fa بررسی تنوع ژنتیکی و گروه بندی ژنوتیپ های جو بر اساس شاخص های مرتبط با عملکرد دانه تحت شرایط دیم و آبیاری تکمیلی اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">چکیده مبسوط</span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">مقدمه و هدف:&nbsp; </span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">در آب و هوای مدیترانه &shy;ای، تنش آبی که اغلب در آخر فصل اتفاق می &shy;ا&shy;فتد، عامل اصلی محدودکننده عملکرد غلات است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تنوع ژنتیکی، وراثت‌پذیری و پیشرفت ژنتیکی برخی شاخص&shy; های مرتبط با اجزای عملکرد دانه در جو تحت شرایط دیم انجام گرفت.</span><b><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">مواد و روش‌ها: </span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">در این تحقیق، 108 لاین و رقم جو در قالب طرح‌های آلفا لاتیس با دو تکرار در 9 بلوک در هر تکرار و دوازده کرت در هر بلوک در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی طی فصل زراعی 99-1398 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد ارزیابی قرار گرفت. صفات مورد ارزیابی شامل عملکرد دانه، روز تا خوشه &shy;دهی، روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، سرعت پرشدن دانه، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، شاخص برداشت سنبله، شاخص باروری سنبله، شاخص باروری سنبله در رسیدگی و شاخص تقسیم &shy;بندی سنبله بود.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">یافته‌ها: </span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ &shy;ها برای همه صفات مورد مطالعه تفاوت معنی &shy;داری وجود داشت. این بدان معناست که برای تمامی صفات تنوع ژنتیکی وجود دارد. به &shy;طور کلی، برای همه صفات، ضریب تغییرات فنوتیپی بالاتر از ضریب تنوع ژنوتیپی بود. تفاوت زیاد بین ضرایب تنوع فنوتیپی و ژنوتیپی در شاخص باروری سنبله در رسیدگی، شاخص باروری سنبله و عملکرد دانه، نشان &shy;دهنده تأثیر عوامل محیطی در بیان این صفات می&shy; باشد. برای صفات وزن هزار دانه، سرعت پرشدن دانه و شاخص باروری سنبله، وراثت&shy; پذیری متوسط تا بالا همراه با پیشرفت ژنتیکی بالا مشاهده شد که نشان &shy;دهنده برتری عمل افزایشی ژن</span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt">&shy;</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">ها برای این صفات است. این نشان می&shy; دهد که انتخاب می&shy; تواند در بهبود این صفات موثر باشد. بر اساس تجزیه خوشه &shy;ای به روش وارد و با استفاده از فاصله اقلیدسی، ژنوتیپ&shy; های مورد بررسی در هر دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی به 4 گروه اصلی تقسیم شدند. در شرایط دیم، گروه اول از نظر صفات عملکرد دانه، سرعت پرشدن دانه، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، شاخص باروری سنبله و شاخص تقسیم &shy;بندی سنبله و در شرایط آبیاری تکمیلی، گروه دوم از نظر صفات عملکرد دانه، سرعت پرشدن دانه، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، شاخص برداشت سنبله، شاخص باروری سنبله و شاخص باروری سنبله در رسیدگی در موقعیت بهتری قرار گرفتند.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">نتیجه گیری: </span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، انتظار می‌رود که عملکرد دانه با انتخاب غیرمستقیم برای صفات وزن هزار دانه، سرعت پرشدن دانه و شاخص باروری سنبله، بهبود یابد. مطابق با نتایج تجزیه خوشه‌ای، در شرایط دیم ژنوتیپ‌های گروه اول و در شرایط آبیاری تکمیلی ژنوتیپ‌های گروه دوم می‌توانند در برنامه‌های اصلاح نباتات یا معرفی رقم مورد توجه قرارگیرند.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Introduction and Objective:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <span style="color:black">In a Mediterranean-type climate, water stress, which often occurs at the end of the season, is the main factor limiting cereal yield. This study aimed to investigate the genetic diversity, heritability, and genetic Advance of some indices related to grain yield in barley under rain-fed conditions.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Material and Methods: </span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">In this study, 108 lines and varieties of barley were evaluated as alpha lattice designs with two replications in nine blocks in each replication and twelve plots in each block under rain-fed and supplemental irrigation (irrigation, immediately after planting and in the stage of grain filling) conditions during 2019-2020 crop season at Maragheh Dryland Agricultural Research Station. The evaluated traits included grain yield, days to heading, days to physiological maturity, grain filling rate, thousand-grain weight, harvest index, spike harvest index, spike fertility index, spike fertility index at maturity, and spike partitioning index.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results:</span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <span style="color:black">The analysis of variance showed highly significant differences among the genotypes for all the studied Characters. This implies that there is genetic diversity for all traits. The phenotypic coefficient of variation (PCV) was generally higher than the genotypic coefficient of variation (GCV) for all characters. The difference between PCV and GCV was large in spike fertility index at maturity, spike fertility index, and grain yield indicating the influence of environmental factors in the expression of these traits. Moderate to high heritability associated with a high genetic advance was observed for thousand-grain weight, grain filling rate, and spike fertility index indicating a predominance of additive gene action for these characters. This shows that selection is effective in improving these traits. Based on the cluster analysis by the ward&#39;s method and using the Euclidean distance, the examined genotypes were divided into four main groups under both rain-fed and supplemental irrigation conditions. Under rain-fed conditions, genotypes of the first group regarding traits, grain yield, seed filling speed, thousand seed weight, harvest index, spike fertility index, and spike partitioning index, and under supplemented Irrigation conditions, genotypes of the second group regarding traits, grain yield, seed filling speed, thousand seed weight, harvest index, spike harvest index, spike fertility index, and spike fertility index at maturity was in a better position.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Conclusion: </span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Based on the obtained results, it is expected that the grain yield can be indirectly improved by selection for the traits of thousand-grain weight, grain filling rate, and spike fertility index.</span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <span style="color:black">According to the cluster analysis results, under conditions rain-fed, the first group&#39;s genotypes and supplemented Irrigation conditions, the second group&#39;s genotypes can be considered in plant breeding programs or variety introduction.</span></span></span></span></span></span></span></div> تعداد دانه, تنش خشکی, وزن خشک سنبله, وزن دانه, Hordeum vulgare Drought stress, Grain weight, Grain number, Hordeum vulgare, Spike dry weight 27 37 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-660-3&slc_lang=fa&sid=1 Peyman Behrooz پیمان بهروز peybehrooz@yahoo.com 100319475328460021789 100319475328460021789 No Department of Plant Production and Genetics, Urmia University, Urmia, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران Iraj Bernosi ایرج برنوسی i.bernosi@urmia.ac.ir 100319475328460021790 100319475328460021790 Yes Department of Plant Production and Genetics, Urmia University, Urmia, Iran گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه ارومیه Saeid Aharizad سعید اهری زاد s.aharizad@tabrizu.ac.ir 100319475328460021791 100319475328460021791 No Plant Breeding and Biotechnology Department, University of Tabriz, Tabriz, Iran گروه اصلاح و بیوتکنولوژی گیاهی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Farhad Ahakpaz karkaji فرهاد آهک پز کرکجی ahakpaz_frd@yahoo.com 100319475328460021792 100319475328460021792 No Agriculture Research, Education and Extension Organization سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران