fa تنوع ژنتیکی برخی خصوصیات زراعی و کیفیت دانه در ژنوتیپ های جهش یافته برنج اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:IRANsharp;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span dir="LTR"><span style="color:black"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA"><span style="color:black">چکیده مبسوط</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"></span></span></b></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مقدمه و هدف</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">:</span></span></strong><strong> </strong><span lang="FA"><span style="color:black">از</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">روش‌های</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">جهش‌زایی</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">برای</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">ایجاد</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">تنوع</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">ژنتیکی</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">در</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">بسیاری</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">از</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">گیاهان</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">زراعی</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">استفاده</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">می‌شود</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">و</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">تعداد</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">زیادی لاین‌های</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">جهش‌یافته</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">مفید</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">از</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">این طریق</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">تولید</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">شده</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">است</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">.</span></span><span style="color:black"> بنابراین، این مطالعه</span> <span lang="FA"><span style="color:black">با هدف ارزیابی خصوصیات زراعی و مقایسه عملکرد ژنوتیپ &shy;های جهش‌یافته برنج اجرا شد. <strong><span style="font-weight:normal"></span></strong></span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black">مواد و روش‌ها:</span></span></strong><span lang="FA"><span style="color:black"> 41 ژنوتیپ جهش‌یافته</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">حاصل از جهش‌زایی شیمیایی (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EMS</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">) در رقم محلی هاشمی به &shy;همراه چهار رقم شاهد هاشمی، آنام، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">TH2</span></span><span lang="FA"><span style="color:black"> و گیلانه در سال 1398 به‌صورت آزمایش آگمنت بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار در موسسه تحقیقات برنج کشور مورد بررسی قرار گرفتند. در این آزمایش صفات زراعی و کیفی شامل ارتفاع بوته، تعداد پنجه، طول خوشه، تعداد دانه پر، تعداد دانه پوک، وزن صد دانه، راندمان تبدیل، میزان آمیلوز، درجه ژلاتینی شدن و عملکرد دانه در کلیه‌ی ژنوتیپ‌ها اندازه‌گیری شد.</span></span><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal"></span></span></span></strong></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black">یافته &shy;ها:</span></span></strong><span lang="FA"><span style="color:black"> بر اساس نتایج، تنوع قابل ملاحظه‌ای در میان ژنوتیپ‌ها زمان گلدهی (روز تا 50 درصد گلدهی)، ارتفاع بوته، طول خوشه، عملکرد دانه، درصد تبدیل و میزان آمیلوز وجود داشت و تفاوت موجود در میان ژنوتیپ‌ها و نیز تفاوت میان ژنوتیپ‌ها با شاهدها، در تمام موارد معنی‌دار بود (</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">p&le;0.05</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">). زمان گلدهی 33 درصد از ژنوتیپ‌ها کمتر از 83 روز بود. هم‌چنین، 43 درصد از ژنوتیپ‌ها ارتفاعی کمتر از 130 سانتی‌متر داشتند و عملکرد در 30 درصد از آن‌ها بیش از 5 تن در هکتار بود. نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌های </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-233</span></span> <span lang="FA"><span style="color:black">و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-83</span></span><span style="color:black"> با احتساب بیش از 6 تن در هکتار از لحاظ عملکرد نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برتری نشان دادند. تجزیه خوشه‌ای به&shy; روش </span><span dir="LTR"><span style="color:black">Ward</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، ژنوتیپ‌های مورد مطالعه را در چهار گروه قرار داد.</span></span><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black"><span style="font-weight:normal"></span></span></span></strong></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><strong><span lang="AR-SA"><span style="color:black">نتیجه&shy; گیری: </span></span></strong><span lang="FA"><span style="color:black">با توجه به صفات زودرسی، کیفیت دانه، عملکرد و سایر خصوصیات زراعی مطلوب، ژنوتیپ‌های جهش‌یافته </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-83</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-233</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-29</span></span><span lang="FA"><span style="color:black">، </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-106</span></span><span lang="FA"><span style="color:black"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="color:black">EM4-294</span></span><span lang="FA"><span style="color:black"> به&shy; عنوان ژنوتیپ‌های برتر انتخاب شدند.</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="text-autospace:none"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Introduction and Objective</span></span></span></span></b><span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">: Mutagenesis techniques are used for induce genetic diversity &nbsp;in many crop plants and several desire mutant lines have been developed by mutagenesis. So, this study </span></span></span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">was conducted</span></span><span style="font-size:11.5pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> with </span></span></span></span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">the aim of evaluating agronomic traits and yield comparison of rice mutant genotypes.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="text-autospace:none"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Material and Methods:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> 41 mutant genotypes, resulted from chemical mutation of Hashemi local rice variety, with control cultivars Hashemi, Anam, TH2 and Gilaneh</span></span> <span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">was studied in an augmented design based on a randomized complete block design with 4 replications, at the Rice Research Institute of Iran, Rasht, in 2019.In this study, agronomic and qualitative characteristics including flowering time, plant height, number of fertile tillers, panicle length, number of filled grains, number of unfilled grains, 100-grain weight, milling recovery, amylose content, mean gelatinization temperature and grain yield were assessed in all genotypes.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="text-autospace:none"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Results:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> Based on the results, there were considerable variations among genotypes in terms of flowering time (days to 50% of flowering), plant height, panicle length, grain yield, milling recovery and amylose content, and the differences among genotypes and as well as differences among genotypes with controls in all cases were significant (p&le;0.05). Number of days from planting to flowering was less than 83 days in 33% of genotypes. Also, in 43% of lines, plant height was less than 130 cm and 30% of genotypes had yields higher than 5 t/ha. Results showed that mutant genotypes EM4-233 and EM4-233 had highest yields (more than 6 t/ha) and were superior to other genotypes. Cluster analysis by Ward method divided genotypes to four groups.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="text-autospace:none"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Conclusion:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> Regarding earliness, grain quality, yield traits and other desirable agronomic characteristics, mutant genotypes EM4-83, EM4-233, EM4-29, EM4-106 and EM4-294 were selected as superior genotypes. </span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; آزمایش آگمنت, اتیل متان سولفونات, برنج, تنوع ژنتیکی, جهش Augmented, Ethylemethane Solphonate, Genetic diversity, Mutation, Rice 77 89 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-998-2&slc_lang=fa&sid=1 Leila Khazaie لیلا خزایی Leila_khazaie@yahoo.com 100319475328460020007 100319475328460020007 Yes Country Rice Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Rasht, Iran موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران