Journal of Crop Breeding

fa بررسی پایداری عملکرد دانه لاین های امیدبخش گندم نان با استفاده از روش GGE بای پلات در اقلیم ساحل خزر Stability Analysis of Bread Wheat Genotypes by using GGE Biplot Method in Caspian Sea Regions اصلاح نباتات General كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: گندم بزرگترین محصول غذایی است که سطح زمین را در جهان میپوشاند. تأثیرات محیطی بهعنوان معیار سنجش پایداری ژنتیکی در نظر گرفته میشود. حساسیت یک ژنوتیپ گیاهی به عوامل محیطی باعث ایجاد اثر متقابل ژنوتیپ × محیط میشود. هدف به نژادگران توسعه واریته هایی است که در شرایط محیطی موجود بهره وری بالایی داشته باشند. مواد و روش ها: در این مطالعه، پایداری و سازگاری هجده لاین امیدبخش گندم نان به همراه ارقام مروارید و گنبد  به عنوان شاهد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در چهار مکان گرگان، گنبد، ساری و مغان به مدت دو سال زراعی 1396-1394 مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها: نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد که اثر ژنوتیپ و اثر ژنوتیپ × سال × مکان در سطح احتمال یک درصد معنیدار میباشد. معنیدار بودن اثر متقابل بیان کننده عکسالعملهای متفاوت ژنوتیپ ها در محیط های مختلف میباشد. با توجه به معنیدار شدن اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، تجزیه واریانس ساده قادر به توجیه ژنوتیپها نبود بنابراین از تجزیه پایداری به روش GGE بایپلات جهت معرفی ژنوتیپهای پایدار استفاده گردید. با توجه به نتایج بای پلات، که میانگین عملکرد و پایداری ژنوتیپ ها را نشان می دهد، ژنوتیپ شماره 11 با قرار گرفتن در سمت مثبت محور افقی بالاترین میزان عملکرد و ژنوتیپ شماره 2 (رقم گنبد) با قرار گرفتن در جهت منفی محور کمترین میزان عملکرد را نشان داد. گروه بندی محیطها با کمک GGE بای پلات نشان داد بین مکان های گرگان، ساری و گنبد همبستگی مثبت و بالایی وجود دارد که نشان دهنده پاسخ مشابه ژنوتیپ ها در این مکانها می باشد. ایستگاه مغان با داشتن همبستگی نزدیک به صفر با سه مکان دیگر، باعث ایجاد عملکرد مستقل ژنوتیپ ها در این محیط شد. نتایج حاکی از امکان گزینش ژنوتیپ های پایدار با عملکرد بالا نسبت به شاهدهای آزمایش بود که بیانگر پیشرفت ژنتیکی در برنامه های اصلاحی گندم نان در اقلیم شمال کشور میباشد. نتیجه گیری: در مجموع، ژنوتیپ های 11، 13، 7 و 8  با داشتن عملکرد بالاتر از میانگین کل جزء ژنوتیپ هایی با عملکرد بالا و پایداری نسبتا مطلوب شناسایی و انتخاب شدند. </div> Extended Abstract Introduction and Objective: Wheat (Triticum aestivum) is the largest food crop to cover the earth’s surface in the world. Environmental influences are considered as the measurement criteria for genetic stability.  Sensitivity of a crop genotype to the environmental factors gives rise to genotype - Environment Interaction (GEI). Breeders’ objective is to develop varieties that give high productivity under available environmental conditions. Materials and Methods: In this study, stability and adaptation of eighteen promised bread wheat lines along with Morvaread and Gonbad as control cultivars, were evaluated in randomized complete block design with three replications at four regions in Gorgan, Gonbad, Sari and Mogan, during two cropping seasons of 2015-2017.   Results: Combined analysis of variance indicated significant effects of genotypes and year × location × genotype interactions. Significant interaction effects indicated different reactions of genotypes in various locations. Due to the significant effects of this interaction, genotypes × environment interaction effect was evaluated using GGE Biplot stability analysis. Results of Biplot that revealed mean and stability of genotypes, line11stayed on, in the positive direction of axis had the highest grain yield and line 2 stayed on, in the negative direction of axis had the lowest grain yield. This biplot analysis diagnosed of Mega-environment. In base of this study, among of Gorgan, Gonbad and Sari environments had strong positive correlation and genotypes had the same reactions. Mogan had next to zero correlation with three other locations and reaction of genotypes was independent. The results showed the possibility of selecting stable genotypes with high yield compared to experimental controls, which indicates genetic improvement in bread wheat breeding programs in the northern climate of the country. Conclusion: Consequently, genotypes 11, 13, 7 and 8 with high grain yield and strong stability were selected. ابر محیط, اثر متقابل ژنوتیپ در محیط, پایداری, گزینش Genotype × Environment interaction, Mega-environment, Stability, Selection 83 90 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-285-2&slc_lang=fa&sid=1 Manoochehr Khodarahmi منوچهر خدارحمی khodarahmi_m@yahoo.com 100319475328460017482 100319475328460017482 Yes AREEO موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Habiballah Soughi حبیب اله سوقی hab3asog@gmail.com 100319475328460017483 100319475328460017483 No Horticulture Crops Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،گرگان، ایران Jabbar Jafarby جبار جعفر بای jafarby@gmail.com 100319475328460017484 100319475328460017484 No Horticulture Crops Research Department, Golestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Gorgan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،گرگان، ایران Mohammad Sadeg Khavarinejad محمد صادق خاوری نژاد s_khavarinejad@yahoo.com 100319475328460017485 100319475328460017485 No Horticulture Crops Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Sari, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،ساری، ایران hasan Khanzadeh حسن خانزاده h_khanzade@yahoo.com 100319475328460017486 100319475328460017486 No Horticulture Crops Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ardabil, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،اردبیل، ایران