fa ارزیابی تنوع صفات مورفولوژیکی گونه‌ها و اکوتیپ‌های مریم‌گلی با استفاده از روش‌های آماری چند‌ متغیره اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <p><span dir="RTL">گیاه دارویی جنس مریم‌گلی (</span><em>Salvia </em>L.<span dir="RTL">) دارای خصوصیات آنتی‌باکتریایی، آنتی‌اکسیدانی، آنتی‌دیابتی و طعم&shy;دهندگی است. این جنس دارای 55 گونه در ایران می‌باشد که 17 گونه از آن‌ها بومی می‌باشند. دگرگشنی و پراکنش گسترده تأثیر زیادی روی خصوصیات مورفولوژیکی و تنوع اکوتیپ‌های مریم‌گلی داشته است. این بررسی با هدف مطالعه تنوع و رابطه بین صفات مورفولوژیکی در نه اکوتیپ از چهار گونه شامل </span><em>Salvia nemorosa</em><span dir="RTL">، </span><em>S. spinosa</em><span dir="RTL">، </span><em>S. verticillata</em><span dir="RTL"> و </span><em>S. virgata</em><span dir="RTL"> در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز آموزش جهاد کشاورزی قزوین اجرا شد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، تفاوت اکوتیپ‌ها از نظر تمام صفات مورد بررسی معنی‌دار به‌دست آمد. همبستگی اکثر صفات با وزن تر و خشک بوته، مثبت و معنی‌دار بود. تعداد برگ همبستگی منفی با طول و عرض برگ داشت و همبستگی طول گل با تعداد گل و برگ نیز منفی بود. بر اساس نتایج رگرسیون گام به گام، وزن خشک گل‌ها، برگ‌ها و تعداد شاخه‌ها به‌ترتیب بیشترین اثر را روی وزن خشک بوته نشان دادند. در تجزیه به عامل‌ها چهار عامل اول 9/94 درصد از کل تنوع بین صفات را توجیه کردند که عامل اول با داشتن ضرایب بزرگ برای صفات وزنی و تعداد، عامل عملکرد نام‌گذاری شد. نتایج نشان دادند تفاوت‌های ژنتیکی بخش قابل توجهی از تنوع صفات را نسبت به عوامل محیطی توجیه می‌کنند.</span></p> <p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Salvia</em> L. genus has antibacterial, antioxidant, antidiabetic and culinary properties. This genus consists of 55 species including 17 endemic ones in Iran. Out crossing and widespread distribution of <em>Salvia</em> L. genus plants have led to great impact on their morphological variation of ecotypes. This study was conducted for investigating morphological variation as well as characters relationships in nine ecotypes of four species named <em>Salvia. nemorosa</em>, <em>S. spinosa</em>, <em>S. verticillata</em> and S. <em>virgata</em> based on Randomized Complete Block Design with three replications in Agricultural Education Center of Qazvin. Difference among ecotypes was significant at all studied traits. All traits had positive and significant correlation with wet and dry weight of plants. On the other hand the correlation between leaf number and leaf length, leaf width and also the correlation of flower length and leaf and flower number were negative. The results of stepwise regression revealed that flowers and leaves dry weight and then branch number had more effects on total dry weight, respectively. In factor analysis, four primary factors justified 94.9 percent of total variation among characters and the first one named yield factor because of its high coefficients in weighting and numeral traits. Totally the results of this study indicated that genetic differences explained notable variation of characters than environmental effects.</p> <p></p> تجزیه به عامل‌ها, رگرسیون, همبستگی, مریم‌گلی Correlation, Factor analysis, Salvia, Stepwise regression 141 133 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-473-1&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Yousefiazarkhanian معصومه یوسفی آذرخانیان mas.yousefiazar@yahoo.com 10031947532846005198 10031947532846005198 Yes Mohaghegh Ardabili University دانشگاه محقق اردبیلی Ali Asghari علی اصغری ali_asgharii@yahoo.com 10031947532846005199 10031947532846005199 No Mohaghegh Ardabili University دانشگاه محقق اردبیلی Jafar Ahmadi جعفر احمدی njahmadi910@yahoo.com 10031947532846005200 10031947532846005200 No Imam Khomeini International University دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) قزوین Ali Ashraf Jafari علی اشرف جعفری aliashrafj@gmail.com 10031947532846005201 10031947532846005201 No Research Institute of Forest and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور