fa راه‌کارهای مناسب گزینش ژنوتیپ‌های متحمّل به تنش خشکی در کلزا اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>در این تحقیق امکان کاربرد شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل، به منظور شناسایی ژنوتیپ‌های متحمّل به خشکی با استفاده از شاخص‌های مختلف تحمّل به خشکی در سال زراعی 91-1390 در مزرعه مرکز تحقیقات و منابع طبیعی یزد</strong> <strong>انجام شد. سه سطح آبیاری شامل آبیاری براساس 80 میلی</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر کلاس </strong><strong><span dir="LTR">A</span></strong><strong> (</strong><strong>به&shy;عنوان تیمار شاهد)، قطع آبیاری از ابتدای ساقه‌رفتن تا ابتدای گل‌دهی و قطع آبیاری از ابتدای گل‌دهی تا ظهور خورجین‌ها که در کرت اصلی قرار گرفتند و شش ژنوتیپ </strong><strong>کلزا </strong><strong>در کرت فرعی، به صورت طرح کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. سیزده شاخص تحمّل به خشکی شامل شاخص حساسیت به خشکی، شاخص تحمّل تنش، شاخص تحمّل، شاخص تحمّل به تنش غیرزیستی، شاخص درصد حساسیت به تنش، شاخص تولید در شرایط بدون‌تنش و تنش، شاخص خشکی نسبی، میانگین هارمونیک، درصد کاهش عملکرد، شاخص پایداری عملکرد، شاخص عملکرد، میانگین تولید، میانگین هندسی عملکرد و هم‌چنین تکنیک شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل بررسی شد. نتایج نشان داد تنش خشکی، هدایت‌</strong> <strong>روزنه‌ای را در مراحل ساقه‌رفتن و گل‌دهی به&shy;طور معنی‌داری کاهش داده است. ژنوتیپ </strong><strong><span dir="LTR">Tassilo</span></strong><strong> با مقدار شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل نزدیک به یک، ژنوتیپ متحمّل و ژنوتیپ‌های </strong><strong><span dir="LTR">Cooper</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Adriana</span></strong><strong> با مقادیر شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل نزدیک به صفر به&shy;عنوان ژنوتیپ‌های حساس به خشکی در شرایط تنش در مرحله ساقه‌رفتن تا شروع گل‌دهی شناخته شدند. ژنوتیپ </strong><strong><span dir="LTR">Lilian</span></strong><strong> با مقدار شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل نزدیک به یک، ژنوتیپ متحمّل به خشکی در شرایط تنش در مرحله گل‌دهی تا خورجین‌دهی و هم‌چنین ژنوتیپ‌های </strong><strong><span dir="LTR">Cooper</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Adriana</span></strong><strong> با پایین‌ترین مقادیر شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل جزء ژنوتیپ‌های حساس به خشکی در این مرحله معرفی شدند.</strong></p> <p>In this research<em>,</em> the possibility of applying selection index of ideal genotype (SIIG) technique for identify tolerate genotypes using the different drought tolerance indices be amended. The experiment was conducted as split plot based on randomized complete block design with three replications at the experimental farm of agricultural research institute and natural resources, Yazd, Iran in 2011-2012. Three irrigation levels consisting of irrigation after 80mm evaporation from class &ldquo;A&rdquo; pan as control, no irrigation from stem elongation stage until flowering and flowering stage until podding stage were applied in main plots and Subplots were six winter canola cultivars. Thirteen drought tolerance indices including stress susceptibility index, stress tolerance index, tolerance index, abiotic-stress tolerance index, stress susceptibility percentage index, stress non-stress production index, relative drought index, harmonic mean, percentage of yield reduction, yield stability index, yield index, mean productivity and geometric mean productivity and also selection index of ideal genotype were calculated. The results indicated that drought stress significantly decreased the stomatal conductivity at stem elongation and flowering stages. Tassilo genotype with the highest selection index of ideal genotype values, near to one was accepted drought tolerance genotype; also Cooper and Adriana genotypes with the lowest selection index of ideal genotype values, near to zero were accepted drought susceptible genotypes at drought stress conditions from stem elongation stage until flowering. Lilian genotype with the highest selection index of ideal genotype value, near to one, perceived as the drought tolerance genotype under drought stress in flowering stage and Cooper and Adriana genotypes with the lowest selection index of ideal genotype values, near to zero were perceived as the drought susceptible genotypes. Thus, Tassilo and Lilian genotypes may be used as the genetic sources for drought resistance<strong>.</strong></p> تحمّل به خشکی, تنش, ژنوتیپ ایده‌آل, کلزا, هدایت روزنه‌ای Canola, Drought tolerance, Ideal genotype, Stress, Stomata canductivity 90 77 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-431-2&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Zali حسن زالی hzali91@yahoo.com 10031947532846005110 10031947532846005110 No Tahereh Hassanloo طاهره حسنلو thassanloo@abrii.ac.ir 10031947532846005111 10031947532846005111 Yes سازمان تحقیقات اموزش و ترویج جهاد کشاورزی Omid Sofalian امید سفالیان sofalian@uma.ac.ir 10031947532846005112 10031947532846005112 No وزرات علوم و تحقیقات Ali Asghari علی اصغری A_asghari@yahoo.com 10031947532846005113 10031947532846005113 No Mehrshad Zeinalabedini مهرشاد زین العابدینی Mzeinalabedini@abrii.ac.ir 10031947532846005114 10031947532846005114 No سازمان تحقیقات اموزش و ترویج جهاد کشاورزی