fa ارزیابی تنوع ژنتیکی و گروه‌بندی ژنوتیپ‌های نخود (Cicerarietinum L.) کابلی تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل اصلاح نباتات General پژوهشي Research به منظور ارزیابی تنوع ژنتیکی و تعیین روابط ژنتیکی ژنوتیپ‌های نخود کابلی تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل، آزمایشی در قالب طرح لاتیس ساده (8×8) در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در سال زراعی 89- 1388 اجرا گردید. براساس تجزیه به عامل‌ها در شرایط تنش خشکی، به طور کلی 4 عامل انتخاب شدند که جمعاً 81 درصد از کل تغییرات داده‌ها را توجیه کردند. عامل اول و دوم حدود 64 درصد از تغییرات را توجیه کرده و شامل صفات تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف‌های پر، وزن دانه با غلاف، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه در بوته، ارتفاع بوته، تعداد شاخه‌های اصلی، عرض شاخه، وزن 100 دانه، طول و عرض غلاف‌ و عرض دانه بودند. بنابراین این دو عامل را می‌توان به عنوان عامل‌های عملکرد و اجزای عملکرد معرفی کرد و ژنوتیپ‌های 2، 12، 22، 23، 36، 109، 120، 139، 187، 308، 335، 357، 375، 534، 563 و 629 به همراه ژنوتیپ‌های شاهد جم (998) و کوروش (999) که دارای عامل اول و دوم مثبت و بالاتری بودند، به عنوان ژنوتیپ‌های برتر با عملکرد بالا تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل معرفی شدند. با توجه به نتایج تجزیه خوشه‌ای براساس صفات مورفولوژیکی، ژنوتیپ‌های مورد بررسی در 4 گروه دسته‌بندی شدند. ژنوتیپ‌های گروه سوم و چهارم از نظر اکثر صفات زراعی مورد بررسی و عملکرد، میانگین بالاتری را در میان سایر گروه‌ها و همچنین میانگین کل ژنوتیپ‌ها داشتند که اکثر ژنوتیپ‌های قرار گرفته در این گروه‌ها ژنوتیپ‌های انتخاب شده براساس تجزیه نمودار پراکنش بای‌پلات می‌باشند. بنابراین با توجه به نتایج تجزیه خوشه‌ای می‌توان از تلاقی ژنوتیپ‌های گروه سوم و چهارم و ژنوتیپ‌های شاهد جم و کوروش برای تولید هیبریدهای زودرس با عملکرد بالا اقدام نمود. In order to evaluate genetic diversity and determine genetic relationship of 64 Kabuli chickpea genotypes under late season drought stress, an experimental design was carried out in a simple lattice design (8×8) in 2011 on the research field of college of Agriculture and natural resource of Tehran University. Based on factor analysis, four factors were selected that in total 81 percent of the total variation was explained. The first and second factors were explained 64 percent of variation that including yield and yield component traits. Therefor these two factor used to identify genotypes with high yield and yield components and genotypes 2, 12, 22, 23, 36, 109, 120, 139, 187, 308, 335, 345, 357, 375, 474, 534, 563 and 629 with two control genotypes Jam (998) and korosh (999) were selected as high yield and component yield genotypes. According to the result of cluster analysis based on morphological traits, the genotypes were classified in 4 clusters. The genotypes of third and fourth cluster in most of agronomic traits and grain yield per plant had high average in compare with other clusters and genotype average. According to result of cluster analysis, we can use third and fourth cluster genotypes and two control genotypes (jam and korosh) for produce hybrids with early maturity and high yield. نخود کابلی، تنش خشکی، تجزیه به عامل‌ها، تجزیه واریانس چند متغیره، تجزیه خوشه‌ای 53 70 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-21&slc_lang=fa&sid=1 هادی محمدعلی پوریامچی 1003194753284600383 1003194753284600383 Yes محمدرضا بی همتا 1003194753284600384 1003194753284600384 No سیدعلی پیغمبری 1003194753284600385 1003194753284600385 No محمدرضا نقوی 1003194753284600386 1003194753284600386 No معصومه شفیعی خورشیدی 1003194753284600387 1003194753284600387 No