fa تجزیه‌ی ارتباطی برخی از نشانگرهای SSR با شاخص‌های مقاومت به زنگ قهوه‌ای در تعدادی از ارقام گندم نان اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="RTL">زنگ قهوه‌ای با نام علمی </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Puccinia recondite.tritici</span></em><span dir="RTL"> یکی از بیماری‌های مهم گندم در دنیا محسوب می‌شود. </span><span dir="RTL">اطلاع از ژن‌های مقاومت و انتخاب ژنوتیپ‌های مقاوم برای به‌نژادگران گندم دارای اهمیت زیادی است. </span><span dir="RTL">این پژوهش به منظور بررسی تنوع ژنتیکی مقاومت به بیماری زنگ قهوه‌ای و تجزیه ارتباطی برای شاخص‌های مرتبط با مقاومت در گندم نان با استفاده از نشانگرهای مولکولی </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SSR</span><span dir="RTL"> انجام شد. در این پژوهش 32 رقم گندم نان در سال زراعی 96-1395 در مزرعه ایستگاه تحقیقاتی عراقی محله گرگان در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. ژنوتیپ‌ها از نظر صفات نوع آلودگی، درصد آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری مورد ارزیابی قرارگرفتند. تجزیه ارتباطی با استفاده از دو روش رگرسیون گام به گام و</span><span dir="RTL"> روش تک نشانگری بر اساس&nbsp;</span><span dir="RTL"> طرح کاملاً تصادفی نامتعادل </span><span dir="RTL">انجام گرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که ژنوتیپ‌ها از لحاظ صفات مورد بررسی اختلاف معنی‌داری در سطح احتمال یک درصد داشتند. </span><span dir="RTL">بیش‌ترین ضریب همبستگی مثبت بین صفت نوع آلودگی و </span><span dir="RTL">درصد&nbsp;</span><span dir="RTL"> آلودگی و سپس بین درصد آلودگی و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری مشاهده شد. نتایج&nbsp;&nbsp;</span><span dir="RTL">رگرسیون گام به گام نشان داد که در مجموع نه نشانگر </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SSR</span><span dir="RTL"> با حداقل یکی از سه صفت مورد بررسی پیوستگی معنی‌دار داشته‌اند. ضریب تبیین در مجموع نشانگرهای </span><span style="font-family:Times New Roman,serif;">SSR</span> <span dir="RTL">از 1/24 درصد (درصد آلودگی) تا 9/95 درصد (تیپ آلودگی) متغیر بود. نشانگر‌ </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm344</span></em><span dir="RTL"> در صفت نوع آلودگی و درصد آلودگی به ترتیب&nbsp; با 62 و 3/58 درصد و پس از آن </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm547</span></em><span dir="RTL"> در صفت تیپ آلودگی با 6/51 درصد بیش‌ترین ضریب تبیین را به عنوان نشانگر سرگروه به خود اختصاص دادند. </span><span dir="RTL">نتایج روش تک نشانگری نشان داد که نشانگرهای </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm146</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm344</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm547</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xwmc317</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xcfa2257</span></em><span dir="RTL"> و </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xbarc159</span></em><span dir="RTL"> با هر سه صفت و نشانگر </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm582</span></em><span dir="RTL"> با دو صفت تیپ آلودگی و درصد آلودگی پیوستگی نشان دادند. با توجه به نتایج بدست آمده از هر دو روش پنج نشانگر </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm146</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm344</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xgwm547</span></em><span dir="RTL">، </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xwmc317</span></em><span dir="RTL"> و </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xbarc159</span></em><span dir="RTL"> با هر سه صفت مقاومت پیوستگی نشان دادند</span><span dir="RTL"> و نشانگر </span><em><span style="font-family:Times New Roman,serif;">Xbarc8</span></em><span dir="RTL"> با هیچ کدام از صفات پیوستگی نشان نداد.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;">Leaf rust of wheat caused by <em>Puccini</em> <em>recondite</em> tritici is one of the most important diseases of wheat in the world. It is important to know the resistance genes and genotypes for wheat breeders. This study was performed to investigate the genetic variation of resistance to brown rust disease and to analyze the association of resistance indices in bread wheat using SSR molecular markers. In this study, 32 bread wheat cultivars were planted in a randomized complete block design with three replications in 1965-1959 at the Iraqi Research Station in Gorgan. Genotypes were evaluated for traits such as infection type, percentage of infection and area under disease progression curve. Communication analysis was performed using two steps of stepwise regression and single marker based on completely unbalanced randomized design. Results of analysis of variance showed that genotypes were significantly different at 1% probability level for the studied traits. The highest positive correlation coefficient was observed between the type of infection and the percentage of infection and then between the percentage of infection and the area under the curve of disease progression. Stepwise regression results showed that in total nine SSR markers were significantly associated with at least one of the three traits studied<span dir="RTL">. </span>Coefficients of explanation for SSR markers varied from 24.1% (severity of infection) to 95.9% (infection type). <em>Xgwm344</em> marker in the infection type and infection percentage with 62% and 58.3% and <em>Xgwm547 </em>marker in the infection type with 51.6% had the highest coefficient of explanation as group marker. Results of single marker method showed that markers <em>Xgwm146</em>, <em>Xgwm344, Xgwm547, Xwmc317, Xcfa2257</em> and <em>Xbarc159</em> with all three traits and <em>Xgwm582</em> marker with two traits of infection type and percentage of contamination. According to the results of both methods, five markers <em>Xgwm146</em>, <em>Xgwm344, Xgwm547, Xwmc317</em> and <em>Xbarc159</em> showed correlation with all three traits and <em>Xbarc8</em> marker did not show any association with any of the traits.</div> گندم, زنگ برگی, مقاومت به بیماری, نشانگر ریزماهواره Wheat, Leaf Rust, Resistance to Disease, Microsatellite Marker 177 188 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-174-2&slc_lang=fa&sid=1 Sara alimohamadzadeh سارا علی محمدزاده s.alimohamadzadeh1509@gmail.com 100319475328460020947 100319475328460020947 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources اصلاح نباتات دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Ali Asghar Nasrollahnezhad Ghomi علی اصغر نصراله نژادقمی nasrollahnejad@gau.ac.ir 100319475328460020948 100319475328460020948 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Khalil Zaynali Nezhad خلیل زینلی نژاد khalil1381@yahoo.com 100319475328460020949 100319475328460020949 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Seyedeh Sanaz Ramezanpour سیده ساناز رمضانپور Ramezanpours@gau.ac.ir 100319475328460020950 100319475328460020950 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Mohammad Ali Dehghan محمدعلی دهقان dehghan21@gmail.com 100319475328460020951 100319475328460020951 No Golestan Agricultural Research and Training Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان