fa بررسی شاخص های انتخاب در تعدادی از ژنوتیپ های برنج (Oryza sativa L.) اصلاح نباتات General پژوهشي Research از مهمترین اهداف اصلاحی در برنامه های بهنژادی افزایش توان تولید محصول در واحد سطح می باشد. استفاده از شاخص های گزینش یکی از مؤثرترین روش های گزینش جهت بهبود همزمان عملکرد دانه و صفات مرتبط با آن که اغلب به صورت کمی توارث می یابند، می باشد. در این پژوهش، 29 ژنوتیپ برنج (9 والد و 20 تلاقی آنها) در مزرعه تحقیقاتی موسسه تحقیقات برنج کشور مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات تعداد دانه پر در خوشه و درصد باروری خوشه بالاترین میزان وراثت پذیری عمومی و بیشترین همبستگی ژنوتیپی مثبت و معنی دار با صفت عملکرد و همچنین صفت تعداد کل دانه در خوشه بیشترین اثر مستقیم ژنتیکی را بر صفت عملکرد دانه داشت. نتایج تجزیه رگرسیون نشان داد که صفات تعداد دانه پر در خوشه، تعداد روز تا خوشه دهی کامل، درصد باروری خوشه و تعداد کل دانه، بیشترین تاثیر را در تغییرات صفت عملکرد داشته و از این رو، با استفاده از این 4 صفت به همراه عملکرد دانه، شاخص های گزینشی برآورد شدند. بررسی شاخص های گزینش نشان داد که به ترتیب شاخص های اثر مستقیم فنوتیپی، همبستگی ژنوتیپی و واریانس افزایشی به روش بهینه و شاخص های همبستگی ژنوتیپی، وراثت پذیری عمومی و ضریب رگرسیونی در روش پایه بهترین شاخص های افزایش عملکرد می باشند. گزینش برای تعداد دانه پر در خوشه، تعداد روز تا خوشه دهی کامل، درصد باروری خوشه و تعداد کل دانه در خوشه با استفاده از ضریب همبستگی ژنوتیپی به عنوان وزنه اقتصادی، معیار گزینشی موثری در روشهای بهینه یا پایه خواهد بود. One of the most important purpose in breeding program is increasing grain yield per hectare. Using selection indices is the most effective methods of selection for simultaneous improvement of grain yield and related traits, which often have a quantitative inheritance. In this study, 29 rice genotypes (9 parents and 20 progenies) were evaluated. The numbers of filled grains in panicle and panicle fertility percentage traits have the highest Broad-sense heritability and highest positive and significant correlation with yield. The number of grain in panicle has the highest direct genotypic effect on grain yield. Analysis of regression showed that number of grain in panicle, panicle fertility percentage, number of filled grains in panicle and number of days to complete panicle have the highest affect on yield variation and therefore, using these 4 traits with grain yield, was considered as Selection indices. Results of selection indices showed that the phenotypic direct effect, genotypic correlation and Additive variance indices via optimum index and genotypic correlation, Broad-sense heritability and regression coefficient via Base index are the best indices of increasing yield trait. Selection for number of grain in panicle, panicle fertility percentage, number of filled grains in panicle and number of days to complete panicle by using Genotypic correlation coefficient as the economic weight would be effective selection criteria in each of the base or optimum method. تجزیه علیت، شاخص بهینه، شاخص پایه، پیشرفت ژنتیکی 37 52 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-28&slc_lang=fa&sid=1 حمیدرضا قربانی 1003194753284600403 1003194753284600403 Yes حبیب الله سمیع زاده لاهیجانی 1003194753284600404 1003194753284600404 No بابک ربیعی 1003194753284600405 1003194753284600405 No مهرزاد اله قلی پور 1003194753284600406 1003194753284600406 No