Journal of Crop Breeding

fa تاثیر پرایمینگ بذر کیتوزان بر ویژگی‎ های جوانه‌زنی و خصوصیات بیوشیمیایی گیاهچه‎ های سیاه‎دانه (Nigella sativa L.) تحت تنش کادمیوم The Effect of Chitosan Priming on Germination and Biochemical Characteristics of Black Seed (Nigella sativa L.) under Cadmium Stress اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: سیاه&lrm;دانه (Nigella sativa L.) از خانواده آلالگان (Ranunculaceae)، یکی از آنتی&lrm;اکسیدان&lrm;های مفید طبیعی به&lrm;شمار می&lrm;رود که برای روغن تهیه شده از بذرهای آن خواص مختلف دارویی از جمله ضد &lrm;سرطانی، ضد میکروبی، ضد فشارخون، ضد دیابت و محافظ کبد و افزایش ایمنی بدن گزارش شده است. سیاه&lrm;دانه همانند سایر گیاهان دائماً در معرض تنش‌های غیرزیستی و یا زیستی قرار می‌گیرد. عمده&lrm;ترین تنش&lrm;های غیرزیستی که گیاهان در معرض آن قرار دارند شامل دمای شدید، خشک&lrm;سالی، شوری زیاد و فلزات سنگین می&lrm;باشند. آلودگی زیست&lrm;محیطی ناشی از فلزات سنگین رو به افزایش می&lrm;باشد. در بین فلزات سنگین، کادمیوم یکی از سمی&lrm;ترین عناصر برای موجودات زنده است که به&lrm;دلیل افزایش مقدار آن در محیط طی دهه&lrm;های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. این عنصر در غلظت&lrm;های بسیار کم نیز برای اکثر گیاهان سمی است، در حالی&lrm;که در غلظت&lrm;های بالاتر از پنج تا ده میکروگرم بر گرم وزن خشک برگ، می&lrm;تواند منجر به مرگ گیاه شود. وجود این عنصر در محیط رشد گیاهان سبب مسمومیت زیاد از جمله اختلال در روابط آب و گیاه، اختلال در بیوسنتز کلروفیل و تشکیل یون&lrm;های آزاد می&lrm;گردد. لذا اتخاذ روش&lrm;های مناسب زیست محیطی جهت کاهش و یا حذف تاثیرات منفی و غیرقابل جبران این فلز در کشاورزی ضروری است. پرایمینگ بذر یک روش کارامد برای بهبود عملکرد گیاه با افزایش تحمل گیاه به تنش شناخته شده است. یکی از انواع روش&lrm;های پرایمینگ استفاده از مواد شیمیای مانند کیتوزان است. کیتوزان یک ماده غیر سمی و سازگار با محیط زیست است که به دلیل فعالیت آنتی اکسیدانی در برخورد با آسیب&lrm;های اکسیداتیو حاصل از تنش محیطی بسیار حائز اهمیت است. بنابراین در این پژوهش به بررسی تاثیر پرایمینگ کیتوزان بر کاهش اثرات مخرب کادمیوم بر خصوصیات جوانه&lrm;زنی و بیوشیمیایی سیاه&lrm;دانه پرداخته شد. مواد و روش&lrm;ها: در این مطالعه به&lrm;منظور بررسی تاثیر پرایمینگ کیتوزان در تنش کلریدکادمیوم بر خصوصیات جوانه&lrm;زنی و بیوشیمیایی سیاه&lrm;دانه، آزمایشی به&lrm;صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با 4 تکرار در پتری&lrm;های استریل در آزمایشگاه&lrm;های دانشگاه کشاورزی شهر گنبدکاووس در سال1402 اجرا شد.  برای پرایمینگ بذور با غلظت&lrm;های مختلف کیتوزان (0/2، 0/4، 0/6، 0/8 , 1 درصد)، بذرها به&lrm;مدت 3 ساعت تحت شرایط تاریکی درون محلول&lrm;های مورد نظر غوطه&lrm;ور شدند و پس از خشک شدن بر روی بستر کاغذ واتمن در پتری‌ها قرار داده شدند. سپس مقدار 5 میلی&lrm;لیتر از محلول&lrm;های آماده &lrm;شده با غلظت&lrm;های مختلف کلرید کادمیوم (شاهد، 1000،750،500،250میکرو مولار) به آن&lrm;ها اضافه گردید. برای تیمار شاهد از آب مقطر استفاده شد. در نهایت جوانه&lrm;زنی بذرها به&lrm;مدت 10 روز در شرایط تاریکی در دستگاه ژرمیناتور با دمای 1±25 درجه سلسیوس انجام شد. در انتهای آزمایش صفات درصد جوانه&lrm;زنی، سرعت جوانه&lrm;زنی، شاخص بنیه گیاهچه، طول ریشه&lrm;چه و ساقه&lrm;چه اندازه&lrm;گیری شد. سپس صفات بیوشیمیایی مانند آنزیم&lrm;های کاتالاز، پراکسیداز، فنل، قند محلول و پرولین بعد از 14 روز اندازه&lrm;گیری شد. تجزیه و تحلیل آماری داده ها با استفاده از نرم&lrm;افزار  SAS 9.1  و MSTAT-C انجام شد. یافته&lrm;ها: نتایج تجزیه واریانس حاکی از معنی&lrm;دار بودن اثرات ساده پرایمینگ با کیتوزان و تنش کادمیوم بر تمامی صفات مورد بررسی بود. همچنین اثرات متقابل پرایمنگ× تنش کادمیوم نیز برای تمامی صفات در سطح 1 درصد معنی&lrm;دار بود. مقایسه میانگین داده&lrm;ها نشان داد که با افزایش غلظت کادمیوم درصد و سرعت جوانه&lrm;زنی، طول ریشه&lrm;چه و شاخص بنیه بذر به&rlm;طور معنی&lrm;داری کاهش یافت به&lrm;طوری&lrm;که بیشترین میزان این صفات در سطح شاهد و 250 میکرومولار کلریدکادمیوم و کمترین میزان این صفات در غلظت 1000 میکرومولار کلریدکادمیوم مشاهده شد. کاربرد کیتوزان به صورت پرایمینگ سبب بهبود صفات جوانه&lrm;زنی، طول ریشه&lrm;چه و ساقه&lrm;چه و شاخص بنیه بذر در تیمارهای 0/2 و 0/4 درصدی کیتوزان نسبت به شاهد شد در حالی&lrm;که با افزایش درصد کیتوزان ( 0/8 و 1 درصد) میزان این صفات به&lrm;طور معنی&lrm;داری کاهش یافت. نتایج مقایسه میانگین صفات تحت برهم&lrm;کنش پرایمینگ کیتوزان و کادمیوم نشان داد که به&lrm;کارگیری پرایمینگ بذر با کیتوزان توانست تا حدودی اثرات منفی تنش کلریدکادمیوم بر صفات درصد و سرعت جوانه&lrm;زنی، شاخص بنیه و طول ریشه&lrm;چه و ساقه&lrm;چه را تقلیل دهد. به&lrm;طوری&lrm;که بیشترین میزان این صفات در تیمار 0/2 و 0/4 درصد کیتوزان و تنش 250 و 500 میکرومولار مولار کادمیوم مشاهده شد. همچنین نتایج مطالعات حاضر نشان داد که افزایش غلظت کلریدکادمیوم سبب افزایش میزان فعالیت آنزیم&lrm;های آنتی&lrm;اکسیدانی از قبیل کاتالاز، پراکسیداز و آنتی&lrm;اکسیدان&lrm;های غیرآنزیمی مانند پرولین و فنل می&lrm;گردد. به&lrm;طوری&lrm;که آنزیم پراکسیداز در سطح 750 میکرومولار کلریدکادمیوم (0/0053 میکرومول برگرم بافت تازه) با افزایش 178/2 درصدی نسبت به شاهد و فنل در تیمار 1000 میکرومولار آلودگی با کلریدکادمیوم (3/2 میلی گرم بر گرم عصاره) با افزایش 211/7 درصدی نسبت به شاهد بیشترین سطح فعالیت خود را نشان دادند. استفاده از تکنیک پرایمینگ بذر با کیتوزان، توانست میزان محتوی این پروتئین&lrm;ها را به&lrm;طور قابل توجهی در گیاهان تحت تنش کادمیوم افزایش دهد. به&lrm;طوری&lrm;که بیشترین میزان آنزیم پراکسیداز در شرایط 500 میکرو مولار کلریدکادمیوم در تیمار پرایمینگ 0/4 درصد کیتوزان (0/0083 میکرومول برگرم بافت تازه) و در شرایط 750 میکرومولار کلرید کادمیوم در تیمار پرایمینگ 2/0 درصد کیتوزان (0/0082 میکرومول برگرم بافت تازه) دیده شد که این میزان به ترتیب حدود 64 و 57/6 درصد بیشتر از شاهدشان بود. نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که تنش کادمیوم منجر به کاهش شاخص&lrm;های جوانه&lrm;زنی شده و سیستم دفاعی گیاه را تضعیف می&lrm;کند. گیاه برای مقابله با این تغییرات و کاهش اثرات سوء حاصل از ROSهای تولیدشده، میزان فعالیت آنزیم&lrm;های آنتی&lrm;اکسیدان را افزایش داد، اما اثرات نامطلوب کادمیوم تاثیری بازدارنده بر این تغییرات داشت. با این&lrm;حال کاربرد کیتوزان به شکل پرایمینگ از اثرات مضر کادمیوم ممانعت نموده و منجر به افزایش فعالیت آنزیم&lrm;های آنتی&lrm;کسیدان&lrm;شده و فرآیند جوانه&lrm;زنی را در برابر سمیت این فلز سنگین محافظت کرد. اگرچه کاربرد تا 0/6 درصد کیتوزان بهبود دهنده این مکانیزم&lrm;ها بود ولی با افزایش غلظت این ماده از اثرات سودمند آن کاسته&lrm; شد. بر اساس نتایج مطالعه حاضر می&lrm;توان این&lrm;گونه بیان نمود که کاربرد کیتوزان سبب فعال شدن برخی مکانیسم&lrm;های بیوشیمیایی و فیزیولوژیکی در گیاه سیاه&lrm;دانه در رابطه با تنش گردید. لذا می&lrm;توان&lrm; استفاده از پرایمینگ بذر با کیتوزان را به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای افزایش تحمل سیاه&lrm;دانه به تنش کادمیوم پیشنهاد نمود.  </div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Background: Black seed (Nigella sativa L.) from the Ranunculaceae family is one of the natural useful antioxidants, and the oil prepared from its seeds has various medicinal properties, including anti-cancer, anti-microbial, anti-hypertensive, anti-diabetic and increased immunity has been reported. Nigella sativa, like other plants, is constantly exposed to abiotic or biotic stresses. The main abiotic stresses that plants are exposed to include extreme temperature, drought, high salinity and heavy metals. Environmental pollution caused by heavy metals is increasing. Among heavy metals, cadmium is one of the most toxic elements for living organisms, which has received much attention due to its increase in the environment in recent decades. This element is toxic to most plants even in very low concentrations, while in concentrations higher than five to ten micrograms per gram of dry leaf weight, it can lead to the death of the plant. The presence of this element in the growth environment of plants causes a lot of poisoning, including disruption of water-plant relations, disruption of chlorophyll biosynthesis and formation of free ions. Therefore, it is necessary to adopt appropriate environmental methods to reduce or eliminate the negative and irreparable effects of this metal in agriculture. Seed priming is known to be an effective method to improve plant performance by increasing plant tolerance to stress. One of the types of priming methods is the use of chemicals such as chitosan. Chitosan is a non-toxic and environmentally adaptive substance that is very important due to its antioxidant activity in dealing with oxidative damage resulting from environmental stress. Therefore, in this study, the effect of chitosan priming on reducing the harmful effects of cadmium on germination and biochemical characteristics of black seed was investigated. Methods: In this study, in order to investigate the effect of chitosan priming on cadmium chloride stress on the germination and biochemical characteristics of Nigella sativa, the experiment was carried out as a factorial design based on completely randomized design with 4 replications in sterile petri dishes in the laboratories of Gonbadkavos Agricultural University in 2023. For seed priming with different concentrations of chitosan (0.2, 0.4, 0.6, 1.0%), the seeds were immersed in the desired solutions for 3 hours under dark conditions and after drying, they were placed in Petri dishes on Whatman paper bed. Then 5 ml of solutions prepared with different concentrations of cadmium chloride (control, 1000, 750, 500, 250 μmol) were added to them. Distilled water was used for control treatment. Finally, the samples were placed for 10 days in the germinator in dark conditions with a temperature of 25±1 oC. At the end of the experiment, the characteristics of germination percentage, germination rate, seedling vigor index, root and shoot length were measured. Then the biochemical traits of seedlings such as catalase, peroxidase, phenol, soluble sugar and proline were measured after 14 days. Statistical analysis of data was done using SAS 9.1 and MSTAT-C software. Results: The results of analysis of variance indicated the significant simple effects of priming with chitosan and cadmium stress on all investigated traits. Also, the interaction effects of priming × cadmium stress were also significant for all traits at the 1% level. The comparison of average data showed that with the increase of cadmium concentration, germination rate and percentage, radicle length and seedling vigor index decreased significantly, so that the highest amount of these traits was in the control and 250 μmol cadmium and the lowest amount of these traits was observed at a concentration of 1000 μmol cadmium. The external application of chitosan in the form of priming improved germination traits, root and shoot length and seedling vigor index in 0.2 and 0.4% chitosan treatments compared to the control, while with the increase in the percentage of chitosan (0.8 and 1 percent) the amount of these traits decreased significantly. The results of the comparison of average traits under the interaction of chitosan ×cadmium showed that seed priming with chitosan was able to reduce the negative effects of cadmium chloride stress on the traits of percentage germination, root and shoot length and seedling vigor index. Thus, the highest amount of these traits was observed in the treatment of 0.2 and 0.4% chitosan and 250 and 500 μmol cadmium stress. Also, the results of the present study showed that increasing the concentration of cadmium chloride causes an increase in the activity of antioxidant enzymes such as catalase and peroxidase and non-enzymatic antioxidants such as proline and phenol. So that peroxidase enzyme at the treatment of 750 μM of cadmium (0.0053 μmol per gram of fresh tissue) with an increase of 178.2% compared to the control and phenol in the treatment of 1000 μM of cadmium (3.2 mg/g of extract) with an increase of 211.7 % compared to the control showed the highest level of activity. Also, the use of seed priming technique with chitosan could significantly increase the content of these proteins in plants under cadmium stress. So that, the highest amount of peroxidase enzyme is observed in the treatment of 500 μM cadmium in the priming treatment with 0.4% chitosan (0.0083 μmol Bergam of fresh tissue) and in the tratment of 750 μM cadmium chloride in the priming treatment 0.2% chitosan (0.0082 μmol Bergam) fresh tissue). That this amount was about 64 and 57.6% more than their controls, respectively. Conclusion: The results of this research showed that cadmium stress leads to a decrease in germination characteristics and weakens the plant's defense system. To deal with these changes and reduce the adverse effects of the produced ROS, the plant increased the activity of antioxidant enzymes, but the adverse effects of cadmium had an inhibitory effect on these changes. Conversely, the use of chitosan in the form of priming prevented the harmful effects of cadmium and increased the activity of antioxidant enzymes and protected the germination process against the toxicity of this heavy metal. Although the application of chitosan up to 0.6% improved these mechanisms, its beneficial effects decreased with the increase in the concentration of this substance. Based on the results of the present study, it can be stated that the application of chitosan caused the activation of some biochemical and physiological mechanisms in the black seed plant under cadmium stress. Therefore, seed priming with chitosan can be suggested as an effective strategy to increase Nigella sativa tolerance to cadmium stress.  </div> آنزیم های آنتی ‎کسیدانی, پرولین, پیش تیمار, تنش فلزات سنگین, کاتالاز Antioxidant enzymes, Catalase, Heavy metal stress, Pretreatment, Proline 142 158 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-435-5&slc_lang=fa&sid=1 Ellahe Arab الهه عرب elahearab6767@gmail.com 100319475328460025561 100319475328460025561 No Gonbad Faculty of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gonbad Kavos University, Gorgan, Iran دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گنبد، دانشگاه گنبدکاووس، گرگان، ایران Leila Ahangar لیلا آهنگر l.ahangar63@gmail.com 100319475328460025562 100319475328460025562 Yes Department of Plant Production, Gonbad Faculty of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gonbad Kavos University, Gorgan, Iran گروه تولیدات گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گنبد، دانشگاه گنبد کاووس، گرگان، ایران Abbas Biabani عباس بیابانی abs346@yahoo.com 100319475328460025563 100319475328460025563 No Gonbad university گروه تولیدات گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی گنبد، دانشگاه گنبد کاووس، گرگان، ایران