fa ارزیابی مقاومت تعدادی از ژنوتیپ‌های گندم بومی ایران به نماتد سیستی گندم ساير ساير پژوهشي Research <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; نماتدهای سیستی غلات یکی از مهم &shy;ترین عوامل بیمارگر غلات در جهان و ایران هستند. در این میان گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">Heterodera filipjevi</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> دارای پراکنش&nbsp; گسترده &shy;ای در مزارع غلات کشور است. استفاده از ارقام مقاوم یکی از مناسب&shy; ترین روش&shy; های کنترل این بیمارگر به &shy;علت مقرون به صرفه بودن و عدم خسارت به محیط زیست شناخته شده است. در این تحقیق مقاومت نسبی 13 ژنوتیپ گندم بومی کشور و هفت رقم رایج گندم نسبت به </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">H. filipjevi</span></span></span></em></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> در گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار بررسی شد. با توجه به ضرورت تشخیص نماتد سیستی مورد استفاده در این بررسی، نمونه جمع‌آوری شده با استفاده از روش‌های کلاسیک و مولکولی شناسایی شد. بر اساس مشخصات ریخت&shy; شناسی و ریخت &shy;سنجی سیست‌ها و لارو سن دوم و هم‌چنین تکثیر ناحیه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">ITS-rDNA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> و برش آنزیمی ناحیه تکثیر شده گونه نماتد&nbsp;</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">H. filipjevi</span></span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;">تشخیص داده شد. تجزیه واریانس داده‌های جمعیت سیست و ماده بالغ نشان داد که اثر مجموع جمعیت سیست و ماده بالغ بر رقم‌های مورد بررسی در سطح یک درصد، تفاوت معنی &shy;دار آماری وجود دارد</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">.</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:2 mitra;"><span style="font-size:10.0pt;"> بر اساس شمارش سیست و ماده بالغ، رقم بزوستایا و رقم کاتا، به&shy; ترتیب بیشترین و کمترین میانگین مجموع سیست‌‌‌های موجود در خاک و ماده‌‌‌های بالغ روی ریشه را به&shy; خود اختصاص دادند. از رقم‌ها و لاین‌های بررسی شده در این پژوهش، رقم بزوستایا در گروه حساس و رقم کاتا و همچنین لاین‌های شماره 84 و 85 در گروه مقاوم قرار گرفتند و سایر ارقام و لاین‌های مورد بررسی به &shy;عنوان نسبتا مقاوم گروه‌بندی شدند. </span></span></strong><br> <br> &nbsp; <div style="text-align: justify;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Cereal cyst nematode (CCN) is one of the most deleteriou<em>s</em> pathogens of cereal crops worldwide including Iran. The species <em>Heterodera filipjevi</em> is widely distributed in the fields of wheat. Growing the resistant cultivars is a suitable environmental friendly and cost-saving procedure&nbsp;for nematode control. In current research, the resistance of 13 indigenous wheat genotypes and seven common cultivars of bread wheat to <em>H. filipjevi</em> were investigated in a completely randomized design with four replicates, under greenhouse conditions. Regarding to identification of the cyst nematode used in this study, the collected specimen was diagnosed through classical and molecular methods. Based on morphological and morphometric characters of cyst and second stage juvenile, amplification of rDNA-ITS regions and restriction fragment length polymorphism (RFLP), the studied cereal cyst nematode was identified as <em>H.</em> <em>filipjevi</em>. According to the analysis of variance, the effect of total numbers of cysts and females on the cultivars was significant at 1% level<span dir="RTL">.</span> The cultivars of Bezostaya and Katae, showed the highest and lowest mean total population in soil and root, respectively. Bezostaya showed susceptible reaction, katae, Lines 84 and 85 were grouped as resistant whilst, the other cultivars and lines showed moderately resistance reactions.</div> <br> &nbsp; آلودگی, Heterodera filipjevi, بیماری, شناسایی Infection, Heterodera filipjevi, Disease, Identification 41 48 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-865-1&slc_lang=fa&sid=1 naser panjeke ناصر پنچه که naserpanjehke@gmail.com 100319475328460013755 100319475328460013755 Yes Department of Plant Protection, Faculty of Agriculture, University of Zabol, Sistan, Iran دانشگاه زابل. دانشکده کشاورزی Najmeh ghazalbash نجمه غزلباش najmeh.ghazalbash@gmail.com 100319475328460013756 100319475328460013756 No University of Zabol دانشگاه زابل zahra tanhamaafi زهرا تنها معافی zahrat.maafi@yahoo.com 100319475328460013757 100319475328460013757 No Iranian Research Institute of Plant Protection, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور Seyed Kazem Sabbagh سید کاظم صباغ sksabbagh@yazd.ac.ir 100319475328460013758 100319475328460013758 No Department of Biology, Campous of Sciences, Yazd University گروه زیست شناسی پردیس علوم دانشگاهی یزد Mohsen Esmaeilzadeh Moghaddam محسن اسماعیل زاده مقدم esmaeilzadehmohsen@ymail.com 100319475328460013759 100319475328460013759 No Seed and Plant Improvement Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, Iran مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران