fa تجزیه پایداری عملکرد دانه ژنوتیپ‌ های نخود (Cicer arietinum L.) با استفاده از روش AMMI اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;<span style="font-size:11px;">&nbsp;&nbsp; به‌منظور بررسی اثر ژنوتیپ، محیط (مکان&times; سال) و اثرات متقابل ژنوتیپ &times; محیط (مکان&times;سال)، عملکرد دانه 18 ژنوتیپ نخود در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در چهار مکان (خرم‌آباد، گچساران، ایلام و گنبد) طی دو سال زراعی (95- 1393) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب، معنی‌دار بودن اثر مکان، سال، اثر متقابل مکان &times; سال، ژنوتیپ، ژنوتیپ &times; سال، ژنوتیپ &times; مکان، ژنوتیپ &times; سال &times; مکان برای عملکرد دانه را نشان داد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس </span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="LTR">AMMI</span></strong><strong>، مکان و سال منبع اصلی تغییرات بودند، که 86/1 درصد از مجموع مربعات کل را به &shy;خود اختصاص داد. نتایج تجزیه واریانس </strong><strong><span dir="LTR">AMMI</span></strong><strong> نیز نشان داد که اثر دو مؤلفه اثر متقابل بر عملکرد دانه معنی‌دار بود. دو مؤلفه اصلی اول مدل </strong><strong><span dir="LTR">AMMI 79/3</span></strong><strong> درصد از کل واریانس عملکرد را توجیه کردند. نتایج مقادیر پایداری</strong><strong><span dir="LTR">AMMI (ASV) </span></strong><strong>&nbsp;نشان داد که برای عملکرد دانه، ژنوتیپ‌های شماره </strong><strong><span dir="LTR">G16</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G4</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G6</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">G1</span></strong><strong> کمترین مقدار و درنتیجه بالاترین پایداری عمومی به تمام محیط&rlm; های آزمایش و ژنوتیپ شماره </strong><strong><span dir="LTR">G10</span></strong><strong> با مقدار 12/89 بیشترین پایداری خصوصی را به مکان چهارم (</strong><strong><span dir="LTR">E4</span></strong><strong>) داشتند. در بین ژنوتیپ‌هایی که دارای کمترین </strong><strong><span dir="LTR">ASV</span></strong><strong> بودند، فقط ژنوتیپ&nbsp;</strong><strong><span dir="LTR">G6 (FLIP01-24C)</span></strong><strong> دارای میانگین عملکرد دانه بالاتر از میانگین کل ژنوتیپ‌ها بود. بر اساس مقادیر دو مؤلفه اصلی اول، ارزش پایداری</strong><strong><span dir="LTR">AMMI(ASV) </span></strong><strong>&nbsp;و شاخص پایداری ژنوتیپ </strong><strong><span dir="LTR">GSI</span></strong><strong>، ژنوتیپ&rlm;های </strong><strong><span dir="LTR">G12</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">G13</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">G6</span></strong><strong> به‌عنوان پایدارترین ژنوتیپ به&shy;ترتیب با عملکرد متوسط (1438/9، 1266/3 و 1434/2 کیلوگرم در هکتار) شناخته شد و نزدیک‌ترین ژنوتیپ به ژنوتیپ ایده‌آل بودند.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">To study genotype, environment and genotype &times; environment interaction effects for seed yield on chickpea, eighteen chickpea genotypes were evaluated in four locations (Khoramabad, Ilam, Gachsaran, and Gonbad) for two cropping seasons (2014-2016). The experiment were conducted using a randomized complete block design with three replications. Combined analysis of variance for seed&nbsp; yield showed that the main effects of location, year,location &times;year , genotype, genotype &times; year, genotype &times; location, genotype&times; year&times; location interaction effect, were highly significant. Location and year&nbsp; main effect were the main source of variation that accounted for 86.1% of the total yield variation. Analysis of variance of additive main effects and multiplicative interaction (AMMI) showed that the first two IPCAs were significant and explained 79.3% of the total yield variation. The results of AMMI (ASV) stability values indicated that for seed yield, genotypes 16, 4, 6 and 1 had the lowest value and therefore the highest general stable for all test environments and genotype G10 with a value of 12.89 of the highest were highly adapted to environment (E4). Based on the values of the first two principal components, AMMI stability value (ASV) and genotype stability index (GSI), genotypes G12,G13 and G6 were identified as the most stable medium yielding genotype respectively (1438.9,1266.3 and 1434.2&nbsp; kg / ha) and the closest genotype to ideal genotype.<br> &nbsp;</div> اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, شاخص پایداری ژنوتیپ (GSI), نخود Chickpea, Genotype× environment, Genotype stability index (GSI) 60 70 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-624-2&slc_lang=fa&sid=1 Payam Pezeshkpour پیام پزشکپور papezeshkpour@yahoo.com 100319475328460015848 100319475328460015848 Yes Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران Rahmatolah Karimizadeh رحمت اله کریمی زاده karimizadeh_ra@yahoo.com 100319475328460015849 100319475328460015849 No Education and Extension Organization (AREEO) ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم گچساران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گچساران، ایران Amir Mirzaei امیر میرزایی amir.mirzaei53@gmail.com 100319475328460015850 100319475328460015850 No Education and Extension Organization (AREEO) بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی ، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران Mohhamad Barzali محمد برزعلی barzali@hotmail.com 100319475328460015851 100319475328460015851 No Education and Extension Organization (AREEO) پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گلستان، ایران