Journal of Crop Breeding

fa گزینش ژنوتیپ‌های برتر پنبه (.Gossypiume hirsutum L) با استفاده از مدل GTBiplot Selection of Superior Cotton Cultivars (Gossypiume hirsutum L.) using GTBiplot Model اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: پنبه دارای اهمیت خاص اقتصادی و کشاورزی می‌باشد و مهم‌ترین الیاف مورد استفاده در صنعت نساجی جهان محسوب می‌گردد. شناسایی ژرم‌پلاسم‌ها بر اساس ویژگی‌های مهم کمی و کیفی، جهت انتقال صفات مطلوب در برنامه‌های دورگ‌گیری و اصلاح ارقام برتر ضروری است. این تحقیق جهت ارزیابی ژنوتیپ‌های پنبه بر پایه صفات کمی و کیفی اندازه‌گیری شده در پنبه، انجام شد. مواد و روش‌ها: به‌منظور ارزیابی ژنوتیپ‌های پنبه با استفاده از تجزیه گرافیکی GTBiplot و انتخاب ژنوتیپ‌های برتر، آزمایشی شامل 9 ژنوتیپ همراه با 2 رقم تجاری استان فارس (بختگان و گلستان) به&lrm;عنوان شاهد، در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 4 تکرار، در ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب طی سال‌های زراعی 1397 و 1398 اجرا شد. در این آزمایش صفات ارتفاع بوته، طول شاخه زایا، تعداد شاخه زایا، تعداد غوزه، وزن غوزه، درصد زودرسی، عملکرد وش، طول الیاف، درصد یکنواختی، ظرافت الیاف، استحکام الیاف، کشش الیاف و درصد کیل مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که سه مؤلفه‌ی اول در مجموع 80/4 درصد از کل تنوع زراعی موجود بین داده‌ها را توجیه کردند. مؤلفه اصلی اول 44/6 درصد و مؤلفه اصلی دوم 22/3 درصد از واریانس موجود بین داده‌ها را توجیه کردند. در مؤلفه اول، به&lrm;ترتیب صفات عملکرد وش و تعداد غوزه بیشترین سهم را در توجیه واریانس بین دادهها داشتند. در مؤلفه دوم صفات زودرسی و طول الیاف در جهت مثبت و طول شاخه زایا در جهت منفی بیشترین سهم را در توجیه واریانس موجود بین دادهها داشتند. نمودار چندضلعی حاصل از تجزیه GTBiplot، نشان داد که ژنوتیپ‌های بختگان، A-NB414، A-NBK، VA-1، VA-2 و 96-A3 که در رئوس چندضلعی قرار داشتند، ژنوتیپ‌های برتر بودند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های A-NB414 و A-NBK در صفات عملکرد وش، ارتفاع بوته، تعداد غوزه، یکنواختی، درصد کیل و درصد زودرسی از سایر ژنوتیپ‌ها برتر بودند. بیشترین تنوع توجیه‌شده توسط GTBiplot ناشی از ژنوتیپ‌های A-NB414، A-NBK، بختگان و گلستان بود. در این تحقیق ژنوتیپ‌های A-NB414 و A-NBK در بسیاری از صفات کمی و کیفی از سایر ژنوتیپ‌ها برتر بودند و با ژنوتیپ VA-1، VA-2، 96-A3، 92-48، 90-10481، A-SKG و 92-34 همبستگی منفی داشتند. نتیجه‌گیری: با توجه به اینکه ژنوتیپ‌های A-NB414 و A-BNK در بسیاری از صفات کمی و کیفی از سایر ژنوتیپ‌ها برتر بودند و با رقم بختگان که ظرافت الیاف و وزن غوزه مطلوبی داشت، همبستگی ندارند، می‌توان در برنامه‌های اصلاحی جهت نیل به حداکثر تنوع و بدست آوردن هیبریدهایی با عملکرد مطلوب، زودرس، دارای وزن و تعداد غوزه بالا، درصد یکنواختی بالا، درصد کیل بالا و ظرافت الیاف مطلوب جهت استفاده در صنعت نساجی، از این ژنوتیپ‌ها استفاده نمود.</div> <pre style="text-align: justify;"> Extended Abstract Introduction and Objective: Cotton has special economic and agricultural importance and it is considered the most important fiber used in the world's textile industry. Identification of germplasms based on important quantitative and qualitative characteristics is necessary for the transfer of traits in crossbreeding programs and the improvement of superior cultivars. This research was carried out to evaluate cotton several genotypes of cotton based on measured quantitative and qualitative characteristics. Materials and Methods: To evaluate genotypes of cotton using GTBiplot graphical analysis and selection of the best genotypes, an experiment including nine genotypes along with two commercial cultivars as reference checks (Bakhtegan and Golestan) carried out in the form of a randomized complete block design with 4 replications at the Darab Agricultural Research Station in 2017-2018. In this experiment, the traits of plant height, sympodial length, sympodial number, number of bolls per plant, boll weight, earliness percentage, yield, fiber length, uniformity percentage, fiber micronaire, fiber strength, fiber elongation, and lint percentage were investigated. Results: The results of principal components analysis showed that the three PCAs explained 80.4% of the total agronomical variability residing in tested cotton genotypes. The first two PCAs accounted for 44.6% and 22.3% of the total variation, respectively. In the first component, respectively, the traits of the yield and the number of bolls had the largest contribution in justifying the variance between the data. In the second component, earliness percentage and fiber length in the positive direction and sympodial length in the negative direction had the largest contribution in justifying the variance between the data. In GTbiplot analysis, the polygonal diagram obtained from the analysis showed that the genotypes GTbiplot arising Bakhtegan, A-NB414, A-NBK, VA-1, VA-2, and 96-A3, which were located at the vertices of the polygon, were the superior genotypes. The results showed that A-NB414 and A-NBK genotypes were superior to other genotypes in terms of yield, plant height, boll number, uniformity, lint percentage, and earliness. The highest diversity was justified by from A-NB414, A-NBK, Bakhtegan, and Golestan genotypes. In this research, the A-NB414 and A-NBK genotypes were identified as superior in terms of measured quantitative and qualitative traits and compared with VA-1, VA-2, A3-96, 48-92, 90-92 10481, A-SKG, and 34-92 had a negative correlation. Conclusion: In conclusion, the genotypes A-NB414 and A-BNK were superior to other genotypes in many quantitative and qualitative traits and they were not correlated with Bakhtegan variety which had good micronaire and boll weight. These genotypes can be used in breeding programs to achieve maximum diversity and obtain hybrids with favorable yield, early variety, with high boll weight and number, high uniformity percentage, high lint percentage, and suitable micronaire of fibers for use in the textile industry.</pre> پنبه, تجزیه گرافیکی GTBiplot, عملکرد, کیفیت الیاف Cotton, Fiber quality, GTBiplot graphical analysis, Yield 134 140 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-327-3&slc_lang=fa&sid=1 Mitra Vanda میترا وندا mivanda_2005@yahooo.com 100319475328460022472 0009-0006-6290-5528 Yes Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Darab, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Mohammad Hasan Hekmat محمدحسن حکمت mihamadhasanhekmat@yahoo.com 100319475328460022473 100319475328460022473 No Fars Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Darab, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Omran Alishah عمران عالیشاه omtan_alshah@yahoo.com 100319475328460022474 100319475328460022474 No Cotton Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gorgan, Iran بخش به‌نژادی تحقیقات پنبه کشور، موسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران