532846005216 10031947532846005216 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه رضا درویش زاده darvish_r2001@yahoo.com 10031947532846005217 10031947532846005217 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه مراد جعفری mb.jafari@yahoo.com 10031947532846005218 10031947532846005218 No دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه