fa تأثیر تنظیم ‌کننده‌ های مختلف رشد گیاهی بر کالوس زایی و باززایی گونه‌ دارویی Papaver fugax Poir. بيوتكنولوژي گياهي بيوتكنولوژي گياهي پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>گونۀ </strong><strong><em><span dir="LTR">Papaver fugax </span></em></strong><strong><span dir="LTR">Poir.</span></strong><strong> از بخش</strong><strong><span dir="LTR">Meconidium </span></strong><strong>&nbsp;جنس </strong><strong><em><span dir="LTR">Papaver</span></em></strong><strong> منبع مهمی برای آلکالوئید‌ها است. با توجه به وجود تبائین، مورفین و کدئین در این گیاه، مطالعات بیوتکنولوژی به ویژه کشت درون شیشه &shy;ای این گیاه حائز اهمیت است. در این پژوهش تولید کالوس و باززایی درون‌شیشه&rlm;‌ای این گونه از ریزنمونه‌های برگ در محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی سطوح مختلف تنظیم‌کننده‌‌های رشد گیاهی نفتالین استیک اسید (</strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong>)، 2،4 دی</strong><strong><span dir="LTR">‌</span></strong><strong>کلروفنوکسی استیک اسید (</strong><strong><span dir="LTR">(2,4-D</span></strong><strong>، کینتین (</strong><strong><span dir="LTR">(Kin</span></strong><strong> و بنزیل آدنین پورین (</strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong>) در دمای 25 درجه سانتی‌گراد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار بررسی شد. تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد که از لحاظ درصد کالوس</strong><strong><span dir="LTR">&shy;</span></strong><strong>زایی و وزن تر کالوس اختلاف معنی‌داری بین محیط‌های مختلف کشت در سطح احتمال یک درصد وجود دارد. بر اساس نتایج حاصل، محیط ‌کشت مناسب برای تولید کالوس در ریزنمونه برگی، محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> و 5/0 یا 1 میلی‌گرم در لیتر از </strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong> بود. بیشترین مقدار وزن تر کالوس در محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی&nbsp; </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong> هر یک به میزان 1 میلی‌گرم در لیتر به دست آمد. باززایی درون‌شیشه&rlm;‌ای این گونه از ریزنمونه‌های برگ در محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">(MS)</span></strong><strong> حاوی سطوح مختلف </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR">Kin</span></strong><strong> و</strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong> مطالعه شد و بهترین محیط ‌کشت برای ساقه‌زایی محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی </strong><strong><span dir="LTR">Kin</span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR">NAA</span></strong><strong> هر یک به میزان 1 میلی‌گرم در لیتر بود. با بررسی ریشه‌زایی گیاهچه‌ها در محیط کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی سطوح مختلف ایندول استیک اسید (</strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong>) به همراه</strong><strong><span dir="LTR">Kin </span></strong><strong>&nbsp;یا </strong><strong><span dir="LTR">BAP</span></strong><strong>، بیشترین درصد ریشه &shy;زایی در محیط ‌کشت </strong><strong><span dir="LTR">MS</span></strong><strong> حاوی </strong><strong><span dir="LTR">IAA</span></strong><strong> و</strong><strong><span dir="LTR"> Kin </span>هر یک به میزان 1 میلی‌گرم در لیتر به دست آمد.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;"><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Papavear fugax</em> Poir. from <em>Meconidium</em> section of <em>Papaver</em> is an important source for alkaloids. Given the presence of thebain, morphine and codeine in this plant, biotechnological studies, especially <em>In vitro </em>culture of this plant would be of importance. In this study, callus induction and <em>In vitro </em>regeneration of this species from leaf explants in MS medium containing different levels of naphthalene acetic acid (NAA), 2,4-dichlorophenoxyacetic acid (2,4-D), Kinetin (Kin) and Benzyl adenine purine (BAP) was investigated at 25 &deg;C and 16 h light and 8 h darkness &nbsp;based on a completely randomized design with three replications. Analysis of variance showed that for callus induction rate and callus weight, there were significant (p<0.01) differences between different culture media. Based on results, the proper medium for callus induction of leaf explants was MS medium supplemented with 1 mg/l NAA and 1 or 0.5 mg/l BAP. The highest callus fresh weight was obtained in MS medium supplemented with 1 mg/l NAA and 1 mg/l BAP. <em>In </em>vitro regeneration of this species from leaf explants was also investigated in MS medium containing different levels of NAA, Kin and BAP and the best medium for regeneration was MS medium supplemented with 1 mg/l Kin and 1 mg/l NAA. By inspecting rooting of seedlings in MS medium containing different levels of indole acetic acid (IAA) plus Kin or BAP, the highest rooting percentage was obtained in MS medium containing 1 mg/l of each of IAA and Kin.<br> &nbsp;<br> <br> <span dir="RTL"></span></div> باززایی, کالوس, کشت درون شیشه‌ای, هورمون‌های گیاهی, Papaver fugax Callus induction, In vitro culture, Papaver fugax, Phytohormones, Regeneration 192 201 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-677-4&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Olyaei زهرا علیایی zahraolyaei@gmail.com 100319475328460013223 100319475328460013223 No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Rasool Asghari Zakaria رسول اصغری زکریا rrasghari@yahoo.com 100319475328460013224 100319475328460013224 Yes University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Nasser Zare ناصر زارع zarenasser@yahoo.com 100319475328460013225 100319475328460013225 No University of Mohaghegh Ardabili گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه محقق اردبیلی Davoud Berenji داود برنجی D_berenji-2@yahoo.com 100319475328460013226 100319475328460013226 No Department of Technology and Education, General Department of Education of Ardabil گروه تکنولوژی و آموزش، اداره کل آموزش و پرورش استان اردبیل