fa بررسی تنوع ژنتیکی ارقام برنج ایرانی با استفاده از نشانگرهای ISSR، IRAP و REMAP اصلاح نباتات مولكولي اصلاح نباتات مولكولي پژوهشي Research <p dir="RTL"><strong>در این مطالعه، تنوع ژنتیکی 40 لاین و رقم بومی و اصلاح‌شده برنج با استفاده از نشانگرهای </strong><strong><span dir="LTR">ISSR</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">IRAP</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">REMAP</span></strong><strong> مورد ارزیابی قرار گرفت. فرآورده تکثیر برای 20 نشانگر، نوارهای واضح و چندشکلی را بین ژنوتیپ‌ها نشان داد که در مجموع 309 نوار با میانگین چندشکلی 03/88 درصد تولید شد. میانگین تنوع ژنی، شاخص شانون و محتوای اطلاعات چندشکلی به ترتیب 39/0، 57/0 و 35/0 بود. آغازگرهای </strong><strong><span dir="LTR">UBC811</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">UBC813</span></strong><strong> به ترتیب بالاترین شاخص‌های تنوع ژنتیکی را با مقادیر 65/0 و 64/0 نشان دادند. به منظور تعیین کارایی نشانگرها در بروز چندشکلی، شاخص نشانگری (</strong><strong><span dir="LTR">MI</span></strong><strong>) و نسبت چندگانه مؤثر (</strong><strong><span dir="LTR">EMR</span></strong><strong>) محاسبه شد که بر این اساس نشانگرهای ترکیبی </strong><strong><span dir="LTR">TOS2+UBC811</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">TOS2+UBC826</span></strong><strong> به ترتیب با بیشترین مقدار </strong><strong><span dir="LTR">MI</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">EMR</span></strong><strong> از کارایی بهتری برخوردار بودند. دندروگرام با استفاده از روش </strong><strong><span dir="LTR">UPGMA</span></strong><strong> ژنوتیپ‌ها را به 6 گروه تقسیم کرد که بیشتر ارقام بومی مانند هاشمی، علی کاظمی و حسن سرایی در گروه دوم و ارقام اصلاح شده همچون خزر، کادوس و گوهر بیشتر در گروه سوم قرار گرفتند. همچنین نتایج نشان داد نشانگرهای مبتنی بر رتروترانسپوزون همچون </strong><strong><span dir="LTR">REMAP</span></strong><strong> از توانایی خوبی جهت نشان دادن تنوع ژنتیکی ژرم پلاسم برنج برخوردارند و می‌توانند برای مطالعات ژنتیکی و اصلاحی برنج مورد استفاده قرار گیرند.</strong></p> <p>In this study, genetic diversity was evaluated for 40 landraces and improved rice genotypes by inter-simple sequence repeat (ISSR), IRAP (Inter-Retrotransposon Amplified) and REM (Retro transposon-Microsatellite AmplifiedPolymorphism) marker systems. Amplified productions of 20 primers indicated distinct and polymorphic bands among genotypes that produced a total of 309 bands and an average of 88.03% polymorphism. The average gene diversity, Shannon&rsquo;s diversity index and polymorphism information content were 0.39, 0.57 and 0.35, respectively. UBC811 and UBC813 markers showed the highest genetic diversity indices which were 0.65 and 0.64, respectively. In order to determine the efficiency of the markers in polymorphism appearance, marker index (MI) and effective multiplex ratio (EMR) were calculated which based onTOS2+UBC811and TOS2+UBC826 markers with the highest MI and EMR value, had better efficiency, respectively. The dendrogram obtained using UPGMA method divided genotypes into six clusters. The most of local rice varieties including <em>Hashemi</em>, <em>Alikazemi</em> and <em>Hassansaraiee</em> located in cluster two whereas improved cultivars such as <em>Khaza</em>r, <em>Kadous</em> and <em>Gohar</em> located in cluster three. Also, the results indicated that markers based on retrotransposon as REMAP have good potential for using in genetics and breeding researches in rice.</p> برنج, تجزیه خوشه‌ای, نشانگرهای مولکولی, رتروترنسپوزون Cluster analysis, Molecular markers, Retro transposon, Rice 51 41 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-122-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Aalami علی اعلمی ali_aalami@yahoo.com 10031947532846005087 10031947532846005087 Yes University of Guilan دانشگاه گیلان Noushafarin Karami نوش آفرین کرمی noushafarinkaramy2009@gmail.com 10031947532846005088 10031947532846005088 No University of Guilan دانشگاه گیلان