fa ارزیابی پارامترهای ژنتیکی، روابط بین صفات و گروه بندی هیبریدهای جدید چغندر قند از لحاظ صفات کمی و کیفی درشرایط آلودگی طبیعی رایزومانیا اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp; یکی از بیماری&shy;های مهم چغندرقند</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> (<em>Beta vulgaris</em> L.) </span></span></strong><strong>بیماری رایزومانیا</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> (Rhizomania) </span></span></strong><strong>یا ریشه گنایی</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"> (Root madness) </span></span></strong><strong>&nbsp;است در حال حاضر در تمامی ‌نقاط دنیا شیوع دارد. خسارت این بیماری را در ارقام حساس بیش از 50 درصد و در مواردی تا 100 درصد برآورد کرده&shy; اند. با توجه به افزایش جمعیت کشور و نیاز به شکر، محصول چغندرقند در میان گیاهان زراعی از جایگاه ویژه&shy;ای برخوردار است</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">.</span></span></strong><strong> با هدف ارزیابی روابط بین صفات و گروه &shy;بندی ژنوتیپ &shy;های مختلف چغندرقند، تعداد 44 هیبرید چغندرقند در چهار منطقه (همدان، کرمانش</strong><strong>اه، مشهد و شیراز) در سال 1398 مورد ارزیابی قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک&shy;های ناقص (آلفا لاتیس) در 6 تکرار اجرا شد. </strong><strong>نتایج نشان&shy;داد عیار قند و عملکرد ریشه به&shy; ترتیب با 88/24 و 59/53 درصد به&shy; ترتیب بالاترین و پایین&shy; ترین مقدار وراثت&shy; پذیری عمومی را به&shy; خود اختصاص دادند. در این مطالعه عملکرد قند خالص با عملکرد ریشه، عیار قند، عملکرد قند ناخالص، ضریب استحصال قند و درصد قند خالص همبستگی فنوتیپی و ژنتیکی مثبت و معنی&shy; دار و با محتوی پتاسیم ریشه و درصد قند ملاس همبستگی منفی و معنی&shy; دار نشان داد. بر مبنای تجزیه رگرسیون گام به گام پتاسیم ریشه، عیار قند و نیتروژن مضره با تبیین 52 درصد از تغییرات به عنوان مؤثرترین صفات در توجیه تغییرات عملکرد قند خالص شناسایی شدند. بر اساس نتایج تجزیه خوشه &shy;ای، ژنوتیپ ها شامل44 هیبرید و 3 شاهد رقم تجاری چغندرقند به چهار خوشه دسته &shy;بندی شدند که خوشه شماره چهار شامل هیبریدهای شماره 20، 43، 31، 23، 25، 24 و 37 و ارقام شاهد خارجی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Succara</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">BTS 213</span></span></strong><strong> بودند، و مناسب&shy;ترین خصوصیات کمی و کیفی را به خود اختصاص دادند. در تجزیه به عامل‌ها از</strong> <strong>طریق تجزیه</strong> <strong>به</strong> <strong>مؤلفه‌های</strong> <strong>اصلی نیز، دو عامل شناسایی شد که 52/82 درصد از کل واریانس داده‌ها را تبیین کردند. دراین مطالعه محتوی پتاسیم ریشه و عیار قند<br> به&nbsp;</strong>&shy;<strong>عنوان مؤثرترین صفات و هیبریدهای قرار گرفته در خوشه چهار تجزیه خوشه &shy;ای به &shy;عنوان مناسب &shy;ترین هیبرید برای برنامه</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">&shy;</span></span></strong></span><strong><span style="font-size:11px;">های آتی به‌نژدای شناسایی شدند.</span><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></strong></strong><strong><span dir="LTR"></span></strong></div> <strong><span dir="LTR"></span></strong> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp; One of the most important diseases of sugar beet (Beta vulgaris L.) is Rhizomania or Root madness, which is currently prevalent in all parts of the world. The damage of this disease in susceptible cultivars has been estimated at more than 50% and in some cases up to 100%. Due to the increase in the country&#39;s population and the need for sugar, sugar beet crop has a special place among crops. To evaluate genetic parameters, relationships between traits, and grouping of different sugar beet genotypes, 44 sugar beet hybrids in four regions (Hamedan, Kermanshah, Mashhad, and Shiraz) was evaluated in 2019. The experiment was conducted in the form of an incomplete block design (alpha latest) in 6 replications. The results showed that sugar content and root yield with 88.24 and 59.53%, respectively, had the highest and lowest values of<br> broad-sense heritability. In this study, white sugar yield with root yield, sugar content, sugar yield, sugar extraction coefficient, and white sugar content showed a positive and significant phenotypic and genetic correlation, and with root potassium content and molasses sugar had a negative and significant correlation. Based on stepwise regression analysis root potassium, sugar content, and nitrogen content were explained 52% of the white sugar yield variation and identified as the most effective traits in justifying white sugar yield variation. Cluster analysis classified 44 hybrids and 3 controls of sugar beet cultivar into four clusters in four locations. Cluster number four included hybrids No. 20, 43, 31, 23, 25, 24, and 37 and foreign control cultivars Succara and BTS 213, and had the most suitable quantitative and qualitative characteristics. In factor analysis through principal component analysis, two factors were identified that explained 82.52% of the total variance of the data. In this study, root potassium content and sugar content were identified as the most effective traits, and hybrids located in the cluster of four identified as the most suitable hybrid for future breeding programs.</div> &nbsp;<strong><span dir="RTL"></span></strong><br> <strong><span dir="RTL"></span></strong> تجزیه خوشه‌ای, چغندر قند, عملکرد قند خالص, وراثت پذیری, همبستگی Cluster analysis, Genetic correlation, Heritability, White sugar yield 149 159 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-985-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahdi Hasani مهدی حسنی m.hasani@areeo.ac.ir 100319475328460015885 100319475328460015885 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Hamedan, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران hamze hamze حمزه حمزه h.hamze@areeo.ac.ir 100319475328460015886 100319475328460015886 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Hamedan, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران hamed mansori حامد منصوری h.mansori@areeo.ac.ir 100319475328460015887 100319475328460015887 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Hamedan, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران Dariush Fathullah Taleghani داریوش فتح الله طالقانی d.taleghani@areeo.ac.ir 100319475328460015888 100319475328460015888 No Sugar Beet Seed Institute موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند، کرج، ایران ali jalilian علی جلیلیان alijajalilian@yahoo.com 100319475328460015889 100319475328460015889 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), kermanshah, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه Jamshid Soltani Idliki جمشید سلطانی ایدلیکی soltani-jam@yahoo.com 100319475328460015890 100319475328460015890 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), khorasan razavi, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Mastaneh Sharifi مستانه شریفی sharifi-m2002@yahoo.com 100319475328460015891 100319475328460015891 No Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), shiraz, Iran بخش تحقیقات چغندر قند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Mozhdeh Kakueinezhad مژده کاکوئی نژاد m.kakuei@yahoo.com 100319475328460015892 100319475328460015892 No Sugar Beet Seed Institute موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند، کرج، ایران