fa تاثیر محلول‌پاشی سلنیوم بر برخی خصوصیات کمی و کیفی ارقام کلزا در شرایط تنش دمایی آخر فصل اصلاح براي تنش هاي زنده و غيرزنده محيطي Special پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; عنصر سلنیوم نقش حفاظتی و تاثیر مثبتی روی خصوصیات کمی و کیفی گیاهان دارد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy; منظور بررسی تاثیر محلول &shy;پاشی سلنیوم بر محتوای پرولین برگ و برخی خصوصیات کمی و کیفی ارقام کلزا در شرایط تنش دمایی آخر فصل، آزمایشی به&shy; صورت فاکتوریل اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک&shy; های کامل تصادفی با سه تکرار به &shy;مدت دو سال زراعی (94-1393 و 95-1394) در کرج اجرا گردید. در این آزمایش عامل اول تاریخ کاشت، عامل دوم سلنیوم و عامل سوم ژنوتیپ بود که عامل اول و دوم به &shy;صورت فاکتوریل در کرت &shy;های اصلی و عامل سوم به&shy; صورت اسپلیت پلات در کرت&shy; های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد </span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">صفات کمی و کیفی کلزا در این آزمایش تحت &shy;تأثیر تاریخ کاشت قرار گرفت. تاخیر در کاشت باعث کاهش بقای زمستانه، عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، قطر طوقه، محتوای نسبی آب برگ ژنوتیپ &shy;های کلزا گردید. از طرف دیگر تاخیر در کاشت باعث افزایش نسبی آب طوقه در مرحله روزت و پرولین برگ در مرحله روزت ژنوتیپ&shy; های کلزا گردید اما بر روی شاخص برداشت ژنوتیپ &shy;ها تاثیر<br> معنی &shy;داری نداشت. محلول &shy;پاشی سلنیوم باعث بهبود بقای زمستانه، عملکرد بیولوژیکی، عملکرد دانه، قطر طوقه و محتوای نسبی آب برگ ژنوتیپ&shy; های کلزا گشت. همچنین محلول &shy;پاشی سلنیوم میزان پرولین برگ در مرحله روزت را به &shy;طور معنی &shy;داری کاهش داد که عامل مهمی در تحمل ژنوتیپ&shy; ها به شرایط کشت تاخیری و تنش گرمای آخر فصل داشت. از نظر بقای زمستانه، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیکی، لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">L72</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در بین ژنوتیپ &shy;های مورد بررسی بهترین پاسخ را به این صفات در کشت به &shy;هنگام نشان داد اما در شرایط کشت تاخیری رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Opera</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بهتر از بقیه ژنوتیپ &shy;ها بود، اگرچه با لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">L72</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> تفاوت معنی&shy; داری نداشت.</span></span></strong> <div style="text-align: justify;">&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;Selenium has a protective and positive effect on the quantitative and qualitative characteristics of the plants. In order to investigate the effect of selenium foliar application on leaf proline content and some quantitative and qualitative characteristics of rapeseed cultivars under end-season thermal stress, a factorial split plot experiment was conducted in a randomized complete block design with three replications for two years (2014-2016) in Karaj, Iran. In this experiment, the first factor was planting date on October 15 (timed planting), October 25 (relatively late planting) and November 5 (delayed planting), the second factor was selenium in two levels, including non-application and application of 30 grams per liter of sodium selenate and third factor was genotype, including a commercial cultivar, two promising lines and three foreign commercial hybrids, so that the first and second factor were factorially in the main plots and the third factor was split plot as in sub plot. The results showed that quantitative and qualitative characteristics of rapeseed in this experiment were affected by planting date. Delay in planting reduced winter survival, biological yield, seed yield, crown diameter, relative water content of leaves of rapeseed genotypes. Furthermore, the delay in planting caused a significant increase in the crown water and leaf proline content in the rosette stage, but did not have a significant effect on the harvest index of the genotypes. Selenium foliar application improved the winter survival, biological yield, seed yield, crown diameter and relative water content of leaves of rapeseed genotypes. Selenium foliar application also significantly reduced leaf proline content in the rosette stage, which was an important factor in tolerance of genotypes to delayed planting and end-season thermal stress. In terms of winter survival, seed and biological yield, the L72 line showed the best response to these traits in timed planting, but in terms of delayed planting, Opera was better than the other genotypes, although there was no significant difference with the L72 line.</div> <br> &nbsp; تاریخ کاشت, پرولین, عملکرد, ژنوتیپ, سلنات سدیم End-Season Thermal Stress, Planting Date, Proline, Rapeseed, Sodium Selenateenate 74 87 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-847-1&slc_lang=fa&sid=1 Abdoreza Davoudi عبدالرضا داودی arezadavoudi@gmail.com 100319475328460012384 100319475328460012384 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Islamic Azad University, Tabriz Branch, Tabriz, Iran گروه زراعت و اصلاح نباتات، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران Hossein Zeinalzadeh-Tabrizi حسین زینل زاده تبریزی h.zeinalzadeh@areeo.ac.ir 100319475328460012385 100319475328460012385 Yes Crop and Horticultural Science Research Department, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, AREEO, Ardabil (Moghan), Iran استادیار، بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، اردبیل (مغان)، ایران Amirhossein Shirani-Rad امیرحسین شیرانی راد shirani.rad@gmail.com 100319475328460012386 100319475328460012386 No Seed and Plant Improvement Institute (SPII), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran بخش تحقیقات دانه‌های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، ترویج و آموزش کشاورزی، کرج، ایران