fa بررسی تنوع و روابط ژنتیکی بین تعدادی از ارقام برنج با استفاده از صفات زراعی و نشانگرهای مولکولی RAPD اصلاح نباتات General پژوهشي Research استفاده از پتانسیل ذخایر ژنتیکی جهت اصلاح برنج، مستلزم شناسایی ژرم پلاسم می‌باشد. تحقیق حاضر به منظور بررسی تنوع و روابط ژنتیکی بین30 ژنوتیپ مهم برنج با استفاده از صفات زراعی و نشانگرهای مولکولی RAPD اجرا شد. صفات زراعی مورد مطالعه نظیر ارتفاع بوته، تعداد پنجه در بوته، طول خوشه، طول شلتوک، عرض شلتوک، تعداد دانه پر و پوک درخوشه و وزن هزار دانه بودند. بیشترین ضریب تنوع مربوط به تعداد دانه پوک (7/76 درصد) و کمترین آن مربوط به طول خوشه (46/18درصد) بوده است. تجزیه خوشه ای نیز با استفاده از نـرم ‌افزار NTSYS 2.02 و ضریب تشابه EUCLID و الگوریتم UPGMA برای میانگین استاندارد شده ( (z = x-µ/σداده‌های صفات زراعی صورت گرفت. نتایج حاصل، ژنوتیپ‌های مورد مطالعه را به سه گروه تقسیم می نماید بیشترین ضریب تشابه بین ژنوتیپ های سنگ جو و دم سیاه (69 درصد) و کمترین آن مربوط به ژنوتیپ های سنگ طارم و بینام (01/10 درصد) مشاهده شد. از 24 آغازگر تصادفی RAPD استفاده شده، 12 آغازگر تصادفی، چند شکلی مطلوبی نشان دادند. تجزیه خوشه‌ای داده‌ها با استفاده از نرم افزار NTSYS ver. 2.02 انجام گرفت و الگوریتم UPGMA و ضریب تشابه DICE مناسب‌ترین گروه‌بندی را در بین سایر روش‌ها نشان دادند. براساس نمودار درختی حاصل از تجزیه خوشه‌ای، 4 گروه قابل تفکیک بدست آمده که بیشترین ضریب تشابه مربوط به ارقام آمل 2 و هراز (2/94 درصد) و کمترین آنها هم برای ارقام زیره بندپی و ندا (2/34 درصد) بوده است. Identification of rice germplasm is necessary for aplication of genetic resources for rice breeding. In this purpose 30 rice genotypes evaluated based on important agronomic traits and RAPD markers. The maximum variation coefficient belonged to unfilled grain (76.6%) and minimum to panicle iength (18.46%). results of Euclidean similarity coefficient and UPGMA algorithm indicated 3 distanced groups. The maximum similarity related between Sang-Joe and Domsia (69%) and the minimum to the Sang-Tarom and Binam genotypes (10.01%). Towelve RAPD primers out of 24 primers indicated suitable polymorphism and its cluster analysis also shown 4 groups that Amol2 with Haraz with maximum similarity (94.2%) and Zire-bandpay with minimum similarity (34.2%). برنج، تنوع، روابط ژنتیکی، صفات زراعی، نشانگرهای مولکولی RAPD 38 49 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-50&slc_lang=fa&sid=1 علی اکبر باباجانپور 1003194753284600507 1003194753284600507 Yes نعمت زاده 1003194753284600508 1003194753284600508 No اسلام مجیدی 1003194753284600509 1003194753284600509 No آسا ابراهیمی 1003194753284600510 1003194753284600510 No عباس حاجی پور 1003194753284600511 1003194753284600511 No سیدحمیدرضا هاشمی 1003194753284600512 1003194753284600512 No سید محمد علوی 1003194753284600513 1003194753284600513 No