fa مطالعه برخی از پاسخهای مورفولوژیکی گیاه استویا (Stevia rebaudiana Bertoni) به اثرات القاگر کیتوزان در شرایط شوری اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; شوری خاک یکی از مهم &shy;ترین تنش‌های غیرزیستی می‌باشد که آثار منفی بر رشد و تولید گیاهان از جمله گیاهان ارزشمند دارویی نظیر گیاه استویا دارد. از این رو، هدف از این تحقیق، ارزیابی برهمکنش القاگر کیتوزان در چهار سطح (صفر، 2/0، 4/0 و 6/0 درصد) با شوری در چهار سطح (صفر، 50، 100 و 150 میلی‌مولار کلرید سدیم) بر روی&nbsp; برخی صفات مورفولوژیکی گیاه استویا به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاٌ تصادفی با سه تکرار در سال 96-95 در مؤسسه آموزش عالی غیرانتفاعی سنا بود. صفات مورد اندازه &shy;گیری شامل وزن تر، خشک ریشه و اندام هوایی، تعداد میانگره، تعداد برگ، ارتفاع گیاه، شاخص سطح برگ (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">LAI</span></span></strong><strong>)، میزان رشد نسبی برگ (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">RLGR</span></span></strong><strong>) و نسبت سطح برگ (</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">LAR</span></span></strong><strong>) بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که تنش شوری بر صفات ارتفاع گیاه، تعداد برگ، تعداد میانگره، وزن تر و خشک اندام‌های هوایی و ریشه،</strong> <strong>شاخص سطح برگ، نرخ رشد نسبی برگ&nbsp; و نسبت سطح برگ به طور معنی‌داری تأثیر داشت. اما، برهمکنش کیتوزان و شوری سبب بهبود صفات مورد نظر گردید. برای مثال، افزایش تعداد میانگره در تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch2S2</span></span></strong><strong> (4/0 گرم بر لیتر کیتوزان-100 میلی‌مولار شوری)، افزایش تعداد برگ، سطح برگ، وزن تر و خشک ریشه، وزن تر و خشک اندام هوایی، طول ریشه در تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch1S3</span></span></strong><strong> (2/0 گرم بر لیتر کیتوزان-150 میلی&shy;مولار شوری)، افزایش ارتفاع بوته در تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch2S2</span></span></strong><strong> (4/0 گرم بر لیتر کیتوزان و 100 میلی مولار شوری) و &nbsp;تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch1S3</span></span></strong><strong> (2/0 گرم بر لیتر کیتوزان و 150 میلی مولار شوری) مشاهده گردید. علاوه بر آن،</strong> <strong>تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch1S2</span></span></strong><strong> (2/0 گرم بر لیتر کیتوزان-100 میلی‌مولار شوری)، تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch2S3</span></span></strong><strong> (4/0گرم بر لیتر کیتوزان-150 میلی‌مولار شوری) و تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch3S3</span></span></strong><strong> ( 6/0 گرم بر لیتر کیتوزان-150 میلی‌مولار شوری) روی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">LAR</span></span></strong><strong> و تیمار </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">Ch1S3</span></span></strong><strong> (2/0 گرم بر لیتر کیتوزان-150 میلی‌مولار شوری) روی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold,serif;">RLGR</span></span></strong><strong> افزایش معنی‌دار نشان دادند. در این راستا، یافته‌های این پژوهش می‌تواند اطلاعات مفیدی در ارتباط با تغییر صفات مورفولوژیک گیاه دارویی استویا در شرایط تنش شوری به القاگر کیتوزان را ارائه دهد تا با تقویت این صفات بتوان از این گیاه در برابر شرایط تنش محافظت کرد. </strong></span></div> <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Salt stress is one of significant abiotic stresses which has negative effects on growth and production of important medicinal plants such as stevia. Thus, the aim of this study was to evaluate the interaction of chitosan in four levels (0, 0.2, 0.4 and 0.6 g/L) and salt in four levels (0, 50, 100 and 150 mM NaCl) on some of morphological properties of stevia based on factorial completely randomized design with three replication at Sana Institute of Higher Education in 2016-2017. The traits studied were plant height, fresh and dry weight of root and shoot, number of leaf, internode number, root height, leaf area index (LAI), relative leaf growth rate (RLGR) and leaf area rate (LAR). The results of analysis of variance showed that salt stress resulted in significant change of plant height, leaf number, internode number, fresh and dry weight of root and shoot, RLGR, LAR. However, the interaction of chitosan and salt stress caused improvement in the each trait above mentioned. For instance, the increase of internode number in Ch2S2 (0.4 g/L chitosan-100 mM NaCl), leaf number, fresh and dry weight of root and shoot and root height in Ch1S3 (0.2 g/L chitosan-150 mM NaCl), plant height in Ch2S2 (0.4 g/L chitosan-100 mM NaCl) and Ch1S3 (0.2 g/L chitosan-150 mM NaCl) was indicated. In addition, the treatments of Ch1S2 (0.2 g/L chitosan-100 mM NaCl), Ch2S3 (0.4 g/L chitosan-150 mM NaCl) and Ch3S3 (0/6 g/Lchitosan-150 mM NaCl) on LAR, Ch1S3 (0/2 g/L chitosan-150 mM NaCl) on RLGR showed significant <em>increase</em>. Therefore, the achievement of this study could present profitable data with respect to morphological traits variation in stevia under salt stress condition and chitosan elicitor in order to conserve these plants by improvement of these traits under stress.</div> گیاه دارویی, القاگر, تنش غیرزیستی Abiotic stress, Elicitor, Medicinal plant 150 161 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-729-3&slc_lang=fa&sid=1 zeinab alipour زینب علی پور zeinabali@yahoo.com 100319475328460013296 100319475328460013296 No sana institute of higher education دانش آموخته کارشناسی ارشد، علوم باغبانی (گیاهان دارویی)، موسسه آموزش عالی سنا، ساری، ایران mahyar gerami مهیار گرامی mahyar.gerami@yahoo.com 100319475328460013297 100319475328460013297 Yes sana institute of higher education استادیار، عضو هیئت علمی موسسه آموزش عالی سنا، ساری، ایران akram ghorbanpour اکرم قربانپور akramghorbanpour@yahoo.com 100319475328460013298 100319475328460013298 No kharazmi University دانش آموخته دکتری فیزیولوژی گیاهی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران parastoo majidian پرستو مجیدیان parastoomajidian63@gmail.com 100319475328460013299 100319475328460013299 No Crop and Horticultural Science Research Department, Mazandaran Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Sari, Iran سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی