Journal of Crop Breeding

fa غربال ارقام و لاین های امیدبخش گندم از لحاظ واکنش به عامل بیماری باکتریایی نواری غلات Xanthomonas translucens pv. Undulosa Screening of Wheat Cultivars and Promising Lines for Response to Bacterial Leaf Streak of Cereal Agent, Xanthomonas translucens pv. undulosa اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">چکیده مبسوط مقدمه و هدف: بیماری باکتریایی نواری غلات، که از مهمترین بیماریهای گندم است، در سال 1366 از استان کرمان و سپس از سایر نقاط کشور گزارش شد. برای جلوگیری از بروز خسارتهای چشمگیر به این محصول مهم و استراتژیک، انتخاب یا تولید رقم مقاوم یا متحمل به این بیماری، از میان ارقام و لاین های موجود، ضروری است. به همین منظور تعدادی از ارقام و لاین های امیدبخش گندم انتخاب و واکنش آنها در برابر این بیماری، در شرایط گلخانه، مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روش‌ها: به‌منظور غربال 37 رقم و هفت لاین امیدبخش گندم بهاره و پائیزه، به عامل بیماری باکتریایی نواری غلات، آزمایشی در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه اجرا شد. در ابتدا، گیاهچه‌های دو برگی گندم، در شرایط دمایی و رطوبتی کنترل‌شده، با سوسپانسیون مخلوطی از نه جدایۀ عامل این بیماری، تهیهشده از مزارع سه استان زنجان، همدان و لرستان و با غلظت 108 باکتری در هر میلی‌لیتر، مایهکوبی شدند. سپس میزان تحمل آنها، براساس میانگین درصد سطح آلودگی برگ‌ها، ارزیابی شد. مقایسۀ میانگین‌، گروه‌بندی و رتبه‌بندی ارقام، از حساس‌ترین تا متحمل‌ترین ارقام، به روش استیودنت‌نیومنکیلز انجام شد. یافته‌ها: براساس نتایج به‌دست آمده، واکنش ارقام و لاین‌های امیدبخش به این باکتری متفاوت بود. ارقام میهن، پیشگام و لاین S-92-19 در گروه پنج (آلودگی 50/1 تا 75 درصد سطح برگ)، به عنوان حساس، ارقام چمران، سایسون، نارین، بم، خلیل، پارسی، وی‌وک، شبرنگ، چمران2، زارع، مروارید، افلاک، بک‌کراس‌های روشن زمستانه و بهاره، اراک، کاسکوژن، اروم، بهرنگ، پیشتاز، کرخه، و و لاین‌های امیدبخش N-91-17، S-91-13 و  S-92-2 در گروه چهار (آلودگی 25/1 تا50 درصد سطح برگ)، به‌عنوان نیمه‌حساس، ارقام نیشابور، افق، مهرگان، گاسپارد، بهار، رخشان، سیروان، سیوند، شوش، سیستان، برات، گنبد و لاین‌های امیدبخش S-91-15،N-91-8  و S-92-17 در گروه سه ( آلودگی 10/1 تا 25 درصد سطح برگ)، به‌عنوان نیمه‌متحمل و ارقام بهاران، حیدری، و دنا در گروه دو (آلودگی 5/1 تا 10 درصد سطح برگ)، به‌عنوان متحمل، قرار گرفتند. نتیجه‌گیری: هرچند بیشتر ارقام گندم مورد بررسی، نسبت به این بیماری حساس هستند، ولی ارقام و لاینهای دارای مقاومت نسبی خوب نیز در بین آنها یافت می شود و میتوان از آنها برای کاشت و یا در برنامه های بهنژادی گندم استفاده کرد.</div>   Extended Abstract <div style="text-align: justify;">Introduction and Objective: bacterial leaf streak of cereals, which is one of the most important diseases of wheat, was reported in 1987 from Kerman province and then from other parts of Iran. In order to prevent significant damage to this important and strategic crop, it is necessary to select or produce a resistant or tolerant cultivar to this disease, from the available wheat cultivars and lines. For this purpose, a number of promising wheat cultivars and lines have been selected and their response to this disease has been evaluated. Materials and Methods: In order to screen 37 cultivars and seven promising lines of spring and autumn wheat, for their tolerance to Xanthomonas translucens pv. undulosa, the causal agent of bacterial leaf streak of cereal, an experiment was conducted in a completely randomized design with three replications in the greenhouse. Initially, wheat seedlings with two fully expanded leaves were sprayed with a suspension of nine bacterial isolates from three provinces of Zanjan, Hamadan and Lorestan fields, with a concentration of 108 bacteria per ml. Then, their tolerance was evaluated based on the average percentage of leaf contamination. Comparison of means, grouping and ranking of cultivars from the sensitive to the tolerant cultivars were done by Student–Newman–Keuls method. Results: Based on the results, the response of cultivars and promising lines to this disease was different. Mihan and Pishgam cultivars and promising line S-92-19 were placed in group five (with infection of 50.1 to 75% of leaf area), and were evaluated as "susceptible"; Chamran, Saison, Narin, Bam, Khalil, Parsi, Vee-vak, Shabrang, Chamran 2, Zaree, Morvarid, Aflak, Roshan (winter and spring back-crosses), Arak, Cascogen, Orum, Behrang, Pishtaz, Karkheh cultivars and promising lines N-91-17, S-91-13 and S-92-21 were placed in group four (with infection of 25.1 to 50% of leaf area), and were evaluated as "semi-susceptible"; Neishabour, Ofogh, Mehregan, Gaspard, Bahar, Rakhshan, Sirvan, Sivand, Shush, Sistan, Barat, Gonbad and promising lines S-91-15, N-91-8 and S-92-17 were grouped in group three (with infection of 10.1 to 25% of leaf area), and were evaluated as "semi-tolerant"; and Baharan, Heydari and Dena cultivars were placed in group two (with infection of 5.1 to 10% of leaf surface), and were evaluated as "tolerant". Conclusion: Although most of the wheat cultivars are susceptible to this disease, but cultivars and lines with good relative resistance are also found among them and can be used for planting and/or in wheat breeding programs.</div> ایران, حساسیت, گندم, مقاومت, واکنش ارقام Cultivars response, Iran, Resistance, Susceptibility, Wheat 40 49 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1028-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Alizadeh Aliabadi علی علیزاده علی آبادی aalizadeh1340@yahoo.com 100319475328460017532 100319475328460017532 Yes Iranian Research Institute of Plant Protection (IRIPP), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) Tehran, Iran, بخش تحقیقات بیماری های گیاهان، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران، Abolghasem ghasemi ابوالقاسم قاسمی idghasemi@yahoo.com 100319475328460017533 100319475328460017533 No Iranian Research Institute of Plant Protection (IRIPP), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) Tehran, Iran, بخش تحقیقات بیماری های گیاهان، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Mohammad razavi محمد رضوی mrazavi39@yahoo.ca 100319475328460017534 100319475328460017534 No Iranian Research Institute of Plant Protection (IRIPP), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) Tehran, Iran, بخش تحقیقات بیماری های گیاهان، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران