fa ارزیابی و مقایسه ژنوتیپ های لوبیاچیتی (Phaseolus vulgaris L.) در شرایط تنش خشکی اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong>چکیده مبسوط</strong><br> <strong>مقدمه و هدف:</strong> با توجه به محدودیت منابع آبی مورد نیاز کشاورزی در ایران، ارائه روش های موثر در کاهش آثار منفی خشکی بر عملکرد گیاهان زراعی از مهم مطالعات مهم به نژادی می باشد. تحمل به تنش‌خشکی در گیاهان زراعی دارای اهمیت ویژه‌ای است. با استفاده از ارقام مختلف گیاهان زراعی که در در تنش خشکی قادر به تولید عملکرد نسبتاً مناسب باشند، می‌توان با اطمینان بیشتری آن ها را در ناحیه های خشک و نیمه خشک کشت نمود.<br> <strong>مواد و روش &shy;ها: </strong>به منظور بررسی و مقایسه عملکرد ژنوتیپ‌های لوبیا چیتی بر اساس شاخص&shy;های تحمل و حساسیت، آزمایشی در دو محیط بدون&shy;تنش و تنش&shy;خشکی در سال زراعی 96-1395 در مزرعه تحقیقاتی پردیس تحقیقات و آموزش لوبیا خمین اجرا گردید. 24 ژنوتیپ لوبیا چیتی به همراه رقم شاهد‌ غفار (در مجموع 25 ژنوتیپ) در قالب طرح لاتیس با دو تکرار مورد مقایسه قرار گرفتند. در این مطالعه شاخص&shy; بهره &shy;وری متوسط، شاخص میانگین هندسی بهره &shy;وری، شاخص تحمل به تنش، شاخص حساسیت به تنش و شاخص تحمل ارزیابی شدند.<br> <strong>یافته&shy; ها:</strong> تنش خشکی منجر به کاهش معنی&shy;دار صفات مورد بررسی شد. از بین ژنوتیپ های بررسی شده در شرایط آبیاری معمول و تنش&shy; خشکی، ژنوتیپ KS21578<br> به&shy;ترتیب با 2805 و 1719 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد دانه را دارا بود. کمترین عملکرد دانه در ژنوتیپ KS21591 و ژنوتیپ KS21596 به&shy;ترتیب در شرایط آبیاری معمول و تنش &shy;خشکی بدست آمد. بر اثر تنش&shy; خشکی، عملکرد دانه ژنوتیپ&shy;های بررسی شده 49 درصد کاهش نشان داد.<br> تنش&shy; خشکی باعث افزایش دوره گلدهی و رسیدگی در ژنوتیپ‌ها شد. بیشترین مقدار شاخص&shy;تحمل به تنش (1086/6)، شاخص بهره&shy; وری متوسط (2124/8) و&nbsp;&nbsp;شاخص میانگین هندسی بهره &shy;وری (2054/2) به ژنوتیپ KS21578 تعلق گرفت. همچنین، بیشترین &nbsp;و کمترین مقدار شاخص تحمل (به&shy; ترتیب 1288/6 و 126/4) به &shy;ترتیب در رقم غفار (شاهد) و لاین KS21591 مشاهده شد. کمترین مقدار شاخص حساسیت به تنش (0/2) نیز در ژنوتیپ KS21585 بدست آمد.<br> <strong>نتیجه‌گیری: </strong>بطور کلی، بر اساس عملکرد دانه لوبیا در دو شرایط آبیاری معمول و تنش&shy;خشکی و ارزیابی شاخص&shy; های تحمل تنش و نیز نمودار دو طرفه شاخص‌های میانگین هندسی تولید و شاخص حساسیت به تنش و با در نظر گرفتن دوره رسیدگی، فرم بوته و بازارپسندی دانه در مجموع تعداد 8 ژنوتیپ لوبیا چیتی جهت آزمایش گزینش گردیدند.</div> <strong><span dir="LTR"></span></strong><br> <strong><span dir="LTR"></span></strong> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="tab-stops:center 248.25pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Extended Abstract</b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="tab-stops:center 248.25pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Introduction and Objective:</b> Due to the water resources limitation required for agriculture in Iran, providing effective methods to reduce the negative effects of drought on crop yield is one of the important studies to plant breeding. Drought tolerance in crops is very important. By using different cultivars of crops that are able to produce relatively good yield in drought stress, they can be grown with more confidence in arid and semi-arid regions.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="tab-stops:center 248.25pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Material and Methods:</b> In order to evaluation genotypes of chitti bean based on tolerance and susceptibility indices, experiments were conducted in two environments without stress and drought stress in 2016-17 at research farm of Bean Research and education, Khomein. 24 genotypes of chitti beans along with Ghaffar cultivar as control (25 genotypes in total) were compared in Latis design with two replications. In this study, mean productivity index, geometric mean productivity index, stress tolerance index, stress susceptibility index and tolerance index were evaluated.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="tab-stops:center 248.25pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Results:</span></b> Drought stress reduced evaluated properties, significantly. Among the genotypes of chitti beans in optimal irrigation and drought stress conditions, KS21578 genotype had the highest grain yield with 2805 and 1719 kg ha^-1, respectively. The lowest grain yield were achieved at KS21591 and KS21596 genotypes in optimal irrigation and drought stress conditions, respectively. Due to drought stress, grain yield of evaluated genotypes decreased by 49.1%<span 2="" dir="RTL" lang="FA" mitra="" style="font-family:">.</span> Drought stress has increased flowering and maturity periods in genotypes. The highest mean productivity index (1086.6), geometric mean productivity index (2124.8) and stress tolerance index (2054.2) belonged to KS21578 genotype. Also, the highest and lowest tolerance index (respectively, 1288.6 and 126.4)&nbsp; was observed in Ghaffar cultivar (control) and KS21591 genotype, respectively. Also, the lowest stress susceptibility index (0.2) was obtained in KS21585 genotype.</span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:90%"><span style="tab-stops:center 248.25pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="color:black">Conclusion: </span></b><span style="color:black">Totally, </span>based on chitti bean grain yield under normal irrigation and drought stress conditions and evaluation of stress tolerance indices as well as two-way diagram of geometric mean production indices and stress susceptibility index and considering maturity period, plant form and grain marketing 8 chitti bean genotypes were selected for advanced testing.</span></span></span></span></span></div> انتخاب, بهره‌وری متوسط, حساسیت به تنش, شاخص تحمل, میانگین هندسی بهره وری Geometric mean productivity, Mean productivity, Selection, Stress susceptibility, Tolerance index 119 128 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1025-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Mohsen Seyedi سیدمحسن سیدی mohsensayyedi@yahoo.com 100319475328460018411 100319475328460018411 Yes Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران Behroz Asadi بهروز اسدی asadibehroz12@gmail.com 100319475328460018412 100319475328460018412 No Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران