fa مطالعه اثر متقابل ژنوتیپ و محیط به روش بای‌پلات (GGE biplot) برای عملکرد دانه در برخی از ژنوتیپ‌های آفتابگردان اصلاح نباتات General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11px;"><strong>&nbsp;&nbsp; شناخت دقیق ماهیت اثر متقابل ژنوتیپ و محیط، امکان شناسایی ژنوتیپ‌های پایدار را برای به‌نژادگران فراهم می‌آورد. جهت بررسی اثر متقابل ژنوتیپ در محیط، 12 ژنوتیپ آفتابگردان در 5 منطقه شامل اراک، بیرجند، کاشمر، کرج و شیراز در سال زراعی 1394 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تکرار کشت و ارزیابی شدند. به‌منظور تجزیه پایداری عملکرد دانه از روش گرافیکی </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">GGE biplot</span></span></strong><strong> استفاده شد. نتایج نشان داد که ژنوتیپ‌‌های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Record</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Zaria</span></span></strong><strong> در کرج، ژنوتیپ‌های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">SHF81-90</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Sor</span></span></strong><strong> در بیرجند و کاشمر، ژنوتیپ </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Gabur</span></span></strong><strong> در شیراز و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Armaverski</span></span></strong><strong> در اراک دارای بیش‌ترین پایداری و عملکرد دانه بودند. رتبه‌بندی محیط‌ها از بهترین محیط به سمت نامناسب‌ترین محیط به‌صورت بیرجند، کاشمر، کرج، اراک و شیراز بود. نمودار رتبه‌بندی ژنوتیپ‌ها بر اساس ژنوتیپ ایده‌آل و همچنین نمودار رتبه‌بندی ژنوتیپ‌ها بر اساس میانگین عملکرد و پایداری، نشان داد که ژنوتیپ‌های </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">SHF81-90</span></span></strong><strong>، </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Lakomka</span></span></strong><strong> و </strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman Bold;">Sor</span></span></strong><strong> به‌عنوان برترین و پایدارترین ژنوتیپ‌ها می‌باشند. نتایج نمودار بای‌پلات بررسی روابط بین محیط‌ها حاکی از همبستگی بالا بین محیط‌های کرج، کاشمر و بیرجند بود. در این مطالعه مناطق مورد بررسی به چهار محیط بزرگ (ابر محیط) به&shy;شرح زیر تقسیم شدند: کرج به‌عنوان اولین محیط بزرگ، کاشمر و بیرجند به‌عنوان دومین محیط بزرگ، شیراز به‌عنوان سومین محیط بزرگ و اراک به‌عنوان چهارمین محیط بزرگ.</strong></span></div> <a name="_Hlk8767857">Accurate </a>interpretation of the genotype-environment interaction provides the ability of identification of stable genotypes for breeders. In order to study of genotype-environment interaction, 12 genotypes of sunflower were cultivated in five regions including Arak, Birjand, Kashmar, Karaj and Shiraz were evaluated in the 2015-2016 growing season. To do yield stability analysis the graphical GGE biplot method was used. The results showed that the Record and Zaria genotypes in Karaj, SHF81-90 and Sor genotypes in Birjand and Kashmar, Gabur genotype in Shiraz and Armaverski in Arak were stable with the highest kernel yield. Environments of Birjand, Kashmar, Karaj, Arak and Shiraz were the best environments respectively. Genotypes rankings based on the ideal cultivar and also cultivars ranking graph based on the mean yield and stability revealed that genotypes SHF81-90, Lakomka and Sor were the best and stable genotypes. The relationships view of biplot indicated a high correlation between environments of Karaj, Kashmar and Birjand. Biplot graphical method determined four mega-environments: Karaj as the first mega-environment, Kashmar and Birjand as the second mega-environments, Shiraz as the third mega-environment and Arak as the fourth mega-environment. آفتابگردان, پایداری, محیط بزرگ, ژنوتیپ ایده‌آل Ideal Genotypes, Mega-environment, Stability, Sunflower 43 53 http://jcb.sanru.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-127-4&slc_lang=fa&sid=1 Ali Saremi-Rad علی صارمی راد Ali.Saremi.uk@gmail.com 100319475328460013386 100319475328460013386 No Islamic Azad University, Karaj Branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج Khodadad Mostafavi خداداد مصطفوی mostafavikh@yahoo.com 100319475328460013387 100319475328460013387 Yes Islamic Azad University, Karaj Branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج Abdollah Mohammadi عبداله محمدی abdollahmohammadi54@gmail.com 100319475328460013388 100319475328460013388 No Islamic Azad University, Karaj Branch دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج