fa بررسی تنوع اگرومورفولوژیکی برخی توده‌های ایرانی زیره سبز (.Cuminum cyminum L) در شرایط آب و هوایی مشهد اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:11pt"><span style="page-break-after:avoid"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">چکیده مبسوط<br> مقدمه و هدف:</span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"> تنوع ارقام یکی از عوامل مهم تاثیرگذار بر عملکرد محسوب می‌شود. بنابراین شناسایی دقیق و صحیح ژنوتیپ‌ها و توده‌های شاخص بومی علاوه براینکه در برنامه‌های به زراعی این گیاهان ضرورت دارد در حفظ ذخایر ژنتیکی نیز بسیار موثر است. تحقیق حاضر ‌به‌منظور بررسی تنوع بین توده‌های زیره سبز از لحاظ تولید عملکرد وانتخاب توده‌هایی با پتانسیل مناسب جهت به‌گزینی انجام گرفت.</span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="page-break-after:avoid"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">مواد و<b> </b>روش‌ها:</span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"> به‌منظور </span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">بررسی خصوصیات فنولوژیکی، مورفولوژیکی و عملکردی توده‌های بومی زیره سبز</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">، مطالعه‌ای در </span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">ایستگاه تحقیقاتی طرق در سال زراعی 1398-99 روی 30 توده بومی زیره سبز در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. خصوصیات تعداد روز تا 50 درصد گلدهی، رسیدگی فیزیولوژیکی و رسیدگی کامل بذر، ارتفاع، تعداد شاخه، تعداد چتر در بوته، تعداد چترک در چتر، تعداد گل در چترک، زیست توده و عملکرد دانه اندازه‌گیری شد. </span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="page-break-after:avoid"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">یافته‌ها</span></b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">: بین توده‌ها اختلاف معنی‌داری از لحاظ تمامی صفات مورد مطالعه مشاهده شد. </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">مساحت تاج پوشش 633-47 سانتی‌متر مربع، ارتفاع بوته 30-17/7 سانتی‌متر، تعداد شاخه 62/3-6/3 عدد، تعداد چتر در بوته 27/3-5/7 عدد، تعداد چترک در چتر 5/33-3/17 عدد، تعداد گل در چترک 5/85-4/30 عدد، زیست توده 17/38-1/92 گرم در بوته و عملکرد دانه 6/72-0/129 گرم در بوته متغیر بود. براساس نتایج خوشه</span><span dir="LTR" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">&lrm;</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">بندی کلاستر، توده‌ها در سه گروه مجزا قرار گرفتند. گروه‌بندی خوشه‌ای و مقایسه میانگین گروه‌ها با میانگین کل نشان دهنده برتری توده‌های متعلق به گروه دوم </span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">شامل </span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">توده‌های اراک 6 (15316)، بشرویه (38904) و مرکز</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">ی</span><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"> 15 (14654) از</span> <span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">لحاظ صفات مورفولوژیکی، اجزای عملکرد و عملکرد دانه نسبت به میانگین کل و سایر گروه‌ها بود. توده‌های زیره متعلق به گروه سوم در بیشتر صفات از میانگین کمتری نسبت به میانگین کل برخوردار بودند.</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"> نتایج نشان داد که از بین توده‌هایی که بالاترین میزان مقاومت به بیماری فوزاریوم را از خود نشان دادند توده‌های آیسک (103</span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">C</span><span lang="FA" style="font-size:10.0pt">) از گروه سوم و خاش (22074) از گروه اول از عملکرد بالای 11 گرم در بوته برخوردار بودند. اما علیرغم بالابودن میزان عملکرد در توده آیسک ‌به‌دلیل موثر بودن سایر صفات علاوه بر عملکرد در انجام کارهای اصلاحی نمی‌توان این توده را جهت انجام کارهای اصلاحی پیشنهاد نمود.</span></span></span></span></span><br> <b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt">نتیجه گیری:</span></b><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"> تنوع قابل ملاحظه‌ای بین توده‌ها از لحاظ صفات مورد مطالعه مشاهده شد. بیشترین میزان عملکرد دانه در توده‌های خاش متعلق به گروه اول و توده بشرویه از گروه دوم مشاهده شد که با توجه به مقاومت نسبتا بالای این توده‌ها نسبت به بیماری فوزاریوم می‌توان آن‌ها را </span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt">به‌عنوان توده‌های منتخب جهت کارهای اصلاحی پیشنهاد نمود.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:1;"><span style="font-size:11pt"><b><span new="" roman="" times="">Extended Abstract<br> Introduction and Objective:</span></b><span new="" roman="" times=""> Variety of cultivars is considered one of the important factors affecting performance. Therefore, accurate and correct identification of the genotypes of its seeds is very useful, in addition to being necessary in plant breeding programs; it is also very effective in preserving genetic reserves. The present research was conducted to investigate the cumin landraces in diversity terms of yield components and to select landraces with suitable potential for selectivity.</span></span><br> <span style="font-size:11pt"><b><span new="" roman="" times="">Materials and Methods:</span></b><span new="" roman="" times=""> To investigate the phenological, morphological, and functional characteristics of native cumin stands, a study was conducted at the Targh research station in 2019-2018 on 30 native stands of cumin in the form of a randomized complete block design with three replications. The Characteristics of the number of days to 50 % flowering and at physiological</span> <span new="" roman="" times="">and</span> <span new="" roman="" times="">seed maturity, plant height, branch number, number of umbels per plant, number of umbellate per umbel, number of flowers in umbellate, biomass, and yield were measured.</span></span><br> <span style="font-size:11pt"><b><span new="" roman="" times="">Results:</span></b><span new="" roman="" times=""> A significant difference was observed between the landraces in all of the studied traits. Cover canopy (47-633 cm2), plant height (17.7-30 cm), branch number (6.3-62.3), number of umbels per plant (5.7-27.3), number of umbellate per umbel (3.17-5.33), number of flowers in umbellate (4.30-5.85), biomass (1.92-17.38 g), seed yield (0.129-6.72 g) per plant, were varied. Based on the results of the clustering, the landraces were placed in three separate groups. The Cluster grouping and comparison of the average of the groups with the total average showed that the landraces belonging to the second group, including Arak 6 (15316), Boshruyeh (38904), and Markazi 15 (14654) in morphological traits, yield components, and grain yield compared to the total average and other groups were the best. Cumin landraces belonging to the third group had a lower average than the total average in most traits. The results showed that among the landraces that showed the highest level of resistance to Fusarium disease, Ayask (C103) from the third group and Khash (22074) from the first group had a yield of 11 grams per plant. However, despite the high yield rate in the Ayask, due to the effectiveness of other traits in addition to performance, this landrace cannot be recommended for breeding programs.</span></span><br> <span style="font-size:11pt"><b><span new="" roman="" times="">Conclusions:</span></b><b> </b><span new="" roman="" times="">Considerable variation was observed between landraces in terms of studied traits. The highest amount of grain yield was observed in the khash belonging to the first group and the Boshruyeh from the second group, and due to the relatively high resistance of these landraces to Fusarium disease. So, we proposed that as selected landraces for breeding programs.</span></span></span></span></div> صفات زراعی, عملکرد, گیاهان دارویی, گروه بندی Agronomical traits, Clustering, Medicinal plants, Yield 21 29 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1161-1&slc_lang=fa&sid=1 Narjes Azizi نرجس عزیزی negiazizi@gmail.com 100319475328460022438 100319475328460022438 Yes Khorasan-e-razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Seyedeh Mahboubeh Mirmiran سیده محبوبه میرمیران mmirmiran@yahoo.com 100319475328460022439 100319475328460022439 No Khorasan-e-razavi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Mashhad, Iran مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران