دوره 10، شماره 25 - ( بهار 1397 1397 )                   جلد 10 شماره 25 صفحات 7-18 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


پژوهشکده چای، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، لاهیجان، ایران
چکیده:   (288 مشاهده)

     تنش خشکی یکی از مهم­ترین تنش­های غیرزیستی در گیاهان زراعی است که بر حسب زمان، مدت و شدت تنش می­تواند عملکرد دانه را با تاثیر بر هر یک از اجزای آن کاهش دهد. این پژوهش با هدف ارزیابی پتانسیل ژنتیکی تحمل به خشکی روی عملکرد دانه (شلتوک) در ژنوتیپ­های برنج انجام شد. آزمایش به­صورت دو طرح مجزا در قالب بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان در سال 1385 انجام شد. آبیاری مزرعه آزمایشی در هر دو محیط تنش و بدون تنش، تا ابتدای دوره پنجه­دهی ژنوتیپ­ها به­طور یکسان و به­صورت غرقابی انجام شد. سپس در آزمایش در شرایط خشکی، آبیاری به­طور کامل قطع گردید، در حالی­که در آزمایش در شرایط بدون تنش، آبیاری به­طور کامل تا انتهای دوره رسیدگی انجام شد. نتایج حاصل از مقایسه میانگین شاخص­های مختلف تحمل و حساسیت به خشکی بر اساس عملکرد دانه، ارقام Araguiua، Diwani، دم سفید، دم سرخ و حسن سرایی آتشگاه را به­عنوان ژنوتیپ­های حساس به خشکی معرفی نمودند این ارقام دارای بیشترین حساسیت به خشکی بودند و کمترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 68/1، 48/1، 82/1، 96/1 و 14/2 تن در هکتار) را تولید نمودند. همچنین، ارقام نعمت، سپیدرود، IR64، بجار و IR50 بیشترین تحمل را به تنش خشکی نشان دادند و دارای بالاترین عملکرد شلتوک (به ترتیب 07/7، 59/4، 04/4، 03/4 و 38/4 تن در هکتار) بودند. این ارقام برای کشت در سال­های خشک و شرایط کم آب و نیز به­عنوان والدین تلاقی برای افزایش تحمل به خشکی ارقام والدین تجاری برنج توصیه می­شوند. نتایج حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی در شرایط تنش خشکی دو مولفه اصلی را شناسایی نمود که بیش از 98 درصد از واریانس شاخص­ها را توجیه نمودند. ترسیم بای­پلات بر اساس دو مولفه اصلی نشان داد که مولفه اول (پتانسیل عملکرد و تحمل به خشکی) همبستگی مثبت و بالایی را با شاخص­های YS، YP، MP، GMP، HM و STI دارد. دومین مولفه (پاسخ به خشکی) همبستگی مثبت با شاخص­های DRI و RDI داشت. تجزیه خوشه­ای داده­ها بر مبنای تمامی صفات مطالعه شده به روش حداقل واریانس وارد ژنوتیپ­ها را در 4 گروه طبقه­بندی نمود. برآورد میانگین گروه­ها و تفاوت آنها از میانگین کل ژنوتیپ­ها نشان داد که اختلاف معنی­داری بین گروه­ها از نظر کلیه صفات فیزیولوژیک و مرفولوژیک اندازه­گیری شده وجود دارد.
 

متن کامل [PDF 1054 kb]   (137 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: اصلاح نباتات، بیومتری