Journal of Crop Breeding

fa شناسایی ژنوتیپ های جو آبی با عملکرد دانه بالا و پایدار در مناطق گرم ایران Identification of Irrigated Barley Genotypes with High and Stable Grain Yield in Warm Regions of Iran اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: با توجه به فراوانی تنشهای غیرزنده و زنده در اقلیم گرم، دستیابی به ژنوتیپهایی از جو که تحت این شرایط عملکرد قابل قبول و پایداری داشته باشند از اصلیترین اهداف به نژادی جو در این مناطق میباشد. مواد و روش‌ها: تعداد هفده ژنوتیپ امیدبخش جو آبی به همراه دو ژنوتیپ شاهد در پنج ایستگاه تحقیقات کشاورزی واقع در اهواز، داراب، زابل، گنبد و مغان به مدت دو سال زراعی (99-1397) مورد مقایسه قرار گرفتند. بهمنظور بررسی پایداری عملکرد دانه ژنوتیپهای دارای عملکرد بالا، از تجزیه گرافیکی  GGE بایپلات استفاده شد. یافته‌ها: تجزیه واریانس مرکب داده های عملکرد دانه نشان داد که اثرهای ساده مکان، ژنوتیپ و اثرهای متقابل سال × مکان، ژنوتیپ × مکان و سال × مکان × ژنوتیپ معنیدار میباشند. مقایسه میانگین نشان داد که ژنوتیپهای G1، G2، G4، G5، G10، G12، G16 و G19 نسبت به بقیه ژنوتیپها عملکرد بالایی داشته و می توانند مورد توجه قرار گیرند.  پایداری عملکرد دانه این ژنوتیپها نیز مورد بررسی قرار گرفت تا ژنوتیپهای دارای عملکرد مطلوب و پایدار شناسایی شوند. نتایج حاصل از روش GGE بایپلات نشان داد که دو مولفه اصلی نخست به ترتیب 36/76 و 16/68 درصد از تغییرات کل عملکرد دانه را توجیه کردند و در نتیجه این دو مولفه میتوانند به منظور توجیه عملکرد دانه ژنوتیپها مورد استفاده قرار گیرند. در این آزمایش دو ابر محیط  مجزا مشخص گردید. محیط کلان اول شامل سال اول و دوم اهواز و زابل و ژنوتیپ G19 با میانگین عملکرد کل 5114 کیلوگرم در هکتار به عنوان ژنوتیپ برتر در این محیط شناسایی شد. محیط کلان دوم شامل سال اول و دوم گنبد و داراب  ژنوتیپ G5 با میانگین عملکرد 5155 کیلوگرم در هکتار ژنوتیپ برتر این محیط بود. سالهای اول و دوم مغان در مرز بین دو محیط کلان قرار داشتند. ژنوتیپهای G3، G6، G8، G9، G14، G17 و G18 در هیچ یک از محیطهای کلان قرار نگرفتند و در نتیجه مناسب کشت در محیطهای مورد آزمایش نبودند. نمای بای‌پلات ژنوتیپ ایده‌آل نشان داد که ژنوتیپهای G4 و G5 کمترین فاصله را از ژنوتیپ ایده آل دارا بوده و در نتییجه مطلوبترین آنها می باشند. نمای برداریGGE  بای‌پلات نشان ‌داد که سال های اول و دوم مغان، نزدیکترین محیطها به محیط ایده آل بوده و قابلیت تمایز بالایی دارند. نتیجه‌گیری: ژنوتیپهای G5 و G6 به ترتیب در مناطق گرم شمال و گرم جنوب کشور دارای عملکرد بالا و پایدار بوده و برای این مناطق مناسب تشخیص داده شدند.</div> <div style="text-align: justify;">Extended Abstract Introduction and Objective: Due to abundance of non-living and living stresses in warm region, identification of barley genotypes with high and stable yield is one of the main goals of barley breeding programs in this region. Materials and Methods: 17 barley promising genotypes along with two check varieties were evaluated in five the Agricultural Research Stations including Ahvaz, Darab, Zabol, Gonbad, and Moghan during two consecutive cropping seasons (2018-2020). GGE biplot analysis was used for identifying the high yielding and stable genotypes across test environments. Results: Combined analysis of variance for grain yield data indicated a significant effect for locations, genotypes and year × location. Genotype × location and year × location × genotype. Mean comparison showed that G1, G2, G4, G5, G10, G12, G16 and G19 had high yield than other genotypes and can be considered. Grain yield stability of these genotypes were investigated for identifying of high yielding and stable genotypes across test environments. GGE Biplot analysis revealed that the first two components  accounted for 36.76% and 16.68% of the total gain yield variation, respectively. Thus these  two components can be used for explanation of grain yield of genotypes. In this study, two mega-environments were identified in warm regions of Iran. Accordingly, the first mega-environment included of the first and second year of Ahvaz and Zabol. G19 with 5114 kg/h was identified as superior genotype of this environment. The second mega-environment comprised of the the first and second year of Darab and Gonbad. G5 with 5155kg/h was identified as superior genotype of this environment. The first and second year of Moghan was located on the border between two mega environments. G3, G6, G8, G9, G14, G17 and G18 were not placed in none of the mega environments and were not suitable for cultivation in investigated environments. The vector view of ideal genotypes revealed that G4 and G5 are placed close to the ideal genotype, are most desirable than the other genotypes. The vector view of GGE biplot indicated discriminating and representative environments (first and second year of moghan) are good environments for selecting generally adapted genotypes. Conclusion: In general, results indicated that genotypes G5 and G19 were identified as ideal barley genotypes for warm regions in north and south parts of Iran, respectively.</div> تجزیه پایداری, سازگاری, GGE بای پلات Adaptability, GGE biplot, Stability analysis 162 172 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-774-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Barati علی براتی Barati32@yahoo.com 100319475328460017569 100319475328460017569 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Hassan Zali حسن زالی Hzali90@yahoo.com 100319475328460017570 100319475328460017570 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Darab, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Alireza Pour-Aboughadareh علیرضا پورابوقداره a.poraboghadareh@gmail.com 100319475328460017571 100319475328460017571 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Ahmad Gholipour احمد قلی پور ahmadgholipour@yahoo.com 100319475328460017572 100319475328460017572 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gonbad, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران Shirali Koohkan شیرعلی کوهکن Koohkan182@gmail.com 100319475328460017573 100319475328460017573 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zabol, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Kamal Shahbazi Homounlo کمال شهبازی هومونلو Kamalshahbazi84@gmail.com 100319475328460017574 100319475328460017574 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Moghan, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران Akbar Marzoghiyan اکبر مرزوقیان a.marzooghian@areeo.ac.ir 100319475328460017575 100319475328460017575 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Ahvaz, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران Mehdi Jabbari مهدی جباری Andishe2@yahoo.com 100319475328460017576 100319475328460017576 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Darab, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Omid Poodineh امید پودینه Omid.p_2006@yahoo.com 100319475328460017577 100319475328460017577 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Zabol, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Masoumeh Kheirgoo معصومه خیرگو mkheirgoo@gmail.com 100319475328460017578 100319475328460017578 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Gonbad, Iran بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران