fa تجزیه عاملی عملگرا در گلرنگ اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>چکیده مبسوط</strong><br> <strong>مقدمه و هدف:</strong> گلرنگ گیاهی روغنی مناسب مناطق خشک و نیمه خشک می باشد. اصلاح گلرنگ برای عملکرد مستلزم شناسایی مولفه های مهم تاثیر گذار بر عملکرد می باشد. استفاده موثر از تجزیه و تحلیل روابط بین عملکرد و اجزای آن در اصلاح‌نباتات مستلزم تلفیق نتایج تجزیه‌های چند متغیره با واقعیت‌های فیزیولوژیکی گیاه است.<br> <strong>مواد و روش&shy; ها:</strong> در این تحقیق آزمایش در چارچوب طرح آگمنت بر روی 106نمونه گلرنگ دریافت شده از بانک ژن گیاهی آلمان &nbsp;با شمول تعداد پنج شاهد تجاری انجام گردید. تجزیه‌های چند متغیره بر روی صفات مختلف مربوط به عملکرد دانه و فنولوژی گیاه انجام گرفت.<br> <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج تجزیه همبستگی ساده مبین همبستگی‌های بالا بین صفات مهم دخیل در عملکرد دانه و قطر ساقه بود. تجزیه رگرسیون گام به گام عملکرد دانه تک بوته&nbsp;&nbsp;بر روی صفات مورد بررسی منجر به برازش مدلی شامل صفات تعداد دانه در گیاه، وزن هزار دانه، تعداد قوزه در بوته، تعداد&nbsp;&nbsp;دانه در قوزه با اثرات مثبت و تعداد شاخه فرعی ثالثیه با اثر منفی گردید. تجزیه عاملی قادر به استخراج پنج عامل بود که مجموعا 74درصد واریانس داده‌های اولیه را توضیح می‌دادند. عامل اول عمدتا بر صفات دخیل در شکل‌گیری عملکردٍ و عامل دوم عمدتا بر صفات فنولوژیک تاثیرگذار بود. عامل‌های سوم، چهارم و پنجم به ترتیب بر صفات تعداد دانه در قوزه، ارتفاع شاخه دهی و تعداد &nbsp;روز تا خروج از روزت موثر بودند. بر اساس نتایج تجزیه‌های چند متغیره، تمرکز بر تعداد شاخه فرعی اولیه و ثانویه بیشتر، قطر بیشتر ساقه، اجزای عملکرد و ارتفاع بیشتر می‌تواند برنامه های اصلاحی&nbsp;&nbsp;در جهت&nbsp;&nbsp;افزایش عملکرد را بهبود بخشد.<br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> استفاده موثر از نتایج تجزیه های آماری چند متغیره مستلزم تلفیق خروجی های نرم افزار های آماری با اطلاعات فیزیولوژیکی می باشد. این موضوع به عنوان تجزیه های عملگرا در این مقاله مطرح شده است.</div> <div> <hr align="left" size="1" width="33%" ><div id="ftn1"></div></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Extended Abstract</span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Introduction and Objective:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> Medicinal plants have many applications in the treatment of humans, among which chamomile is one of the most valuable and widely used medicinal plants in the world. One of the most important breeding programs is the recognition of genetic diversity for the initial evaluation of plant masses. For this purpose, a study of genetic diversity and classification of experimental chamomile ecotypes was designed and implemented.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Material and Methods:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> 25 native and foreign ecotypes of chamomile were evaluated in a randomized complete block design with four replications in the research farm of German Pharmaplant. Some of these ecotypes were collected from their natural growing areas and some were chamomile cultivars. For this purpose, some morphological, phenological and essential traits were evaluated.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Results:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> The results of analysis of variance showed that the difference between ecotypes in terms of all traits was significant at the level of 1% probability and showed great genetic diversity between traits. The results of phenotypic correlations and comparison of the mean of the studied traits showed that the traits of essential oil percentage, flower diameter, number of flowers and shoot weight were among the important and effective traits on essential oil yield. Slovakia, Izeh (2) and Poland had the highest fresh and dry shoot weight, flower diameter and essential oil yield, but Izeh (1) and Darrehshahr had the highest percentage of essential oil. According to the results of factor analysis, three factors were selected that explained 85.79% of the changes. The first factor, which justified the highest percentage of data changes, was named as the essential oil yield factor, which after drawing a biplot based on two components, Izeh (2) and Poland ecotypes were identified as superior ecotypes. Cluster analysis also classified the ecotypes into four groups, which performed well in differentiating the ecotypes based on the desired traits, and confirmed the distribution of the ecotypes based on the biplot diagram.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">Conclusion:</span></span></b><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black"> The results showed that the essential oil percentage, flower diameter, number of flowers and shoot weight were important and effective traits on essential oil yield. Due to the fact that diversity for these traits was observed among the studied ecotypes, so screening to increase these traits can increase yield. Slovakia, Izeh (2) and Poland had the highest fresh and dry shoot weight, flower diameter and essential oil yield, but Izeh (1) and Darrehshahr ecotypes had the highest percentage of essential oil.</span></span></span></span></span></div> برنامه های اصلاحی, تجزیه عاملی عملگرا, تجزیه‌های چند متغیره, سیستم کنترل درونی گلرنگ Breeding Programs, Functional Factor Analysis, Multivariate Analysis, Internal Control System of Safflower 163 173 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-963-2&slc_lang=fa&sid=1 Amir Ghanbari امیر قنبری gamir88@gmail.com 100319475328460018422 100319475328460018422 No Plant Breeding, College of Agriculture, Tehran University, Karaj, Iran اصلاح نباتات پردیس کشاورزی و علوم طبیعی تهران، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران masood soltani Najafabadi مسعود سلطانی نجف آبادی m.soltanioil@yahoo.com 100319475328460018423 100319475328460018423 Yes AGricultural Research, education and Extention Organization موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Ali Reza Abbasi علی رضا عباسی rezabbasi@ut.ac.ir 100319475328460018424 100319475328460018424 No Tehran University دانشگاه تهران، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران Mohammad reza Bi Hamta محمد رضا بی همتا pomato1960@gmail.com 100319475328460018425 100319475328460018425 No Tehran University دانشگاه تهران، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه تهران