fa تجزیه مسیر اثر متقابل ژنوتیپ× محیط و بررسی پایداری عملکرد لاین های امیدبخش جو در اقلیم گرم اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>ارزیابی ژنوتیپ&shy;ها در چندین محیط پیش&shy;شرط توسعه ژنوتیپ&shy;های پایدار و برتر برای تولید پایدار جو</strong> <strong>در شرایط مختلف محیطی است. به &shy;منظور بررسی پایداری عملکرد و تعیین سهم صفات مختلف مورفو</strong><strong><span dir="LTR">-</span></strong><strong>فنولوژیک در اثر متقابل ژنوتیپ&times; محیط در لاین&shy;های جو، 17 لاین امیدبخش جو همراه با سه شاهد شامل ارقام نیمروز/صحرا و اکسین و لاین </strong><strong><span dir="LTR">WB-94-3</span></strong><strong> در طی دو سال زارعی 98 -1396 در پنج ایستگاه منطقه گرم کشور شامل ایستگاه&shy;های اهواز، داراب، زابل، گنبد و مغان در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه پایداری با استفاده از روش&shy;های مختلف ناپارامتری انجام شد</strong> <strong>و</strong> <strong>نتایج آماره‌های ناپارامتری با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده&shy;آل (</strong><strong><span dir="LTR">SIIG</span></strong><strong>) ادغام شدند. داده&nbsp;</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>های مورفو</strong><strong><span dir="LTR">-</span></strong><strong>فنولوژیک با استفاده از مدل تجزیه مسیر که از یک اثر اصلی و چهار اثر ضربی تشکیل شده است، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. زمان گل</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>دهی</strong><strong><span dir="LTR">(X₁) </span></strong><strong>، زمان رسیدگی</strong><strong><span dir="LTR">(X₂) </span></strong><strong>، ارتفاع بوته</strong><strong><span dir="LTR"> (X₃) </span></strong><strong>و وزن هزار دانه</strong><strong><span dir="LTR"> (X₄) </span></strong><strong>به &shy;عنوان صفات متوالی برای توجیه عملکرد دانه</strong><strong><span dir="LTR"> (Y) </span></strong><strong>در نظر گرفته شدند.</strong> <strong>نتایج تجزیه واریانس عملکرد دانه با استفاده از روش&shy;های پارامتری و ناپارامتری نشان داد که اثر ژنوتیپ، محیط و اثر متقابل ژنوتیپ&times; محیط در سطح احتمال یک درصد معنی&shy; دار است.</strong> <strong>براساس بیشتر روش&shy;های ناپارامتری (شاخص </strong><strong><span dir="LTR">SIIG</span></strong><strong>) ژنوتیپ&shy;های شماره&shy;ی </strong><strong><span dir="LTR">G10</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G18</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G19</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G16</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">G15</span></strong><strong> جزء ژنوتیپ&shy;های پایدار با عملکرد دانه بالاتر از متوسط کل بودند. همبستگی مثبت شاخص </strong><strong><span dir="LTR">SIIG</span></strong><strong> با اجزاء ژنوتیپی</strong> <strong>تعداد روز تا گل&shy;دهی (</strong><strong><span dir="LTR">V₁</span></strong><strong>) و وزن هزار دانه (</strong><strong><span dir="LTR">V₄</span></strong><strong>) نشان داد که وزن هزار دانه و تعداد روز تا گل&shy;دهی نقش اصلی را در اثر متقابل ژنوتیپ&times; محیط جو در مناطق گرم دارند.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Evaluation of genotypes under multiple environments is the prerequisite for the development of stable and superior genotypes for sustainable barley production in different environmental conditions. In order to evaluate the yield stability and determine the portion of different morpho-phonologic traits in the interaction of genotype &times; environment in promising barley lines, 17 barley promising lines with three checks including Nimrooze/Sahra and Auxin cultivars and WB-94-3 line) were evaluated in two years (2017 &ndash; 2019) using RCBD with three replications in five stations of warm zone including Ahvaz, Darab, Zabol, Gonbad and Moghan. Stability analysis was performed using different nonparametric methods. The results of the nonparametric methods were integrated using selction index of ideal genotype (SIIG). The morpho-phonologic data were analyzed by path analysis model which is composed of a main effect and four multiplicative effects. The flowering time (X₁), maturity time (X₂), plant height (X₃), and 1000-kernel weight (X₄) were assumed to be sequential characters to justify grain yield productivity (Y) in barley. The results of analysis of variance of grain yield using parametric and non-parametric methods showed that the effect of genotype, environment and genotype &times; environment interaction was significant at the level of 1% probability. The results showed that based on the nonparametric methods (SIIG index), lines no. G10, G18, G19, G16 and G15 were stable lines and higher than average grain yield. The positive correlation of SIIG with genotypic components of flowering time (V₁) and 1000-kernal weight (V₄) indicated that the 1000-kernal weight and flowering time are the main contributor towards GE interaction for grain yield in warm zone barley.</div> تجزیه پایداری, روش های ناپارامتری, شاخص SIIG Nonparametric methods, SIIG index, Stability analysis 179 192 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-692-7&slc_lang=fa&sid=1 Ali Barati علی براتی barati32@yahoo.com 100319475328460015900 100319475328460015900 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Hassan Zali حسن زالی Hzali90@yahoo.com 100319475328460015901 100319475328460015901 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Iraj Lakzadeh ایرج لک زاده irajlakzadeh@yahoo.com 100319475328460015902 100319475328460015902 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران Shirali Koohkan شیرعلی کوهکن Koohkan182@gmail.com 100319475328460015903 100319475328460015903 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Jabbar Jafarby جبار جعفربای jafarby@gmail.com 100319475328460015904 100319475328460015904 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران Mehdi Jabari مهدی جباری andishe22@gmail.com 100319475328460015905 100319475328460015905 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران Arash Hosseinpour آرش حسین پور Arash8643@yahoo.com 100319475328460015906 100319475328460015906 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران Akbar Mazooghian اکبر مرزوقیان marzooghian@areeo.ac.ir 100319475328460015907 100319475328460015907 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران Ahmad Gholopour احمد قلی پور Ahmadgholipour@yahoo.com 100319475328460015908 100319475328460015908 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران Omid Poodinh امید پودینه Omidpoodineh1@gmail.com 100319475328460015909 100319475328460015909 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران Kheirgoo Masoome معصوم خیرگو mkheirgoo@gmail.com 100319475328460015910 100319475328460015910 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران