fa شناسایی ژنوتیپ‌های مطلوب عدس با استفاده از روش‎های آماری چندمتغیره و شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‎آل در شرایط دیم اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;<span style="font-size:11px;"> به منظور مطالعه برخی خصوصیات زراعی و شناسایی ژنوتیپ&rlm;های مطلوب با استفاده از روش</span></span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="color:black;">های آماری مختلف، 15 ژنوتیپ عدس دریافتی از ایکاردا در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سراب چنگایی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان در سال زراعی 99-1398 تحت شرایط دیم مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج، تجزیه واریانس نشان داد که تنوع ژنتیکی معنی&rlm;داری بین ژنوتیپ&shy;های مورد مطالعه از نظر اغلب صفات وجود داشت. همبستگی عملکرد دانه در بوته با اغلب صفات به ویژه اجزای عملکرد مثبت و معنی&lrm;دار بود. بر اساس نتایج روش&lrm;های آماری مختلف شامل مقایسه میانگین، تجزیه خوشه &lrm;ای، بای&lrm;پلات ژنوتیپ &times; صفت و شاخص </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">SIIG</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;">، ژنوتیپ&lrm;های شماره 13، 14، 7 و 1 به</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="color:black;">عنوان برترین و ژنوتیپ&lrm;های شماره 15، 12 و 4 به</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">&lrm;</span></span></strong><strong><span style="color:black;">عنوان ضعیف&lrm;ترین ژنوتیپ&rlm;ها شناخته شدند. بیشترین تأثیر مستقیم مثبت روی عملکرد دانه در بوته، به</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">&lrm;</span></span></strong></span><strong><span style="font-size:11px;"><span style="color:black;">ترتیب متعلق به صفات تعداد غلاف تک بذری در بوته (0/580) و وزن صد دانه (0/437) بود و بنابراین این صفات می&lrm;توانند معیار گزینش قرار گیرند. ژنوتیپ شماره 7 برترین ژنوتیپ از نظر صفات مهم زراعی بود و ظرفیت کاربرد در تحقیقات به &lrm;نژادی و به&lrm; زراعی بعدی را دارد.</span></span><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></span></strong><span dir="LTR"></span></div> <span dir="LTR"></span> <div style="text-align: justify;">In order to study some agronomic characteristics and identify the desirable genotypes using different statistical methods, 15 lentil genotypes received from ICARDA were evaluated in a randomized complete block design with three replicates under rainfed conditions at Sarab-Changai Research Station, Lorestan Agricultural and Natural Resources Research and Education Centre, Khorramabad, Iran during 2019-2020 cropping year. According to the results, analysis of variance indicated significant genotypic diversity between the studied genotypes in terms of most traits. The correlation between grain yield per plant and most of the traits, especially yield components, was positive and significant. Genotypes 13, 14, 7 and 1 were known as the best and genotypes 15, 12 and 4 were identified as the weakest genotypes based on the results of various statistical methods including mean comparisons, cluster analysis, &ldquo;genotype &times; trait&rdquo; biplot and SIIG index. The highest direct positive effect on &ldquo;seed yield per plant&rdquo; belonged to the &ldquo;number of one-seeded pods per plant&rdquo; (0.580) and &ldquo;hundred seed weight&rdquo; (0.437), respectively, and therefore these traits can be applied as selection criteria. Moreover, genotype 7 was the best genotype in terms of important agronomic traits and has the potential to be used in the future breeding and subsequent agronomic research programs.</div> تجزیه مسیر, رگرسیون, شاخص SIIG, نمودار گرمایی, GGE-biplot GGE-biplot, Heat map, Path analysis, Regression, SIIG index 140 151 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1041-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Amiri رضا امیری r.amiri@areeo.ac.ir 100319475328460016506 100319475328460016506 Yes Agricultural Research, Education and Extension (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‎آباد، ایران Payam Pezeshkpour پیام پزشکپور papezeshkpour@yahoo.com 100319475328460016507 100319475328460016507 No Agricultural Research, Education and Extension (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‎آباد، ایران Iraj Karami ایرج کرمی karami343@yahoo.com 100319475328460016508 100319475328460016508 No Agricultural Research, Education and Extension (AREEO) مؤسسه تحقیقات کشاورزی دیم، معاونت سرارود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران