fa مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ و محیط و پایداری عملکرد دانه ارقام جو زمستانه اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>به منظور تعیین پایداری و بررسی عکس‌العمل ارقام جو زراعی به شرایط اقلیمی مختلف از نظر عملکرد دانه، ده رقم جو در پنج منطقه شامل کرج، بیرجند، کاشمر، شیراز و سنندج مورد بررسی قرار گرفتند. ارقام مورد بررسی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 93-1392 کشت و ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که اثر متقابل ژنوتیپ و محیط برای عملکرد دانه معنی‌دار می‌باشد. به منظور بررسی پایداری ارقام، پارامترهای پایداری شامل واریانس محیطی، واریانس پایداری شوکلا، اکووالانس ریک، ضریب تغییرات لین و بینز و آماره پایداری ضریب تغییرات مورد ارزیابی قرار گرفتند. بر اساس این روش‌ها در مجموع ارقام نصرت، ماکوئی و گرگان دارای عملکردی مناسب و از پایداری بیشتری نسبت به سایر ارقام برخوردار بودند. نمودار </strong><strong><span dir="LTR">GGE biplot</span></strong><strong> مورد نظر برای صفت عملکرد دانه 54/91 درصد از تغییرات داده‌ها را توجیه نمود. براساس این روش به ترتیب ارقام استرین، گرگان، کویر و نصرت دارای بیشترین عملکرد دانه و پایداری بودند. در مقابل، ارقام ریحان و زرجو از عملکرد و پایداری کمتری برخوردار بودند. در رابطه با صفت عملکرد دانه مناطق مورد بررسی به دو ابرمحیط تقسیم شدند. ابر محیط اول شامل کرج و بیرجند و ابرمحیط دوم شامل شیراز، سنندج و کاشمر بود. ابر محیط دوم به دلیل اینکه تعداد ارقام با عملکرد بالای بیشتری را در خود جای داده بود بهترین ابرمحیط تشخیص داده شد. محیط‌های کرج، سنندج و شیراز از قدرت تمیز بیشتری برای تشخیص ارقام برخوردار بودند.</strong></p> <p>In order to determine the stability and reaction of barley genotypes in different climatic conditions, grain yield of ten barley cultivars were evaluated in five locations. Studied areas were Karaj, Birjand, Kashmar, Sanandaj and Shiraz. The experiment conducted in a randomized complete block designs with three replications in 2013-2014. Genotype by environment interaction effect was significant for grain yield. To investigate the stability of the cultivars, stability parameters including environmental variance, Shukla stability variance, Wricke ecovalence, Lin and Bains coefficient variation and the variation coefficient stability parameter were assessed. According to these methods, Nosrat, Makuei and Gorgan cultivars with optimum performance were more stable than other genotypes. GGE - biplot graph in grain yield explained 91.54 percent of variations. According to GGE &ndash; biplot method Strain, Gorgan, Kavir and Nosrat had the high mean values of grain yield and stability. In contrast, Rayhan and Zarjou had the low mean values of grain yield and stability. For grain yield, studied locations divided to two mega-environments. The first mega-environment was Karaj and Birjand and the second mega-environment was Shiraz, Sanandaj and Kashmar. The second mega-environment regarded as the best mega-environment because of more number of varieties in with high grain yield. Karaj, Sanandaj and Shiraz had the most discrimination power in genotype recognition.</p> ابرمحیط, اثر متقابل ژنوتیپ و محیط, روش GGE biplot Genotype by environment interaction, GGE biplot method, Mega-environment 106 99 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-127-1&slc_lang=fa&sid=1 Rohollah Badooei Delfard روح اله بدوئی دلفارد rohallah1361bd@gmail.com 10031947532846005117 10031947532846005117 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران Khodadad Mostafavi خداداد مصطفوی mostafavikh@yahoo.com 10031947532846005118 10031947532846005118 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران Abdollah Mohammadi عبداله محمدی abdollahmohammadi54@gmail.com 10031947532846005119 10031947532846005119 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران.