fa ارزیابی سازگاری لاین های امیدبخش کنجد در منطقه سیستان با استفاده از روش های تجزیه چندمتغیره اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>گیاه کنجد از گیاهان دانه روغنی با مقاومت بالا به کم &shy;آبی است. این گیاه با حداقل نیاز رطوبتی عملکرد مناسبی را نسبت به سایر محصولات زراعی در فصل تابستان دارد. شناخت ژنوتیپ&shy;های پرمحصول در این شرایط از اولویت&shy;های برنامه&shy;های به&shy;نژادی گیاه کنجد است. در این تحقیق تعداد 10 لاین امید&shy;بخش کنجد به &shy;دست آمده از نسل&shy; های در حال تفکیک که در ارزیابی‌های مقدماتی به عنوان ژنوتیپ&shy;های برتر شناخته شده بودند، به همراه شش ژنوتیپ محلی جهت بررسی و مقایسه عملکرد در در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در منطقه سیستان در طی دو سال زراعی مورد بررسی قرار گرفتند. در طی دوره رشد صفات کمی و فنولوژیکی مختلف ارزیابی شدند. بررسی </strong><strong><span style="color:windowtext;">تجزیه واریانس نشان داد که </span></strong><strong>ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی تفاوت معنی&shy;داری از نظر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، ارتفاع بوته و وزن هزاردانه دارند. با استفاده از روش مقایسه میانگین دانکن، به ترتیب ژنوتیپ&shy;های 3، 13، 5 </strong><strong>و 7 به عنوان ژنوتیپ&shy;های برتر از نظر عملکرد دانه شناخته شدند. بررسی همبستگی صفات، رابطه مثبت و معنی&shy;دار عملکرد دانه با وزن هزار دانه را نشان داد.</strong> <strong>همچنین نمودار بای&shy;پلات پراکنش ژنوتیپ&shy;ها بر روی دو عامل اول نشان داد ژنوتیپ&shy;های 3، 5 و 13 از سایر ژنوتیپ&shy;ها متمایز و به عنوان ژنوتیپ&shy;های برتر از نظر صفات کمی می&shy; باشند. تجزیه خوشه &shy;ای برای تمامی صفات با استفاده از روش </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ward</span></span></strong><strong> نیز ژنوتیپ&shy;های 3 و 13را از سایر ژنوتیپ&shy;ها تفکیک نمود. علاوه براین، رتبه &shy;بندی ژنوتیپ&shy;ها بر اساس شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده&shy;آل (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">SSIG</span></span></strong><strong>) نیز ژنوتیپ&shy;های 3 و 13 را به عنوان ژنوتیپ&shy;های با رتبه بالا نشان داد. &nbsp;بنابراین با استفاده از روش&shy;های مختلف تجزیه چندمتغیره آماری</strong><strong>، ژنوتیپ&shy;های 3، 13 و 5 به عنوان ژنوتیپ&shy;های با عملکرد مطلوب و با سازگاری بالا در منطقه سیستان معرفی می&shy; شوند.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Sesame is an oilseed crop with high resistance to dehydration. This plant with the minimum moisture requirements has a good performance compared to the other crops in the summer. Recognition of high-yielding genotypes under these conditions is one of the priorities of sesame breeding programs. In the current study, 10 promising sesame lines derived from segregating generations that were superiors in the preliminary evaluations were evaluated along with 6 local genotypes in the form of RCBD with 3 replications in the Sistan region during two cropping seasons. Different quantitative and phenological traits were evaluated during the growing periods. ANOVA results indicated significant differences among genotypes for their grain yield, biological yield, plant height and thousand seed weight. Using Duncan&#39;s mean comparison method, genotypes 3, 13, 5 and 7 were identified as superior genotypes. The correlation study of the studied traits showed a positive and significant relationship between grain yield and 1000-seed weight. Also, biplot diagram of genotypes distribution on the first two components showed that genotypes 3, 5 and 13 are different from other genotypes in the term of quantitative traits and were considered as the best ones. Cluster analysis for all traits using Ward method also distinguished genotypes 3 and 13 from other genotypes. Additionally, genotypes ranking based on the selection index of ideal genotype (SSIG) revealed genotypes 3 and 13 as high ranking genotypes. Therefore, using different multivariate analysis methods, genotypes 3, 13 and 5 are introduced as desirable yielded genotypes with high compatibility in the Sistan region.</div> عملکرد, کنجد, لاین های امید بخش, منطقه سیستان Promising lines, Sesame, Sistan region, Yield 87 97 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1030-1&slc_lang=fa&sid=1 Behnam Bakhshi بهنام بخشی behnam.bakhshi@gmail.com 100319475328460016490 100319475328460016490 Yes Sistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران، Gholamreza Ghodrati غلامرضا قدرتی grgh2005@yahoo.com 100319475328460016491 100319475328460016491 No , Safi-Abad Agricultural and Natural Resources Research and Education Center بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، دزفول، ایران Mohammad Keshtgar Khajedad محمد کشت گر خواجه داد m.kh1392@yahoo.com 100319475328460016492 100319475328460016492 No Sistan Agricultural and Natural Resources Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی- باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران