fa تأثیر کاربرد براسینواستروئید بر عملکرد و اجزای عملکرد ژنوتیپ‌های گندم تحت قطع آبیاری از مرحله گلدهی اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong><span style="color:black;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; خشکی مهم‌ترین عامل محدودکننده تولید گیاهان زراعی در بسیاری از منـاطق دنیـا می‌باشد. </span></strong><strong>هدف از انجام این تحقیق بررسی تأثیر محلول‌پاشی براسینواستروئید بر روی صفات </strong><strong><span style="color:black;">عملکردی و اجزای عملکرد هفت</span></strong><strong><span style="color:black;"> ژنوتیپ گندم</span></strong> <strong>تحت شرایط </strong><strong><span style="color:black;">تحت قطع آبیاری از مرحله گلدهی</span></strong><strong> می‌باشد. </strong><strong><span style="color:black;">پژوهش حاضر</span></strong><strong><span style="color:black;"> در موسسه تحقیقات نهال و بذر کرج در دو سال زراعی 1397-1396 و 1398-1397 به‌صورت اسپلیت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. عامل اصلی قطع آبیاری در دو سطح نرمال و تنش قطع آبیاری در مرحله گل‌دهی، فاکتور فرعی شامل چهار غلظت براسینواستروئید (0، 25</span></strong><strong><span style="color:black;">/0</span></strong><strong><span style="color:black;">، 625</span></strong><strong><span style="color:black;">/0</span></strong><strong><span style="color:black;"> و 1 </span></strong><strong>میلی‌گرم بر لیتر) و فاکتور فرعی فرعی هفت ژنوتیپ گندم (3737، 4228، 3506، 4056، 2853، مهرگان و پارسی) بودند. </strong><strong>نتایج نشان داد که </strong><strong><span style="color:black;">قطع آبیاری </span></strong><strong>موجب کاهش میانگین صفات موردبررسی شده است و براسینواســتروئید توانست تا حدی اثرات مخرب قطع آبیاری را کاهش دهد که غلظت 625</strong><strong><span style="color:black;">/0 </span></strong><strong>میلی‌گرم بر لیتر </strong><strong>مؤثرتر از سایر غلظت‌ها بود. ژنوتیپ 4228 تحت شرایط نرمال و غلظت 625</strong><strong><span style="color:black;">/0<strong>، بیشترین (63</strong>/1<strong> کیلوگرم بر متر مربع) و ژنوتیپ پارسی تحت شرایط قطع آبیاری و عدم کاربرد </strong></span></strong><strong><span style="color:black;">براسینواستروئید </span></strong><strong>کمترین</strong> <strong>(33</strong><strong><span style="color:black;">/0<strong> کیلوگرم بر متر مربع) میزان عملکرد در واحد سطح را دارا بودند. نتایج تجزیه به مولفه&shy; های اصلی نشان داد که سه مولفه&shy; اصلی اول 92 درصد واریانس بین ژنوتیپ‌ها را توجیه کردند. </strong></span></strong><strong>بر اساس نتایج</strong> <strong>به‌دست‌آمده از این تحقیق براسینواستروئید توانست عملکرد گیاه را تا حدی تحت شرایط تنش نسبت به نرمال بهبود ببخشد. همچنین از بین ژنوتیپ‌های ناشناخته ژنوتیپ 4228 می‌تواند به‌عنوان ژنوتیپ متحمل تر در برنامه‌های اصلاحی جهت تولید واریته &shy;هایی متحمل به کم‌آبی با عملکرد مناسب قرار گیرد.</strong></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Drought&nbsp;is&nbsp;the&nbsp;major abiotic factor&nbsp;limiting&nbsp;crop production over the world. The present study aimed to evaluate the effects of brassinosteroid on yield and its components of seven wheat genotypes under water deficit conditions. A split-split plot design based on a randomized complete block design with three replications in the research filed of Seed and Plant Improvement Institute&nbsp;in Karaj at 2017-2018 and 2018-2019 cropping seasons. The main plots were two levels of water deficit (normal irrigation and irrigation cut off from flowering stage), subplots were four concentrations of brassinosteroid (0, 0.25, 0.625 and 1 mg.l^-1) and sub-sub plots were allocated to six wheat genotypes (3737, 4228, 3506, 4056, 2853, Mehrgan and Parsi). The result revealed that irrigation cut off in flowering stage caused reduction in the mean values of the characters.&nbsp; Also, results demonstrated that the brassinosteroid partially offset the adverse impacts of water deficit, which, application of 0.625 mg.l^-1 was more effective than the other levels.&nbsp; The highest grain yield (1.63 kg m^-2) was obtained in 4228 genotype under normal conditions and application of 0.625 mg.l^-1 of brassinosteroid, whereas the lowest (0.33 kg m^-2) was observed in Parsi under water deficit and whiteout brassinosteroid.&nbsp; Based on principal components analysis the three first components explained 92 of total variance among the genotypes.&nbsp; According to the results of present study brassinosteroid partially offset the adverse impacts of water deficit and caused increasing in wheat yield.&nbsp; Also, the results suggested that 4228 genotype can be a candidate for future wheat breeding programs to produce water deficit tolerant varieties with proper yield.</div> محلول‌پاشی, گل‌دهی, عملکرد بیولوژیک, گندم Foliar application, Flowering, Biological yield, Wheat 162 173 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-926-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehrnoush Rafei مهرنوش رافعی mraf6322@gmail.com 100319475328460012945 100319475328460012945 No Shahroud University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود Mohammad-Reza Amerian محمدرضا عامریان mamerian89@gmail.com 100319475328460012946 100319475328460012946 Yes Shahroud University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود Behzad Sorkhi بهزاد سرخی لله لو bsorkhi@gmail.com 100319475328460012947 100319475328460012947 No Seed and Seedling Breeding Research Institute, Karaj موسسه تحقیقات اصلاح نهال و بذر، کرج Parviz Heydari پرویز حیدری heidarip@shahroodut.ac.ir 100319475328460012948 100319475328460012948 No Shahroud University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود Hamid-Reza Asghari حمیدرضا اصغری hamidasghari@gmail.com 100319475328460012949 100319475328460012949 No Shahroud University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود