fa بررسی تنوع ژنتیکی در ژنوتیپ‌های سورگوم با استفاده از نشانگرهای ریزماهواره اصلاح نباتات مولكولي اصلاح نباتات مولكولي پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>سورگوم از نظر میزان تولید در بین غلات در درجه پنجم اهمیت بعد از گندم، برنج، ذرت و جو قرار دارد. تعیین</strong> <strong>میزان</strong> <strong>تنوع ژنتیکی</strong> <strong>در</strong> <strong>مواد</strong> <strong>گیاهی</strong> <strong>گام</strong> <strong>اولیه برای</strong> <strong>شناسایی،</strong> <strong>حفظ</strong> <strong>و</strong> <strong>نگهداری</strong> <strong>ذخایر</strong> <strong>توارثی</strong> <strong>و طراحی برنامه‌های</strong> <strong>اصلاحی می‌باشد. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در 10 ژنوتیپ سورگوم، از 10 جفت آغازگر ریزماهواره با توجه به مطالعات قبلی استفاده گردید. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد که متوسط محتوای اطلاعات چند شکلی برای آغازگرهای مورد ارزیابی 48/0 و میانگین هتروزیگوسیتی مشاهده شده برای تمامی آغازگرها 29/0 بود. بیشترین میزان شاخص شانون که نشان دهنده تنوع بین جمعیتی است، مربوط به مکان ژنی </strong><strong><span dir="LTR">XTxp-312</span></strong><strong> بود. همچنین مکان‌های ژنی </strong><strong><span dir="LTR">XTxp-287</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">XTxp-354</span></strong><strong> دارای کمترین میزان شاخص شانون (37/0) بودند. آغازگر</strong><strong><span dir="LTR"> XTxp-312</span></strong><strong> بیشترین مقدار شانون، هتروزیگوسیتی مورد انتظار و مشاهده شده و نیز بیشترین تعداد آلل مؤثر را به خود اختصاص داد، بنابراین این آغازگر تنوع بین ارقام مورد مطالعه را خیلی بهتر از سایرآغازگرها نشان داد و به عبارت دیگر ارقام از نظر این مکان تنوع بیشتری را نشان دادند. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از ضریب تشابه جاکارد و روش </strong><strong><span dir="LTR">UPGMA</span></strong><strong> ارقام سورگوم را در 4 گروه اصلی قرار داد. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه به مؤلفه‌های</strong> <strong>اصلی، دو مؤلفه اول به ترتیب 08/50 و 08/10 (مجموعاً 15/60%) از واریانس کل را توجیه کردند. یعنی نشانگرهای ریزماهواره مورد استفاده دارای توزیع نسبتاً مناسبی در سطح ژنوم بوده‌اند. به طور کلی نتایج این پژوهش حاکی از تنوع بین ژنوتیپ‌های سورگوم بر اساس نشانگرهای ریزماهواره مورد استفاده بود که نشان می‌دهد می‌توان از این تنوع در برنامه‌های اصلاحی استفاده نمود.</strong></p> <p>Sorghum is the fifth degree of importance in the production of cereal after wheat, rice, maize and barley. Genetic diversity estimation of plant material is primary step for identification, protection and conservation of germplasm and breeding programs designing. In order to study of genetic diversity among 10 genotypes of grain sorghum, 10 microsatellite primers were used according to previous studies. Results of the experiment showed that the average polymorphic information content for all primers was 0.48, and the average observed heterozygosity for all Primers was calculated 0.29. The most Shannon index that reflects genetic diversity among populations, obtained in XTxp-312 primer. Also loci XTxp-287 and XTxp-354 had the lowest Shannon index (0.37). XTxp-312 primer had the highest amounts for Shannon index, expected and observed heterozygosity and the largest number of effective alleles. Thus this primer showed more genetic diversity than other primers. In other words, the genotypes showed higher diversity in the case of XTxp-312 primer. Cluster analysis based on molecular data using Jaccard&#39;s similarity coefficient and UPGMA method, classified the genotypes of sorghum into four major groups. Based on Principal component analysis results, the first two components PCA1 and PCA2 explained, 50.08 and 10.08 (total 60.15%) of the total variance respectively, indicating that SSR markers distribution across the genome have been relatively good. The overall results of this study showed genetic variation among sorghum genotypes based on microsatellite markers can be used in breeding programs.</p> آلل موثر, تجزیه خوشه‌ای, تجزیه به مولفه اصلی, شاخص شانون, محتوای اطلاعات چند شکلی Cluster analysis, Effective alleles, Polymorphic information content, Principal component analysis, Shannon index 123 116 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-456-1&slc_lang=fa&sid=1 Sokhra Khoramipor صغری خرمی پور skhoramipoor@yahoo.com 10031947532846005124 10031947532846005124 No University of Yasouj دانشگاه یاسوج Masoud Dehdari مسعود دهداری adehdari@yu.ac.ir 10031947532846005125 10031947532846005125 Yes University of Yasouj Reza Amiri Fahliani رضا امیری فهلیانی amiri720@yahoo.com 10031947532846005126 10031947532846005126 No University of Yasouj