fa ببررسی شاخص های تحمل به خشکی در لاین های لوبیا قرمز اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>ببه منظور ارزیابی تحمل به تنش خشکی، 23 لاین لوبیا قرمز به همراه دو رقم یاقوت و افق به صورت طرح لاتیس با دو تکرار و در دو شرایط آبیاری نرمال و تنش خشکی طی سال 1396 در پردیس تحقیقات و آموزش لوبیا خمین مورد بررسی قرار گرفتند. اعمال تنش خشکی پس از استقرار کامل گیاهچه و در مرحله سومین سه برگچه لوبیا صورت گرفت. صفات مورد ارزیابی شامل تغییرات ناشی از تنش خشکی در عملکرد و اجزای عملکرد لوبیا، عملکرد دانه در شرایط آبیاری معمول و تنش خشکی و شاخص&shy;های تحمل و حساسیت تنش بود. نتایج تجزیه واریانس صفات حاکی از تفاوت معنی<span dir="LTR">&shy;</span>دار لاین&shy;ها با یکدیگر در هر دو شرایط آبیاری بود. تنش خشکی منجر به کاهش معنی&shy; دار صفات مورد بررسی شد. بیشترین تاثیر تنش خشکی مربوط به صفات تعداد دانه در بوته و عملکرد دانه بود. در شرایط آبیاری معمول بیشترین و کمترین میزان عملکرد دانه (به&shy; ترتیب 2541/7 و 841/6 کیلوگرم در هکتار) به&shy; ترتیب در لاین&shy;های <span dir="LTR">KS31338</span> و </strong><strong><span dir="LTR">KS31352</span> مشاهده شدند. در شرایط تنش نیز بیشترین و کمترین میزان عملکرد دانه (به&shy; ترتیب 1934/7 و 602/2 کیلوگرم در هکتار) به&shy; ترتیب در لاین&shy;های <span dir="LTR">KS31336</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">KS31357</span></strong><strong> بدست آمدند. در بین شاخص&shy;های تحمل تنش بیشترین مقدار شاخص بهره &shy;وری متوسط، شاخص میانگین هندسی بهره</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>وری و شاخص تحمل به تنش به لاین </strong><strong><span dir="LTR">KS31336</span></strong><strong> تعلق گرفت و کمترین مقدار شاخص تحمل و شاخص حساسیت به تنش در لاین </strong><strong><span dir="LTR">KS31352</span></strong><strong> مشاهده شد. عملکرد &nbsp;دانه در شرایط آبیاری نرمال با عملکرد دانه در شرایط تنش خشکی و شاخص&shy;های تحمل تنش (شاخص تحمل، میانگین تولید، شاخص تحمل تنش و میانگین هندسی تولید) دارای همبستگی مثبت معنی</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>دار بود.</strong> <strong>با توجه به ارزیابی شاخص&shy;های میانگین هندسی تولید (<span dir="LTR">GMP</span></strong><strong>) و شاخص حساسیت به تنش (</strong><strong><span dir="LTR">SSI</span></strong><strong>)، تجزیه به مولفه&shy;های اصلی، بای پلات مربوطه، لاین&shy;های </strong><strong><span dir="LTR">KS31336</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">KS31253</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">KS31148</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">KS31337</span></strong><strong> متحمل به تنش خشکی شناسایی گردیدند.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp; In other to evaluation of drought stress tolerance, 23 lines of red beans with tow cultivars (Yaghout and Ofogh), were studied in lattice design with two replications in both normal irrigation and drought stress at the Khomein Bean station in 2017. Drought stress applied after complete stability of each plant in third trifoliate leaflet stage. Changes of yield and yield components, grain yield in normal irrigation and drought stress and tolerance and susceptibility indices evaluated in the stages accomplished. Analysis of variance showed that a significant difference among lines are both irrigation. Drought stress reduced evaluated properties, significantly. Drought stress resulting in decreased the most of traits, so that maximum effect of drought stress-related traits were number of seeds plant^-1 and yield. In normal condition the highest and the lowest grain yield (2541.7 and 841.6 Kg Ha^-1, respectively) were observed in KS31338 and KS31352 line, respectively. In stress condition the highest and the lowest grain yield (1934.7 and 602.2 Kg Ha^-1, respectively) were obtained in KS31336 and KS31357 line, respectively. Between stress tolerance indices the highest MP, GMP and STI belonged to KS31336 line and the lowest tolerance index and stress susceptibility index (SSI) were observed in KS31352 line respectively. Grain yield under normal irrigation conditions with grain yield under drought stress conditions and stress tolerance indices (TOL, MP, STI and GMP) had significant positive correlation. Based on the geometric mean of production and the susceptibility indexes, principal component analysis and biplot STI and GMP, KS31336, KS31253, KS31148, KS31337 tolerant to drought stress were identified.</div> &nbsp; شاخص تحمل, شاخص حساسییت به تنش, عملکرد دانه, میانگین هندسی بهره وری Geometric mean productivity, Grain yield, Stress susceptibility index, Tolerance index 160 168 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1025-1&slc_lang=fa&sid=1 Behrouz Asadi بهروز اسدی asadibehroz12@gmail.com 100319475328460015920 100319475328460015920 No Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران Seyed Mohsen Seyedi سیدمحسن سیدی mohsensayyedi@yahoo.com 100319475328460015921 100319475328460015921 Yes Markazi Agricultural and Natural Resources Research and Education Center Research and Education Center بخش تحقیقات علوم زراعی-باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران