fa بررسی اثرمتقابل ژنوتیپ × محیط و پایداری عملکرد ژنوتیپ‌های امیدبخش پنبه (Gossypium hirsutum L.) اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; به منظور مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ &times; محیط و پایداری عملکرد ژنوتیپ‌های امیدبخش پنبه</strong><strong> (</strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Gossypium hirsutum </span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">L.</span></span></strong><strong>)</strong><strong>، </strong><strong>ده ژنوتیپ جدید پنبه </strong><strong>در 12 محیط آزمایشی و در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با چهار تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش در مدت دو سال (1393 و 1394) و در شش منطقه (هاشم‌آباد و کارکنده،‌ داراب، مغان، ارومیه و گرمسار) به مورد اجرا در آمد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب اثر مستقل سال، مکان و ژنوتیپ و همچنین اثرات متقابل دوگانه و سه گانه (سال &times; مکان&times; ژنوتیپ) بر عملکرد، تعداد غوزه، وزن غوزه، زودرسی و تعداد شاخه رویا در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بودند. با توجه به نتایج مقایسه میانگین مرکب داده‌ها در سطح سال و مکان‌های آزمایشی، ژنوتیپ </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">K8802</span></span></strong> <strong>با عملکرد 3691 کیلوگرم در هکتار در رتبه نخست قرار داشت. ژنوتیپ‌های پایدار شناسایی شده بر اساس پارامترهای ضریب تغییرات، واریانس محیطی و روش ابرهارت و راسل کاملاً مشابه بود، اما تعداد ژنوتیپ‌های پایدار شناسایی شده بر اساس روش‌های مذکور کمتر از روش فینلی و ویلکینسون بود. دامنه تشابه نتایج گزینش ژنوتیپ‌های پایدار بر اساس شاخص‌های مختلف پایداری از 67 تا 100 درصد متغیر و ضرایب همبستگی عملکرد با شاخص‌های پایداری (بجز ضریب رگرسیون) از لحاظ آماری معنی‌دار بود. بر اساس نتایج این تحقیق، ژنوتیپ‌ </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">NSK847</span></span></strong> <strong>در مرحله نخست و ژنوتیپ‌های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">GKTB113</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">SKSH-249</span></span></strong> <strong>بعنوان ژنوتیپ‌های پایدار با سازگاری و عملکرد مناسب جهت آزادسازی و استفاده در برنامه‌های به‌نژادی کشور شناسایی شدند.</strong> </span><strong><span style="color:red;"><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></span></strong></div> The objective of this study was to determine genotype &times; environment (GE) interaction and yield stability of ten cotton genotypes. The trials were conducted at randomized complete block design (RCBD) with four replications at six locations during 2014-2015 cropping seasons. Combined analysis of variance (ANOVA) revealed significant effect of year, location, genotypes (G), environment (E), genotype &times; environment interactions (GE), binary and trinary factors (year, location, genotype) yield, boll weight, boll number, earliness index and monopod branches number. By comparing the combined means of data at year and location level, it was revealed that the K8802 performed high yielding genotype (3691 kgh^-1) followed by NSK847, SKSH-249, BC-244 and GKTB-113. According to yield, stability parameters and adaptability analysis, the NSK847, SKSH-249 and GKTB-113 were ideal genotypes with broad adaptability. Specific adaptation genotypes (e.g. K8802) are ideal for maximizing yield and yield stability in stress conditions. Stability parameters similarity for genotype selection ranged from 67 to 100 percent. Significant relationships were found between yield and stability parameters (except for regression coefficient, bi). Finally, based on the results of this study it can be concluded that the NSK-847 at first place, followed by genotypes GKTB-113 and SKSH-249 as stable genotypes with high yields for release have been identified for cotton breeding program in Iran.<br> &nbsp;<br> &nbsp; وش, عملکرد, همبستگی, سازگاری, روشهای پارامتری Seed Cotton, Yield, Correlation, Adaptability, Parametric Methods 226 236 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-52-1&slc_lang=fa&sid=1 Omran Alishah عمران عالیشاه Omran_alishah@yahoo.com 100319475328460011814 100319475328460011814 Yes AREEO مؤسسه تحقیقات پنبه کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران Hojatollah MahmoodJanloo حجت اله محمودجانلو hojanlou122@yahoo.com 100319475328460011815 100319475328460011815 No AREEO آموزش و ترویج کشاورزی گرگان خ شهید بهشتی، مؤسسه تحقیقات پنبه کشور Mohammad Hassan Hekmat محمد حسن حکمت mohamadhasanhekmat@yahoo.com 100319475328460011816 100319475328460011816 No AREEO آموزش و ترویج کشاورزی داراب، ایستگاه تحقیقات کشاورزی حسن آباد Ali Naderi Arefi علی نادری عارفی amirndr@gmail.com 100319475328460011817 100319475328460011817 No AREEO تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی S. Yaghoub Sidmasoomi سید یعقوب سید معصومی Yamasoumi@yahoo.com 100319475328460011818 100319475328460011818 No AREEO تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Farshid Talat فرشید طلعت Farshid.talat@gmail.com 100319475328460011819 100319475328460011819 No AREEO تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ارومیه، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی