fa ارزیابی عملکرد و برخی صفات کمی در ژرم پلاسم گلرنگ (Carthamus tinctorius) ایران تحت شرایط دیم اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>به منظور بررسی تنوع ژنتیکی برای عملکرد و اجزای آن و نیز برخی صفات کمی در ژرم پلاسم گلرنگ </strong><br> <strong>(</strong><strong><em><span dir="LTR">Carthamus tinctorius</span></em></strong><strong>) </strong><strong>ایران، آزمایشی با 89 ژنوتیپ در پائیز سال زراعی 89 - 1388 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور اجرا شد. صفات تعداد شاخه اصلی، تعداد شاخه فرعی، تعداد طبق در بوته، ارتفاع بوته، وزن طبق، عملکرد دانه، تعداد دانه در طبق، وزن صد دانه و درصد سبز ارزیابی شدند. تجزیه واریانس داده‌ها حاکی از وجود اختلاف معنی‌دار بین تیمارها در سطح احتمال 1% بود. صفات تعداد شاخه فرعی و تعداد شاخه اصلی به ترتیب بیشترین و کمترین میزان ضریب تغییرات ژنتیکی و فنوتیپی را نشان دادند. از نظر میزان وراثت‌پذیری، صفات تعداد شاخه اصلی (70%) و تعداد طبق در بوته (73%)، بیشترین میزان را به خود اختصاص داده و ارتفاع بوته با مقدار 55% کمترین میزان وراثت‌پذیری را داشت. ژنوتیپ‌های پا بلند از عملکرد دانه بهتری در مقایسه با پا کوتاه‌ها برخوردار بودند. ضریب همبستگی معنی‌داری بین عملکرد دانه، تعداد طبق در بوته و وزن طبق به ترتیب برابر 849/0، 237/0 و 266/0 بدست آمد ولی رابطه عملکرد دانه و تعداد دانه در طبق غیر معنی‌دار بود. </strong><strong>تجزیه خوشه‌ای بر اساس کلیه صفات به روش </strong><strong><span dir="LTR">UPGMA</span></strong><strong> و با استفاده از فاصله اقلیدسی، ژنوتیپ‌ها را در 5 خوشه گروه‌بندی کرد که لاین‌های موجود در کلاستر اول و سوم از نظر صفات عملکرد دانه و عملکرد روغن، از ارزش بالاتری نسبت به میانگین کلیه ژنوتیپ‌ها برخوردار بودند. تنوع موجود می‌تواند در تولید جمعیت‌های در حال تفکیک برای استفاده در پروژه‌های اصلاح نبات، تولید لاین‌های جدید و نیز در مکان‌یابی ژن‌های کنترل کننده صفات مزبور مورد استفاده قرار گیرد.</strong></p> <p>In order to study genetic diversity of different wheat inbred lines and grain yield modeling as well as selection of elite lines, 305 wheat lines derived from Roshan &times; Falat cultivar along with their parents as well as two check (Mahdavi and Shahpasand) cultivated in research field of Sahid Bahonar university of Kerman in augment design, on growing season of 2013-2014. Result of genetic and phenotype correlation has high coincidences together that shown infer low influence of environment error to relationship between evaluated traits. According to results of correlation analysis significant correlation was seen between grain yield and most of evaluated traits. Results of ANOVA of evaluated traits showed non-significant difference between check varieties in different incomplete blocks, this showed the homogeneity of experiment field. Stepwise regression model showed%81 changes of grain yield is justified by 1000 grain weight, number of grain per single plant, number of fertile tiller, plant hight and awn length. By factor analysis for the 13 evaluated traits shown%65 of variation in grain yield is justified by four factors, cluster analysis categorized the lines into three groups, the dendrogram revealed lines the third group of lines white the second group have significant difference. Evaluation of grain yield potential and phenotypic diversity measured traits lead to selection 40 better inbreed lines in this research. Results of this research showed number of grain per single plant, number of fertile tiller, grain filling period and awn length would be recommended traits for indirect selection for improvement grain yield.</p> تجزیه خوشه‌ای, ژرم پلاسم, گلرنگ, وراثت‌پذیری, همبستگی Cluster analysis, Factor analysis, Genetic correlation, Grain yield, Stepwise regression and wheat 30 24 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-168-3&slc_lang=fa&sid=1 مهدی فیضی mehdi.feizi.64@gmail.com 10031947532846005082 10031947532846005082 No دانشگاه زابل لیلا فهمیده l.fahmideh@uoz.ac.ir 10031947532846005083 10031947532846005083 Yes دانشگاه زابل