fa تأثیر ترکیبات مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی در محیط کشت MS بر القای کالوس و باززایی مستقیم گیاه دارویی گالگا بيوتكنولوژي گياهي بيوتكنولوژي گياهي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;<span style="font-size:11px;"> این پژوهش با هدف ارزیابی اثر نوع و غلظت‌های مختلف تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی بر کالوس‌زایی و باززایی ریزنمونه‌های مختلف گیاه دارویی گالگا (</span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><em><span dir="LTR"><span style="color:black;">Galega officinalis</span></span></em></strong><strong><span style="color:black;">) در محیط کشت </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">MS</span></span></strong><strong><span style="color:black;"> انجام شد. به&shy;</span></strong><strong>منظور القای کالوس، ریزنمونه‌های برگ، ریشه، هیپوکوتیل و ساقه گره‌دار این گیاه روی محیط کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی غلظت‌های مختلف از </strong><strong><span dir="LTR">2,4-D</span></strong><strong> (0/5، 1، 3 و 5 میلی‌گرم در لیتر) در ترکیب با </strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong> و یا </strong><strong><span dir="LTR">Kin</span></strong><strong> (هر یک صفر، 0/5، 1 و 3 میلی‌گرم در لیتر) کشت شدند. <span style="color:black;">نتایج نشان داد که </span></strong><strong><span dir="LTR">2,4-D</span></strong><strong> در ترکیب با </strong><strong><span dir="LTR">Kin</span></strong><strong> در القای کالوس بسیار مؤثر بوده و در بیشتر غلظت‌های مورد استفاده منجر به القای 100 درصدی کالوس شد. <span style="color:black;">از بین آنها، ترکیب 5 میلی‌گرم در لیتر ‌</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">2,4-D</span></span></strong><strong><span style="color:black;"> با 0/5 میلی‌گرم در لیتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;">Kin</span></span></strong><strong><span style="color:black;"> در ریزنمونه ساقه گره‌دار موجب بیشترین رشد کالوس با میانگین 1450 میلی‌گرم وزن تر کالوس شد</span></strong><strong>. به &shy;منظور القای باززایی، ریزنمونه‌های برگ، کوتیلدون و ساقه گره‌دار در محیط حاوی غلظت‌های مختلف از </strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong> یا </strong><strong><span dir="LTR">Kin</span></strong><strong> در ترکیب با </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> کشت شدند. <span style="color:black;">با این حال باززایی تنها </span>در ریزنمونه ساقه گره‌دار مشاهده شد. بیشترین میزان باززایی مربوط به غلظت 0/1:‌ 0/25 در هر دو ترکیب </strong><strong><span dir="LTR">BAP:NAA</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">Kin:NAA</span></strong><strong> با میانگین 93/33 درصد بود. بیشترین میزان شاخساره القا شده (با میانگین 2/86 شاخساره</strong><strong><span dir="LTR">(</span></strong><strong> و بیشترین طول شاخساره (با میانگین 5/6 سانتی‌متر) در هر ریزنمونه مربوط به ترکیب </strong><strong><span dir="LTR">BAP:NAA</span></strong><strong> به &shy;ترتیب با غلظت 0/5 :‌2</strong> <strong>و 0/1:‌ 2</strong> <strong>میلی‌گرم در لیتر بود. نوساقه‌های حاصل از آزمایش باززایی جهت ریشه‌دار شدن، به محیط کشت <span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی سطوح مختلف </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong> منتقل شدند. نتایج مقایسات میانگین نشان داد که غلظت‌های 0/25 و 0/5 میلی‌گرم در لیتر </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> یا </strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong> منجر به بیشترین درصد ریشه‌زایی با میانگین حدود 90 درصد شدند. بیشترین تعداد ریشه القا شده مربوط به گیاهچه‌های کشت&shy;شده در تیمار 0/25 میلی‌گرم در لیتر از هر دو تنظیم‌کننده رشد </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong> (با میانگین 4 ریشه در ریزنمونه) و همچنین بیشترین طول ریشه، در گیاهچه‌های کشت&shy;شده در غلظت 0/25 میلی‌گرم در لیتر </strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong> (با میانگین 6/5 سانتی‌متر) مشاهده شد. در این پژوهش، مناسب‌ترین ترکیب محیط کشت و ریزنمونه به&shy;منظور کالوس‌زایی و باززایی مستقیم گیاه گالگا معرفی شد که می‌تواند در مطالعات زیست‌فناوری آتی در این گیاه دارویی مفید باشد. </strong></span></div> <div style="text-align: justify;">This study aimed to evaluate the effect of different types and concentrations of plant growth regulators in MS medium on callus formation and regeneration of different explants of medicinal plant <em>Galega officinali</em>s. To callus induction, leaf, root, hypocotyl, and stem nodes explants were cultured on MS medium containing different concentrations of 2,4-D (0.5, 1, 3, and 5 mg/l) in combination with BAP (0, 0.5, 1 and 3 mg/l) or Kin (0, 0.5, 1, and 3 mg/l). It was observed that 2,4-D in combination with Kin was very effective and in most of the used concentrations, it resulted in 100% callus induction. Among them the 5:0.5 mg/l concentration of 2,4-D:Kin in the nodal stem explant showed the highest callus growth with an average of 1450 mg fresh callus weight. In order to direct regeneration, leaf, cotyledon, and stem nodes were cultured in MS medium containing different concentrations of BAP and Kin in combination with NAA, while regeneration was observed only in the stem nodes. The highest regeneration rate was related to 0.25:0.1 mg/l in both BAP: NAA and Kin:NAA with an average of 93.33%. The highest amount of induced shoots (with an average of 2.86 shoots in each explant) and the highest shoot length (5.6 cm) were observed at 2:0.5 and 2:0.1 mg/l of BAP:NAA, respectively. The shoots obtained from the regeneration experiment were transferred to MS medium containing different levels of NAA and IAA for rooting. The results of mean comparisons showed that 0.25 or 0.5 mg/l of NAA or IAA resulted in the highest percentage of rooting with an average of about 90%. The highest number of roots was related to explants cultured in 0.25 mg/l of both NAA and IAA growth regulators (with an average of 4 roots per explant) and also, the highest root length was observed in explants cultured in 0.25 mg/l of IAA (with an average of 6.5 cm). At all, in this study, the most appropriate combination of plant growth regulators and explant for callus induction and direct regeneration of <em>G. officinalis</em> was introduced, which can be useful in future biotechnological studies of this medicinal plant.</div> باززایی, کالوس, کشت درون شیشه‌ای, هورمون‌های گیاهی, Galega officinalis Callus, Galega officinalis, In vitro culture, PGRs, Regeneration 94 108 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-677-6&slc_lang=fa&sid=1 Rasool Asghari Zakaria رسول اصغری زکریا r-asghari@uma.ac.ir 100319475328460015472 100319475328460015472 Yes University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Maryam Khezri مریم خضری m.khezri09@ymail.com 100319475328460015473 100319475328460015473 No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Nasser Zare ناصر زارع zarenasser@yahoo.com 100319475328460015474 100319475328460015474 No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Samira Minaei Minabad سمیرا مینایی میناباد samiraminaei@yahoo.com 100319475328460015475 100319475328460015475 No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی