fa بررسی ارتباط برخی از صفات زراعی و مورفولوژیکی با عملکرد در لاین های نسل هفتم سویای حاصل از پرتو دهی با اشعه گاما اصلاح نباتات General پژوهشي Research نسل هفتم (M7) 33 لاین جهش یافته حاصل از جهش با پرتو گاما در سویا با دزهای جذبی 150، 200 و 250 گری، رقم L17 مادری که لاین‌های جهش یافته از آن مشتق شده بودند و دو رقم تجاری ویلیامز (WI) و کلارک (CL) در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار به منظور بررسی ارتباط برخی از صفات زراعی مهم و مورفولوژیکی با عملکرد مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که لاین های جهش یافته و ارقام تجاری و والدی بررسی شده از نظر تمامی صفات به غیر از صفت تعداد دانه در غلاف اختلاف معنی داری داشتند. عملکرد تک بوته بیشترین همبستگی مثبت را با شاخص برداشت (886/0r=) داشت. در مدل رگرسیون چندگانه با روش تجزیه رگرسیون گام به گام 7/99 درصد از تغییرات عملکرد تک بوته به عنوان متغیر وابسته توسط صفات شاخص برداشت و وزن خشک اندام هوایی (عملکرد بیولوژیکی) توجیه گردید، که اهمیت شاخص برداشت بیش از صفات دیگر بود. با استفاده از روش تجزیه رگرسیون صعودی به جز صفات شاخص برداشت و وزن خشک اندام هوایی صفات با اهمیت کمتر (تعداد برگ، وزن خشک ریشه و ارتفاع بوته) نیز در مدل رگرسیونی وارد شدند که نقش توجیهی بسیار کمی داشتند. طبق نتایج تجزیه علیت بیشترین و کمترین اثر مستقیم و مثبت بر عملکرد تک بوته به ترتیب مربوط به صفات شاخص برداشت (62/0) و ارتفاع بوته (001/0) بود. بنا براین شاخص برداشت را می توان به عنوان معیار گزینش در برنامه های اصلاحی برای بهبود عملکرد لاین های جهش یافته مورد استفاده قرار داد. طبق نتایج تجزیه به عامل ها، شش عامل مستقل از هم، مجموعاً 89 درصد از تغییرات کل داده ها را توجیه نمودند. عامل اول، 35 درصد از واریانس کل را توجیه نمود و به عنوان عامل عملکرد نام گذاری شد. thirty-three M7 soybean mutant lines which originated by γ ray (co-60) from cultivar L17 irradiated with doses150, 200 and 250 Gray (absorbed dose), L17 cultivar and two commercial cultivars Clark (CL) and Williams (WI) were evaluated in view of some agronomical and morphological traits under completely randomized design with three replications. In M7 mutant lines all traits except number of seed per pod showed a significant difference at α=1% or 5% in comparison with L17 and commercial cultivars. The difference of seed per pod was not significant amongst studied lines. Seed yield per plant showed positive and highest correlation (0.886) with harvest index. Stepwise regression analysis showed 99.7% variation of yield per plant as a depended variable justified with harvest index and plant dry weight traits that harvest index value were more than plant dry weight. By using forward regression analysis except two mentioned traits other traits with low importance including number of leaf per plant, plant height and root dry weight were inserted in final regression model. Path analysis results showed that harvest index and plant height have respectively highest (0.62) and lowest (0.001) positive direct effects on seed yield per plant. Therefore harvest index trait can be used as relevant selection criteria for yield in plant breeding programs. By using of principal factor analysis with varimax rotation for studied traits, 6 factors were determined that these factors justified 89% of total variation. First factor justified 35% of total variation and this factor called as a yield factor. جهش، تجزیه رگرسیون، همبستگی فنوتیپی، تجزیه علیت، تجزیه عامل ها 30 46 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-35&slc_lang=fa&sid=1 مهدی یونسی حمزه خانلو 1003194753284600434 1003194753284600434 Yes علی ایزدی دربندی 1003194753284600435 1003194753284600435 No نجات پیرولی بیرانوند 1003194753284600436 1003194753284600436 No محمدطاهر حلاجیان 1003194753284600437 1003194753284600437 No عباس مجد آبادی 1003194753284600438 1003194753284600438 No