fa تجزیه پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ های عدس Lens Culinaris L در شرایط دیم با روش GGE biplot اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">چکیده مبسوط<strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></strong><br> مقدمه و هدف</span></span></span></strong>: <span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">توزیع نامناسب بارندگی و کاهش بارندگی از عوامل عمده کاهش عملکرد عدس در واحد سطح است. بنابراین&nbsp; به کارگیری ژنوتیپ&shy;های سازگار به شرایط نامساعد محیطی، می&shy;تواند نقش مهمی در افزایش عملکرد در چنین شرایطی داشته باشد. آگاهی از برهمکنش ژنوتیپ &times; محیط، به به &shy;نژادگران یاری </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">می&shy; رساند تا در ارزیابی ژنوتیپ&shy; ها، با دقت بیشتری عمل کرده و بهترین ژنوتیپ&shy;ها را برگزینند.</span></span></span><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></strong><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">مواد و روش‌ها:</span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> این مطالعه طی دو سال (1399-1398 و 1398-1397) در دو ایستگاه از مناطق سردسیر دیم کشور (قیدار زنجان، مراغه) اجرا شد. آزمایش شامل 17 ژنوتیپ پیشرفته عدس به همراه سه رقم شاهد کیمیا، بیله سوار و سنا (جمعاً 20 ژنوتیپ) بود که در قالب طرح بلوک</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">های کامل تصادفی با 3 تکرار انجام شد.</span></span></span><br> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></span></span></strong> &nbsp;<span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج حاصل از تجزیه مرکب اختلاف معنی&shy;داری را در سطح احتمال یک درصد برای محیط، ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط نشان داد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد که اثر محیط 5/79 درصد، اثر ژنوتیپ 25/2 درصد و برهمکنش ژنوتیپ محیط 23/18 درصد از تغیرات کل را توجیه می&shy;کند. نتایج حاصل از </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">GGE biplot</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بیانگر وجود 1/42 درصد از تغییرات کل مربوط به مولفه ی اول و26 &nbsp;درصد از تغییرات کل مربوط به مولفه&shy;ی دوم است که جمعا 1/68 درصد از تغییرات کل را توجیه می&shy;کنند.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با توجه به نتایج به دست آمده، بین محیط&shy; های </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">E1</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">E3</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و بین محیط&shy;های </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">E2</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">E4</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> همبستگی بالایی وجود دارد و می&shy;توان آن&shy;ها را به &shy;عنوان محیط&shy; های مشابه معرفی کرد.</span></span></span> <span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در بررسی بای پلات هم ژنوتیپ&shy;های،&nbsp; 7 (</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">FLIP2013-29L</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> )، 13</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">(FLIP 2012-262 L)</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; و 11(</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">FLIP 2012-207L</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) بطور همزمان از عملکرد و پایداری بالاتری برخوردار بودند</span></span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span></span> <span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span><br> <strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0cm;background:white;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></span></span></span></strong><strong><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0cm;background:white;font-weight:normal;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنوتیپ&shy;های&nbsp; شماره 13، 7 و 11 به&shy; عنوان ژنوتیپ&shy;های پر محصول و پایداری بالا معرفی شدند </span></span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و می‌توانند برای گزینش یا توصیه رقم استفاده شوند.</span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span><span dir="LTR"></span><br> <span dir="LTR"></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Extended Abstract</strong><br> <strong>Introduction and Objective:</strong> Improper distribution of rainfall and reduced rainfall are major factors in reducing lentil yield per unit area . Therefore, the use of genotypes adapted to adverse environmental conditions can play an important role in increasing yield in such conditions. Awareness of genotype &times; environment interactions helps breeds to be more accurate in evaluating genotypes and choosing the best genotypes.<br> <strong>Materials and Methods:</strong> This study was conducted during two years (2019-2020 and 2020-2021) in two stations in the cold dry areas of the country (Qeydar Zanjan, Maragheh). The experiment consisted of 17 advanced lentil genotypes along with three control cultivars Kimia, Bilesvar and Senna (20 genotypes in total) which was performed in a randomized complete block design with 3 replications.<br> <strong>Results:</strong> The results of combined analysis showed a significant difference in the level of one percent probability for environment, genotype and genotype &times; environment interaction. The results of combined analysis of variance showed that the environment, genotype and genotype by environment interaction effects were 79.5%, 2.25% and 18.23% of total variance, respectively The results of GGE biplot indicate the existence of 42.1% of the total changes related to the first component and 26% of the total changes related to the second component, which together explain 68.1% of the total changes. According to the obtained results, there is a high correlation between E1 and E3 environments and between E2 and E4 environments and they can be introduced as similar environments. In biplot study, genotypes 7 (FLIP2013-29L), 13 (FLIP 2012-262 L) and 11 (FLIP 2012-207L) had higher performance and stability at the same time.<br> <strong>Conclusion:</strong> Genotypes 13, 7 and 11 were introduced as high yielding and stable genotypes and can be used to select or recommend a variety.<span dir="RTL"></span></div> اثر متقابل ژنوتیپ در محیط, پایداری, دیم, عدس Dryland, Genotype × Environment interaction, Lentil, Stability 1 10 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1043-1&slc_lang=fa&sid=1 Soudabeh Shobeiri سودابه شبیری s.shobeiri@yahoo.com 100319475328460017422 100319475328460017422 Yes Agricultural Reaearch,Education and Extention Organization(AREEO) موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران Davood Sadeghzadeh Ahari داود صادق زاده اهری dsadeghzade@yahoo.com 100319475328460017423 100319475328460017423 No Agricultural Reaearch,Education and Extention Organization(AREEO) موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه ، ایران Payam Pezeshkpour پیام پزشکپور papezeshkpour@yahoo.com 100319475328460017424 100319475328460017424 No Agricultural Reaearch,Education and Extention Organization(AREEO) موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم آباد، ایران Mahmoud Azimi محمود عظیمی mahmoud.azimiir@gmail.com 100319475328460017425 100319475328460017425 No Agricultural Reaearch,Education and Extention Organization(AREEO) موسسه تحقیقات علوم باغبانی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان ، ایران