fa مطالعه عملکرد و اجزای عملکرد پنبه (Gossypium Hirsutum) با استفاده از روش‌های آماری چند متغیره در سه سال زراعی اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="font-size:12px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">چکیده مبسوط<br> مقدمه و هدف:</span></b> <span lang="FA">این تحقیق به</span><span dir="LTR">&shy;</span><span lang="FA">منظور ارزیابی و بررسی پایداری عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌&shy;های برتر امیدبخش پنبه که از طریق روش‌&shy;های مختلف اصلاحی شامل هیبریداسیون و موتاسیون بدست آمده&shy;‌اند و نسبت به والدین خود برتری دارند در منطقه <span style="text-decoration:none">هاشم</span> آباد گرگان انجام گردید.</span> <span dir="LTR"><span style="line-height:80%"></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">مواد و روش‌&shy;ها:</span></b> <span lang="FA">در این آزمایش تعداد شش ژنوتیپ </span><span dir="LTR">A-NBK</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">A-NB414</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">A-SKG</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">96-A3</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">Va-1</span><span lang="FA"> و</span><span dir="LTR">Va-2 </span>&nbsp;به همراه شاهد گلستان در قالب طرح بلوک&shy;‌های کامل تصادفی با 3 تکرار طی سال&shy;‌های 99-1397 با استفاده از روش تجزیه مرکب، خوشه‌&shy;ای و مولفه&shy;‌های اصلی با استفاده از تجزیه گرافیکی ژنوتیپ در صفات، مورد بررسی قرار گرفتند. </span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته&shy;‌ها:</span></b> <span lang="FA">بر اساس نتایج حاصل از تجزیه مرکب ژنوتیپ‌&shy;های مورد بررسی در صفات تعداد شاخه زایا و عملکرد چین اول معنی‌&shy;دار نبودند. با وجود این صفات ارتفاع، تعداد غوزه، درصد زودرسی، عملکرد وش 30 غوزه، و عملکرد کل، عملکرد الیاف (30 غوزه)، طول الیاف، یکنواختی، ظرافت الیاف، استحکام، کشش الیاف، کیل کل و کیل 30 غوزه در سطح آماری یک درصد در بررسی ژنوتیپ&shy;‌ها معنی‌دار بود. ژنوتیپ </span><span dir="LTR">A-NB414</span><span lang="FA"> با 110/3 سانتی</span><span dir="LTR">&shy;</span><span lang="FA">متر بیشترین و رقم گلستان با 83/7 سانتی‌متر کمترین ارتفاع را داشتند. صفت </span><span lang="AR-SA">عملکرد چین دوم ژنوتیپ </span><span dir="LTR">A-NB414</span><span lang="AR-SA"> با 1283/2 کیلوگرم در هکتار و صفت عملکرد کل در ژنوتیپ </span><span dir="LTR">A-NB414</span><span lang="AR-SA"> با 5067/1 کیلوگرم در هکتار به</span><span dir="LTR">&shy;</span><span lang="AR-SA">صورت معنی&shy;‌داری بیشتر از ژنوتیپ‌&shy;های دیگر بود. </span><span lang="FA">بر اساس نتایج بدست آمده سه مولفه دارای ریشه مشخصه بالاتر از دو (7/79، 2/76 و 2/49) بودند. بر اساس </span><span lang="FA">نتایج حاصل از تجزیه خوشه‌&shy;ای ژنوتیپ‌ها در </span><span lang="FA">3</span><span lang="FA"> گروه طبقه&shy;‌بندی شدند.<span style="font-family:"2 Mitra""></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="FA">نتیجه&shy;‌گیری:</span></b><span dir="RTL" lang="FA"> نتایج بدست آمده نشان داد که ژنوتیپ‌&shy;های </span>A-NBK<span dir="RTL" lang="FA"> و </span>A-NB414<span dir="RTL" lang="FA"> قابلیت معرفی شدن ارقام جدید و همچنین استفاده در برنامه&shy;‌های اصلاحی&nbsp;برای ایجاد تنوع ژنتیکی بالاتر را دارند. می&shy;توان از تلاقی ژنوتیپ A-NBK&nbsp;با رقم گلستان تنوع مطلوبی را به سبب زمینه ژنتیکی متفاوت دست یافت. ژنوتیپ&nbsp;</span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR">Va-1</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA"> با داشتن یکنواختی الیاف بالا و عملکرد چین اول بالا به&shy;عنوان یک ژنوتیپ زودرس ظاهر گردید. ژنوتیپ&nbsp;</span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR">A-NB414</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA"> و&nbsp;</span><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span dir="LTR">A-NBK</span></span></span><span dir="RTL" lang="FA">&nbsp;با دارا بودن ارتفاع بلند، تعداد غوزه و درصد یکنواختی الیاف و عملکرد بالا در بین ژنوتیپ&shy;‌های مورد بررسی شرایط مطلوبی برای معرفی رقم جدید را داشتند.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:1;"><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt"><span style="background:white">Introduction and Objectives</span></span></b><span style="font-size:11.0pt">: This research is aimed to evaluate and investigate the performance stability of superior promising cotton genotypes that have been obtained through various breeding methods including hybridization and mutation and were superior rather than their parents in the Hashemabad region of Gorgan. </span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Materials and Methods:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> In this experiment, six genotypes A-NBK, A-NB414, A-SKG, A3-96, Va-1, and Va-2 along with control cultivar (Golestan) were evaluated in the form of randomized complete block design with 3 replications during three years (2017-2019). A Combined analysis of variance, cluster, and principal component analysis methods using graphical analysis of genotype in traits were used to analyze data.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Results:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> Based on the results of the combined ANOVA, the investigated genotypes were not significantly different in the traits of the number of reproductive branches and the yield of the first picking. Despite, height, number of bolls, percentage of early maturity, yield of 30 bolls, total yield, yield of fibers (30 bolls), length of fibers, uniformity, finess of fibers, strength, elongation of fibers, total keel and keel of 30 bolls was significantly different among genotypes. A-NB414 genotype had a highest of 110.3 cm and the Golestan variety had the lowest height (83.7 cm). The yield trait of the second harvest of genotype A-NB414 (1283.2 kg/h) and the total yield trait in genotype A-NB414 (5067.1 kg/h) were significantly higher than other genotypes. Based on the results, three components had roots of more than two (7.79, 2.76, and 2.49). The results of cluster analysis were classified into 3 groups.</span></span></span></span><br> <b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times="">Conclusion:</span></span></b><span style="font-size:11.0pt"><span new="" roman="" times=""> The results showed that A-NBK and A-NB414 genotypes can be introduced as new cultivars and also be used in breeding programs to create higher genetic diversity. It can be obtained by crossing the A-NBK genotype with the Golestan cultivar to a desirable variety due to the different genetic background. Genotype Va-1 appeared as an early genotype with high fiber uniformity and high first-harvest yield. A-NB414 and A-NBK genotypes with high height, boll number, fiber uniformity percentage, and high yield among the studied genotypes are suitable for introduction as a new variety.</span></span></span></span></div> <span style="font-size:12pt"><span style="background:white"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span> پنبه, تجزیه مرکب خوشه‌ای, تجزیه مولفه‌های اصلی, عملکرد Cluster composite analysis, Cotton, Principal component analysis, Yield 141 151 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-668-2&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Rahemi محمدرضا راحمی mrrahemi@aeoi.org.ir 100319475328460022475 100319475328460022475 Yes Nuclear Agricultural Research School, Nuclear Science and Technology Research Institute پژوهشکده کشاورزی هسته‌ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای Omran Alishah عمران عالیشاه omran_alishah@yahoo.com 100319475328460022476 100319475328460022476 No Cotton Research Institute of Iran موسسه تحقیقات پنبه کشور