fa تجزیه پایداری اثر متقابل ژنوتیپ × محیط بر عملکرد شکر در هیبریدهای چغندرقند اصلاح نباتات، بیومتری اصلاح نباتات، بیومتری پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; در برنامه&shy; های معرفی رقم، آزمون ژنوتیپ &shy;های گیاهی در مناطق مختلف به&shy; منظور بررسی پایداری آن&shy;ها انجام می&shy; گیرد. در این تحقیق، 17 ژنوتیپ چغندرقند در 5 منطقه کرج، همدان، میاندوآب، مشهد و شیراز در قالب طرح بلوک&shy; های کامل تصادفی با 6 تکرار در سال 1397 ارزیابی محصولی شدند. پس از تایید همگنی واریانس خطا در پنج آزمایش با آزمون بارتلت، تجزیه واریانس مرکب داده &shy;ها برای عملکرد شکر انجام شد. در این تجزیه اثر مکان، ژنوتیپ و ژنوتیپ در مکان معنی&shy; دار شد. براساس روش ضریب رگرسیونی و انحراف از رگرسیون، ژنوتیپ&shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G9</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G13</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> پایدارترین ژنوتیپ&shy; ها بودند. بر اساس واریانس برهمکنش شوکلا و اکووالانس ریک، ژنوتیپ&shy; های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G5</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بالاترین پایداری را به &shy;خود اختصاص دادند. ژنوتیپ&shy; های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G9</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">براساس پارامتر واریانس درون مکانی و ژنوتیپ &shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G5</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر اساس پارامتر ضریب تغییرات پایدارترین ژنوتیپ شناسایی شدند. با استفاده از روش ضریب تبیین، ژنوتیپ&shy; های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G3</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G5</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">و با استفاده از روش رگرسیون تای، ژنوتیپ &shy;های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G6</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G12</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> با داشتن میانگینی بالاتر از متوسط به &shy;عنوان پایدارترین ژنوتیپ &shy;ها انتخاب شدند. براساس مجوع روش&shy; های فوق، ژنوتیپ </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">G2</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> به &shy;عنوان مناسب &shy;ترین ژنوتیپ از نظر پایداری عملکرد شکر شناخته شد.</span></span></strong><br> <br> &nbsp; <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp; Testing plant varieties under different regions is necessary to assess their stability. In this study, 17 sugar beet genotypes were evaluated in a randomized complete block design with six replications in five regions including Karaj, Hamedan, Miandoab, Mashhad, and Shiraz. After checking the homogeneity of mean squares in five experiments by Bartlett&rsquo;s test, analysis of the combined was performed for sugar yield. In this analysis, location, genotype and genotype &times; location interaction effects were significant. Based on regression coefficient and deviation from regression parameters, genotypes G2, G6, G9 and G13 were the most stable genotypes. Genotypes G2, G3, G5 and G6 had the highest stability based on Shukla&rsquo;s stability variance and Wrick&rsquo;s ecovalence. Based on superiority measure, genotypes G6 and G9 and based on coefficient of variation genotypes G2 and G5 were identified as the most stable genotypes. Using coefficient of determination, genotypes G3, G5 and G6 were selected and by Tai&rsquo;s regression method, genotypes G2, G6 and G12 genotypes were selected as the most stable genotypes having sugar yield higher than a<u>v</u>erage. Based on the above mentioned methods, genotype G2 was recognized as the most suitable genotype for sugar yield stability.</div> اثر متقابل ژنوتیپ × محیط, پایداری عملکرد شکر, چغندرقند Genotype × Environment Interaction, Sugar Beet, Sugar Yield Stability 33 40 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-867-1&slc_lang=fa&sid=1 Parviz Fasahat پرویز فصاحت pf65524@yahoo.com 100319475328460012266 100319475328460012266 Yes Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Samar Khayamim سمر خیامیم samar.khayam@gmail.com 100319475328460012267 100319475328460012267 No Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Jamshid Soltani Idliki جمشید سلطانی ایدلیکی soltani_jam@yahoo.com 100319475328460012268 100319475328460012268 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Khorasan Razavi, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Iran بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران Saeed Darabi سعید دارابی saeed.darabi@yahoo.com 100319475328460012269 100319475328460012269 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Fars, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Iran بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران Adel Pedram عادل پدرام adel_pedram1970@yahoo.com 100319475328460012270 100319475328460012270 No Agricultural and Natural Resources Research Center of West Azerbaijan, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Iran بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Mehdi Hasani مهدی حسنی mehdi_hasani@yahoo.com 100319475328460012271 100319475328460012271 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamedan, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Iran بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران Ali Jalilian علی جلیلیان alijalilian@yahoo.com 100319475328460012272 100319475328460012272 No Agricultural and Natural Resources Research Center of Kermanshah, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Iran بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران Babak Babaei بابک بابائی babak_babaee@yahoo.com 100319475328460012273 100319475328460012273 No Sugar Beet Seed Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندرقند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران