fa بررسی تنوع ژنتیکی در لاین های M2 خرفه (Portulaca oleracea)حاصل از جهش زایی با دی متیل سولفات (DMS) اصلاح موتاسيوني اصلاح موتاسيوني پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;<span style="font-size:11px;">&nbsp; خرفه یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی مورد استفاده در جهان است. به منظور بررسی تنوع ژنتیکی در لاین &shy;های نسل دوم </span></span></span></strong><span style="font-size:11px;"><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">M2</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">)</span></span></strong><strong>،</strong><strong> آزمایشی در قالب طرح آشیانه&shy; ای با دو تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد در سال ۱۳۹۷ اجرا شد. تیمار آزمایشی شامل لاین &shy;های نسل دوم بودند که با دی متیل سولفات در غلظت&shy; های صفر، 08/0، 1/0، 12 /0، 14/0 درصد تیمار گردیدند. صفات مورد مطالعه عبارت بودند از ارتفاع بوته،</strong> <strong>تعداد ساقه فرعی، قطر ساقه،</strong> <strong>وزن‌ تر ساقه، وزن خشک ساقه، نسب وزن خشک به وزن ‌تر ساقه، وزن‌ تر برگ،</strong> <strong>وزن خشک برگ، نسبت وزن خشک به وزن ‌تر برگ، وزن تر بوته، وزن خشک بوته، نسبت وزن خشک به وزن ‌تر بوته،</strong> <strong>طول برگ، عرض برگ، شکل برگ، تعداد کپسول در بوته</strong> <strong>، محتوای کلروفیل، سطح برگ و هکتولیتر. </strong><strong>در تجزیه واریانس چندگانه گرچه تفاوت بین غلظت &shy;های مختلف </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;">DMS</span></span></strong><strong> در سطح احتمال ۱</strong><strong><span style="font-family:Times New Roman,serif;">٪</span></strong><strong> معنی &shy;دار بود ولی در تجزیه واریانس ساده این تفاوت فقط برای صفات ارتفاع بوته، تعداد ساقه فرعی، قطر ساقه، وزن تر ساقه، وزن خشک ساقه، وزن تر برگ، طول برگ و عرض برگ معنی دار گردید</strong><strong>.</strong> <strong>در نتایج مقایسه میانگین </strong><strong>حداکثر قطر ساقه، وزن‌ تر ساقه، وزن خشک ساقه، تعداد کپسول در بوته، نسبت وزن خشک به وزن‌ تر برگ، وزن‌ تر بوته و شکل برگ در غلظت 1/0</strong><strong><span style="font-family:Times New Roman,serif;">٪</span></strong> <strong>بدست آمد. </strong><strong>از 190 ضریب همبستگی ناقص، 28 ضریب معنی دار بودند (15</strong><strong><span style="font-family:Times New Roman,serif;">٪</span></strong><strong>) در حالی که این مقدار در همبستگی پیرسون ۵۸</strong><strong><span style="font-family:Times New Roman,serif;">٪</span></strong><strong> بود. </strong><strong>در</strong> <strong>تجزیه</strong> <strong>عاملی 19 متغیر</strong> <strong>مورد مطالعه</strong> <strong>به</strong> <strong>6</strong> <strong>عامل</strong> <strong>کاهش</strong> <strong>یافت</strong> <strong>که</strong> <strong>این</strong> <strong>6</strong> <strong>عامل</strong> <strong>86/71</strong> <strong>درصد</strong> <strong>از تغییرات</strong> <strong>داده‌ها</strong> <strong>را</strong> <strong>توجیه</strong> <strong>نمودند. در </strong><strong>تجزیه علیت با </strong><strong>تکرار </strong><strong>داده،‌</strong><strong> اثر مستقیم وزن ‌تر ساقه بر وزن ‌تر بوته بیشتر از اثر غیرمستقیم بود درحالی‌که این روند بر روی وزن ‌تر برگ معکوس بود. </strong><strong>در استفاده از میانگین تکرارها، </strong><strong>بیشترین اثر غیرمستقیم را وزن ‌تر برگ و نسبت وزن خشک به وزن‌ تر برگ از طریق وزن‌ تر ساقه بر وزن تر بوته داشتند.</strong></span><strong><span style="font-family:2 Mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></div> Purslane (<em>Portulaca oleracea</em>) is one of the most widely used medicinal plants in the world that has many medicinal properties.To investigate the genetic variation in the second generation (M2) of purslane lines, a nested experimental design with two replication was conducted at the research farm of Shahed University, Faculty of Agriculture during 2017-8. Experimental treatments included M2 lines treated with dimethyl sulfate (DMS) at concentrations of 0, 0.08, 0.1, 0.12 and 0.14 %. The studied traits included plant height, number of branched stem, stem diameter (SD), stem fresh weight (SFW), stem dry weight (SDW), SDW/SFW, leaf fresh weight (LFW), leaf dry weight (LDW),&nbsp; LDW/LFW, plant fresh weight (PFW), plant dry weight (PDW), PDW/PFW, leaf length, leaf width, leaf shape (LS), number of capsules (NC), chlorophyll content, leaf area, hectoliters. The differences among concentrations od DMS were significant at the level of 1%. The maximum amount for traits such as SD, SFW, SDW, NC, LDW/LFW, PFW and LS was observed at the concentration of 1%. Among the 190 incomplete correlation coefficients, 28 were significant (15%) while this value was 58% in the Pearson correlation coefficient. In factor analysis, 19 variables were reduced to 6 factors, which explained 71.86% of the data variation. In path analysis with repeated data, the direct effect of SFW on PFW was higher than the indirect effect, while this trend was reversed on LFW. In path analysis with mean of replications, the maximum indirect effect on PFW was from LFW and&nbsp; LDW/LFW through SFW. تجزیه عاملی, تجزیه علیت, جهش, خرفه, همبستگی ناقص Factor analysis, Mutation, Partial correlation, Path analysis, Purslane (Portulaca oleracea) 105 114 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-107-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Hossein fotokian محمدحسین فتوکیان fotokian@shahed.ac.ir 100319475328460013406 100319475328460013406 Yes shahed university دانشگاه شاهد Nahid Feizi Kelasi ناهید فیضی کلاسی nahiraf71@gmail.com 100319475328460013407 100319475328460013407 No shahed university دانشگاه شاهد