fa بررسی ساختار ژنتیکی صفات روزنه ای و برگ پرچم در گندم دوروم اصلاح نباتات General پژوهشي Research <p>  <strong></strong></p><p> <strong> مطالعات فیزیولوژیکی در گندم دلالت بر این داشته که برگ پرچم سهم عمده ای در عملکرد دانه دارد. همچنین تعداد، نحوه توزیع و مورفولوژی روزنه روی سطح برگ گندم نیز از ویژگی­های مهم در شاخص مقاومت به خشکی و سازگاری ارقام گندم به نوسانات سطوح دی اکسیدکربن است </strong><strong>. </strong><strong>ب </strong><strong>ه </strong><strong>­منظور </strong><strong>برآورد پارامترهای ژنتیکی برگ پرچم و صفات روزنه­ای </strong><strong>در گندم دوروم </strong><strong>از 49 ژنوتیپ حاصل از تلاقی دای­آلل کامل </strong><strong>هفت </strong><strong></strong><strong>ژنوتیپ در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی استفاده گردید. صفات </strong><strong>عرض، طول و سطح برگ پرچم، تعداد روزنه در سطح رویی و زیرین برگ پرچم، مساحت روزنه در سطح رویی و زیرین برگ پرچم ارزیابی </strong><strong>گردید. نتایج تجزیه واریانس حاکی از وجود تفاوت معنی­دار بین ژنوتیپ­ها برای کلیه صفات مورد مطالعه بود. میانگین مربعات قابلیت ترکیب­پذیری عمومی ( </strong><strong>GCA </strong><strong>) برای کلیه صفات معنی­دار بود. در حالیکه میانگین مربعات قابلیت ترکیب­پذیری خصوصی ( </strong><strong>SCA </strong><strong>) برای همه صفات به­جز طول برگ پرچم و سطح برگ پرچم معنی­دار گردید. معنی­دار بودن نسبت </strong><strong>GCA </strong><strong>به </strong><strong>SCA </strong><strong></strong><strong>در صفات طول برگ پرچم و مساحت روزنه در سطح رویی برگ پرچم نشان­دهنده سهم بیشتر اثرات افزایشی ژن­ها در بروز آن صفات است. معنی­دار بودن میانگین مربعات تلاقی­های معکوس نیز برای تمام صفات مبین وجود اثر مادری در کلیه صفات بود. برآورد اثر </strong><strong>GCA </strong><strong>والد­ها نشان داد که رقم </strong><strong>Dipper-6 </strong><strong>دارای بیشترین اثرات </strong><strong>GCA </strong><strong></strong><strong>مثبت و معنی­دار در سطح، طول و عرض برگ پرچم بود. </strong><strong>با استفاده از روش بای­پلات نیز نتایج مشابه­ای بدست آمد. بیشترین <br>وراثت­پذیری خصوصی در صفات طول برگ پرچم و </strong><strong>مساحت روزنه در سطح رویی برگ (به ترتیب 27/0 و 21/0) دیده شد. بنابراین </strong><strong>در مواد ژنتیکی مورد مطالعه، انتخاب برای این صفات در نسل­های اولیه از کارایی بالایی برخوردار است. </strong></p><p> <strong> </strong></p><p> </p> Physiological studies indicated that flag leaf has high contribution in wheat grain yield. In addition, number, distribution, and morphology of stomatal characteristics are important traits in the drought resistance and adaptation of wheat cultivars to fluctuating CO2 levels. A complete set of diallel crosses among seven durum wheat lines were used to study of genetic parameters of stomatal and flag leaf characterstics. Seven traits including stomata frequency, stomatal surface and stomata size in abaxial and adaxial of flag leaf, flag leaf length, width and area were measured. The analysis of variance revealed significant differences among genotypes for all traits. General combining ability variance was highly significant for all the characters and specific combining ability variance was highly significant for all the characters except flag leaf length and flag leaf area. The mean square ratio of GCA to SCA implied the importance of additive genetics effects in expression of flag leaf length and stomata size in the front and surface of the flag leaf. Reciprocal mean squares were significant for all traits. Diper-6 had the highest GCA effect for flag leaf area, flag leaf length and flag leaf width. The biplot showed the same result. The heritability in narrow sense was highest (0.27 and 0.21) for flag leaf length and adaxial stomatal surface. Base on narrow sense heritability, selection for flag leaf length and adaxial stomatal surface in primary generations could be successful in the genetic material. گندم دوروم، پارامترهای ژنتیکی، صفات روزنه ای 27 41 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-19&slc_lang=fa&sid=1 میترا وندا 1003194753284600377 1003194753284600377 No سعداله هوشمند 1003194753284600378 1003194753284600378 Yes