fa ارزیابی تحمل به خشکی در ژنوتیپ های گندم دوروم با استفاده از شاخص های تحمل به خشکی اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری كاربردي Applicable <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; خشکی یکی از مهم&shy;ترین عوامل محدود کننده رشد و تولید گیاهان زراعی در اکثر نقاط جهان و ایران شناخته می</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">شود و به‌عنوان یک تنش چند بعدی گیاهان را در سطوح مختلف تحت تأثیر قرار می</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">&shy;</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">دهد. به‌منظور بررسی تحمل به خشکی 10 ژنوتیپ گندم دوروم، آزمایشی</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">‌در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی </span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">در شرایط تنش و بدون تنش با 3 تکرار در مزرعه تحقیقاتی شهرستان کوهدشت انجام شد</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">. نتایج تجزیه واریانس نشان‌دهنده واکنش متفاوت ژنوتیپ های مورد مطالعه برای عملکرد دانه و امکان انتخاب ژنوتیپ‌ها بر اساس هر کدام از صفات بود. <span style="letter-spacing:-.2pt;">مقایسه مقادیر عددی و رتبه هر ژنوتیپ بر اساس شاخص&shy;های تحمل به خشکی نشان داد که براساس شاخص‌های تحمل به خشکی مبتنی بر عملکرد دانه ژنوتیپ‌های 1 (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Omrab3</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، 2</span></span></span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Hana</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و 3 (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Aria(stork)</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) به‌عنوان ژنوتیپ‌های متحمل به خشکی و سایر ژنوتیپ&shy; ها به‌عنوان ژنوتیپ&shy; های حساس شناسایی گردیدند.</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج ضرایب همبستگی بین شاخص&shy; ها نشان داد که شاخص&shy; های </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">MP</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">GMP</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">HAM</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">STI</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، دارای همبستگی مثبت و معنی داری در سطح احتمال 1% با عملکرد دانه در شرایط تنش و بدون تنش بودند در ضمن بین شاخص &shy;های مذکور همبستگی مثبت و معنی&shy; داری نیز وجود داشت</span></span></span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">پس می&shy; توان این گونه بیان کرد که شاخص &shy;های مذکور، بهترین شاخص &shy;ها برای شناسایی ژنوتیپ &shy;های برتر می&shy; باشند.</span></span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تجزیه به مؤلفه &shy;های اصلی نشان داد</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">که، دو مؤلفه اول حدود 99 درصد از تغییرات داده&shy; ها را توجیه نمودند. بر اساس نمودار بای پلات به روش گابریل ژنوتیپ&shy; های مورد مطالعه در دو ناحیه پتانسیل عملکرد بالا و ناحیه پتانسیل عملکرد پایین قرار گرفتند به‌طوری‌که ژنوتیپ&shy; های <span style="letter-spacing:-.2pt;">1 (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Omrab3</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">)، 2</span></span></span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Hana</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) و 3 (</span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Aria(stork)</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">) </span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">با قرارگیری در مجاورت بردارهای تحمل به تنش خشکی به‌عنوان</span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">ژنوتیپ &shy;های <span style="letter-spacing:-.2pt;">برتر شناسایی شدند. تجزیه خوشه &shy;ای بر اساس شاخص&shy; های برتر، ژنوتیپ&shy; های مورد مطالعه را در &nbsp;سه گروه کلی تفکیک کرد که این نتایج با نتایج حاصل از ترسیم بای&shy;پلات گابریل مطابقت کامل نشان داد. </span></span></span></span></strong> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Drought is one of the most important factors limiting the growth and production of crops in most parts of the world and Iran and affects as a multidimensional stress on plants at different levels. In order to study drought tolerance of 10 durum wheat genotypes, an experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications in stress field in Kouhdasht city. Results of analysis of variance showed that the response of the studied genotypes was different for grain yield and the possibility of selection of genotypes based on each of the traits. Comparison of numerical values ​​and rank of each genotype according to drought tolerance indices showed that based on drought tolerance indices according to seed yield of genotypes 1 (Omrab3), 2 (Hana) and 3 (Aria (stork) as drought tolerant and genotypes, Other genotypes were identified as susceptible genotypes. The results of correlation coefficients between indices showed that MP, GMP, HAM, STI indices had positive and significant correlation at 1% probability level with grain yield in stress and non-stress conditions. There were some, so it can be said that these indices are the best indices for identifying superior genotypes. Principal component analysis results showed that the first two components accounted for about 99% of the data variation. According to Gabriel&#39;s biplot chart, the studied genotypes were classified into two high yield potential and low yield potential areas, with genotypes 1 (Omrab3), 2 (Hana) and 3 (Aria (stork) being adjacent to vectors. Drought tolerance was identified as superior genotypes. Cluster analysis based on superior indices separated the studied genotypes into three general groups, which were in good agreement with the results of Gabriel biplot plotting.</div> گندم , بای پلات, تنش wheat, Bipot, Stres 174 183 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-622-5&slc_lang=fa&sid=1 Hoshang Rahmati هوشنگ رحمتی Hoshang.Rahmati@yahoo.com 100319475328460012950 100319475328460012950 Yes Gonbad Kavous University دانشگاه گنبدکاووس Ali Nakhzari Moghadam علی نخزری مفدم nakhzari @ gonbad.ac.ir 100319475328460012951 100319475328460012951 No Gonbad Kavous University دانشگاه گنبدکاووس Ali RahemiKarizaki علی راحمی کاریزکی rahemi @ gonbad.ac.ir 100319475328460012952 100319475328460012952 No Gonbad Kavous University دانشگاه گنبدکاووس zeynab avarseji زینب اوزسجی avarseji @ gonbad.ac.ir 100319475328460012953 100319475328460012953 No Gonbad Kavous University دانشگاه گنبدکاووس