fa بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و پایداری عملکر‌‌د برگ خشک ژنوتیپ‌های توتون ویرجینیا با استفاده از رگرسیون تای (Tai) وAMMI اصلاح نباتات General پژوهشي Research در این تحقیق به منظور تعیین سازگاری و پایداری ژنوتیپ‌های توتون، پنج ژنوتیپ توتون ویرجینیا در دو منطقه رشت و تیرتاش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی، در سه تکرار و دو سال زراعی متوالی (89-1387) کشت و مورد مطالعه قرار گرفتند. اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در روش AMMI و Tai در سطح احتمال 1% معنی دار بودند. در روش رگرسیون Tai ژنوتیپ‌های 1، 3 و 5 در ناحیه پایداری قرار گرفتند، اما از بین آنها ژنوتیپ شماره 3 (Caspian z1) به علت دارا بودن مقدار نزدیک به 1 و مقدار نزدیک به صفر و همچنین میانگین عملکرد بالاتر از میانگین کل، از پایداری بسیار بالایی نسبت به سایر ژنوتیپ‌ها برخوردار بود. درمدل AMMI1 ژنوتیپ 3 به عنوان ژنوتیپ پایدار معرفی گردید و همچنین در مدل AMMI2 نیز دو مولفه اصلی اول در سطح 1% معنی دار شدند، مولفه اصلی اول87% و مولفه اصلی دوم 12% و در مجموع این دو مولفه 99% از تغییرات اثر متقابل ژنوتیپ × محیط را توجیه نمودند. لذا در این مدل دو مولفه اصلی اثر متقابل در مدل نگه داشته شد (AMMI2) و بقیه مولفه ها به عنوان نویز در نظر گرفته شدند. براساس نمودار بای‌پلات مدل AMMI2ژنوتیپ 3 (Caspian z1) به عنوان بهترین ژنوتیپ برای مکان تیرتاش (S2) و رشت (S1) شناخته شد. به طورکلی در این تحقیق ژنوتیپ 3 بر اساس روش Tai و AMMIبه عنوان برترین ژنوتیپ شناخته شد. To determine the yield stability and adaptability of the genotype of tobacco, 5 genotypes of flue-cured tobacco were evaluated in experiment using a randomized completely block design (RCBD) with three replications at two locations including Rasht and Tirtash tobacco Research Centers (IRAN), during the growing season of 2008-2010 (four environment). The interaction of genotype × environment in AMMI and Tai analysis method was significant (p ≤ 0.01). In Tai regression analysis method of genotype 1, 3, 5 were in part stability. But genotype (G3) had a high stability comparing the others because of having λ near to 1 and α near to zero and also because of a higher average yield than the total average yield. In AMMI1 model, genotype 3 was introduced as a stable genotype, and also in AMMI2 model, the first two principle component axes (PCA 1 and 2) were significant (p ≤ 0.01) and the first Interaction Principal Component Axis (IPCA1) of the interaction captured 87% of the interaction sum of squares. The Second Interaction Principal Component Axis (IPCA2) explained a further 12% of GEI sum of squares. And cumulatively contributed 99% of the total GEI. Thus, in this model AMMI2, the first two principle components were considered. And the other PCA were considered as noise. The biplot technique was used to identify appropriate genotype for special locations. Result show that genotype 3 (Caspian z1) with the highest interaction were the most stable genotype. Furthermore, genotype 3 was known as more suitable for Tirtash (S2) and Rasht (S1) locations. In general, in this study, genotype 3 was known as the most suitable genotype on the base of Tai regression analysis and AMMI method. سازگاری، پایداری، AMMI، رگرسیون Tai، توتون 78 90 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-39&slc_lang=fa&sid=1 ساسان شادپور 1003194753284600446 1003194753284600446 Yes سید علی پیغمبری 1003194753284600447 1003194753284600447 No عبدالله محمدی 1003194753284600448 1003194753284600448 No مرداویج شعاعی دیلمی 1003194753284600449 1003194753284600449 No مجید حاجی محمد علی جهرمی 1003194753284600450 1003194753284600450 No عبدالرحیم مهدوی 1003194753284600451 1003194753284600451 No