fa برآورد پارامترهای ژنتیکی صفات مهم زراعی در ژنوتیپ‌های کلزا به روش دای‌آلل گریفینگ اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">چکیده مبسوط</span><span dir="LTR"><span style="line-height:80%"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مقدمه و هدف:</span></b> <span lang="FA">کلزا یکی از مهم‌ترین گیاهان دانه روغنی جهت تأمین روغن و کنجاله مورد نیاز است. برای توسعه سطح زیر کشت آن، معرفی ارقام جدید با تنوع ژنتیکی بالا از طریق برنامه‌های به‌نژادی دارای اهمیت فراوانی است.</span><span lang="AR-SA"><span style="font-family:"2 Mitra""></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">مواد و روش‌ها:</span></b> <span lang="FA">با هدف ایجاد تنوع ژنتیکی جدید و ارزیابی پارامترهای ژنتیکی، یازده ژنوتیپ بهاره کلزا با استفاده از روش دای‌آلل کامل تلاقی داده شد و صفات مختلف والدین و نتاج </span><span dir="LTR">F₁</span><span lang="FA"> در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="AR-SA">یافته‌ها:</span></b> <span lang="FA">تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد صفات روز تا شروع گلدهی، روز تا رسیدن فیزیولوژیک، ارتفاع گیاه، تعداد خورجین در گیاه، تعداد دانه در خورجین، وزن هزار دانه و عملکرد دانه در ژنوتیپ‌ها و دورگ‌های حاصل معنی‌دار بودند. این نتایج بیانگر وجود تنوع ژنتیکی کافی در بین ژنوتیپ‌ها بود. تجزیه پارامترهای ژنتیکی با روش اول گریفینگ مدل دوم معنی‌دار بودن واریانس‌های </span><span dir="LTR">GCA</span><span lang="FA">، </span><span dir="LTR">SCA</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">REC</span><span lang="FA"> صفات مختلف را نشان داد که بیانگر کنترل صفات مورد بررسی توسط اثرات افزایشی، غیر افزایشی ژن‌ها و سیتوپلاسمی بود. تجزیه ترکیب‌پذیری نشان داد که در میان والدین، ژنوتیپ </span><span dir="LTR" lang="FI">SRL-97-1</span> <span lang="FA">دارای بیشترین مقدار </span><span dir="LTR">GCA</span><span lang="FA"> برای صفات رسیدن فیزیولوژیک، تعداد خورجین در بوته، وزن هزار دانه و عملکرد دانه بود. همچنین، تلاقی </span><span dir="LTR" lang="FI">SRL-97-4</span><span dir="LTR">&times;</span><span dir="LTR" lang="FI">SRL-96-20</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR" lang="FI">SRL-97-15</span><span dir="LTR">&times;</span><span dir="LTR" lang="FI">SRL-97-3</span><span lang="FA"> به&shy; ترتیب دارای بیشترین مقدار </span><span dir="LTR">SCA</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">REC</span><span lang="FA"> برای عملکرد دانه بودند. به‌علاوه، صفات ارتفاع بوته، تعداد خورجین در بوته و عملکرد دانه دارای بیشترین مقدار وراثت‌پذیری عمومی (99 درصد) بودند و عملکرد دانه دارای بیشترین وراثت‌پذیری خصوصی (39 درصد) بود.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-SA" style="border:none windowtext 1.0pt; background:white; padding:0cm">نتیجه‌گیری: </span></strong><span lang="FA">به‌طورکلی، نتایج نشان داد که در ژنوتیپ‌های مورد بررسی تنوع ژنتیکی کافی وجود دارد، به‌طوری‌که تنوع حاصل از تلاقی این ژنوتیپ‌ها می‌تواند برای معرفی ارقام مورد بهره‌برداری قرار گیرد. ژنوتیپ‌هایی با </span><span dir="LTR">GCA</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">SCA</span><span lang="FA"> بالا جهت تشکیل یک جمعیت مناسب جهت تولید نتاج دارای ویژگی‌هایی با عملکرد بالا پیشنهاد می‌شوند.</span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Extended Abstract</span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Introduction and Objective:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> oilseed rape is one of the most important oilseed plants for supplying required oil and its products</span><span style="font-size:11.0pt">. To extent its cultivation area, the introduction of new cultivars with higher genetic diversity is necessary via breeding programs.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"2 Mitra""></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Material</span></b><b> </b><b><span style="font-size:11.0pt">and Methods:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> To establish of new genetic diversity and evaluation of genetic parameters, the 11 oilseed rape genotypes were crossed in full diallel method; consequently, different traits of parents and their F₁ offspring were evaluated in a randomized complete block design replicated thrice.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Results:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> Analysis of variance revealed that traits including days to flower initiation, physiological maturing, plant height, number of pods per plant, number of grain per pod, thousand-grain weight, and grain yield were significant. The genetic parameters analysis by Griffing&#39;s method I model II showed significant GCA, SCA, and REC effects of different traits which represent the evaluated traits were controlled by additive, non-additive, and cytoplasmic gene action effects. Analysis of combining ability represented that among parents, genotype </span><span lang="FI" style="font-size:11.0pt">SRL-97-1</span><b> </b><span style="font-size:11.0pt">had the highest GCA for physiological maturing, number of pod per plant, thousand-grain weight, and grain yield. Also, cross </span><span lang="FI" style="font-size:11.0pt">SRL-97-4</span><span style="font-size:11.0pt">&times;</span><span lang="FI" style="font-size:11.0pt">SRL-96-20</span><b> </b><span style="font-size:11.0pt">and </span><span lang="FI" style="font-size:11.0pt">SRL-97-15</span><span style="font-size:11.0pt">&times;</span><span lang="FI" style="font-size:11.0pt">SRL-97-3</span><span style="font-size:11.0pt">had the highest SCA and REC for grain yield, respectively. Besides, the broad sense heritability was higher in traits such as plant height, number of pod per plant and grain yield (H2=0.99); meanwhile, grain yield had a higher narrow sense heritability (h2=0.39).</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="text-autospace:ideograph-numeric ideograph-other"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:11.0pt">Conclusion:</span></b><span style="font-size:11.0pt"> Consequently, results showed that there was sufficient genetic diversity among evaluated genotypes in which the achieved diversity from the crossing of these genotypes could be applied in cultivar introduction. It is recommended that, genotypes with higher GCA and SCA are suitable for the foundation of a desirable population for selection of promising pure lines with higher yield attributes.</span></span></span></span></span></span></div> ترکیب‌پذیری, عملکرد , عمل ژن, وراثت‌پذیری Combining ability, Gene action, Heritability, Yield 11 21 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1068-2&slc_lang=fa&sid=1 Kamal Payghamzadeh کمال پیغام‌زاده k.peyghamzade@areeo.ac.ir 100319475328460021786 100319475328460021786 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Hassan Amiri Oghan حسن امیری اوغان amirioghan2014@gmail.com 100319475328460021787 100319475328460021787 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی