تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
1- موسسه دیم-پردیس گچساران
چکیده: (7 مشاهده)
مقدمه و هدف: شناخت و استفاده از تنوع ژنتیکی ستون اصلی موفقیت در برنامههای اصلاح نژاد گیاهان به شمار میرود و میتواند به عنوان رویکردی مؤثر برای تولید ارقام مناسب جهت ارتقای عملکرد دانه برای افزایش راندمان تولید در شرایط متفاوت اقلیمی باشد. جهت ارزیابی تنوع ژنتیکی و تحلیل روابط بین صفات مختلف بطور گسترده از روشهای چند متغییره آماری استفاده میشود. با توجه به نیاز مبرم به تولید ارقام مناسب برای کشت دیم، این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپهای جو بر اساس صفات زراعی انجام شده است. یافتههای این مطالعه میتواند دادههای ارزشمندی برای بهبود و کشت جو در مناطق کمبارش جنوب ایران، بهویژه نواحی گرمسیری کهگیلویه و بویراحمد، ارائه دهد.
مواد و روشها: این بررسی با هدف بررسی تنوع ژنتیکی و صفات زراعی 310 ژنوتیپ جو به همراه چهار رقم شاهد ("بهداد"، "خرم"، "رستا" و "فردان") در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ در پردیس تحقیقات کشاورزی گچساران و سایت ملی دیم انجام شد. آزمایش در طرح بلوکهای حجیم با طرح پایه بلوک کامل تصادفی در ۲۳ بلوک اجرا شد. در ابتدا برای ارقام شاهد تجزیه واریانس بر اساس طرح بلوهای کامل تصادفی با استفاده از نرم افزار آماری InfoStat انجام شد. تجزیه و تحلیل خوشهای بر اساس فاصله اقلیدوسی و الگوریتم خوشهبندی Ward با بهرهگیری از نرم افزار R و بستههای آماری dynamicTreeCut، colorspace و dendextend انجام شد. همبستگی میان صفات با استفاده از روش پیرسون و با استفاده از نرم آماری R انجام شد. برای رسم Vann Diagram از نرم افزار آنلاین (jvenn.toulouse.inra.fr) برای شناسایی ژنوتیپهای دارای همپوشانی در صفات مهم استفاده گردید.
یافتهها: برای ۱۳ ژنوتیپ برتر انتخاب شده از نمودار ون، تحلیل MGIDI انجام شد. چهار عامل (FA1 تا FA4) 6/86 % از کل واریانس را به ترتیب زیر تبیین کردند. FA1 عامل فنولوژیکی): شامل روز تا گلدهی، طول سنبله، ارتفاع بوته (۳۱.۱% واریانس)، FA2 عامل مورفولوژیکی): شامل طول ریشک، طول پدانکل، وزن هزار دانه (۲۴.۳% واریانس)، FA3 عامل عملکرد): شامل عملکرد دانه، روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، تعداد دانه در سنبله (۱۸.۹% واریانس)، FA4: عامل رویش اولیه): شامل قدرت رویش اولیه (۱۲.۳% واریانس). ژنوتیپهای ۱۸۴، ۷۹ و ۲۸ به عنوان دارای کمترین فاصله از ژنوتیپ ایدهآل و بهترین عملکرد چندصفتی شناسایی شدند. ژنوتیپ 79 در صفات مرتبط با عامل اول (فنولوژیکی) و ژنوتیپ ۲۸ در صفات مرتبط با عوامل دوم و سوم (مورفولوژیکی و عملکرد) وضعیت بهتری داشتند. وضعیت هر سه ژنوتیپ برتر، از نظر عامل چهارم (قدرت رویش اولیه) از میانگین نظری مطلوبتر بود. عملکرد دانه ژنوتیپهای ۷۹، ۱۸۴، ۲۵، ۱۷۲ و ۵۹ بیشتر از میانگین شاهدها (۳۹۹۵ کیلوگرم در هکتار) بود. ژنوتیپ ۲۸ با وجود عملکردی کمی پایینتر از میانگین شاهدها، از رقم 'رستا' عملکرد بیشتری داشت و نمودار گرمایی نشان داد که ژنوتیپ ۲۸ تقریباً برای تمامی صفات مورد بررسی مطلوب است. ژنوتیپ ۱۸۴ با بالاترین عملکرد در میان ژنوتیپهای انتخابی، در برخی صفات (مانند تعداد دانه در سنبله و روز تا ظهور سنبله) نسبت به سایرین مطلوبیت کمتری داشت.
نتیجهگیری: نتایج این بررسی نشان داد که تنوع قابل ملاحظهای در بین ژنوتیپهای مورد بررسی وجود دارد و این ژنوتیپها میتوانند به عنوان ژرمپلاسم در مطالعات بهنژادی بعدی مورد استفاده قرار بگیرند. با این حال در بین ژنوتیپهای با عملکرد بالا (بیش از2900 کیلوگرم در هکتار) 13 ژنوتیپ دارای مقادیر مطلوب در هر پنج صفت مهم مد نظر بودند. در بین این ژنوتیپها تعداد 9 ژنوتیپ از خزانه بانک ژن و چهار ژنوتیپ ارقام شاهد بودند. در نهایت سه ژنوتیپ انتخابی شمارههای (28، 79 و 184) به عنوان بهترین ژنوتیپها انتخاب شدند و انتظار میرود در برنامههای بعدی بهنژادی مورد استفاده قرار گیرند.
مواد و روشها: این بررسی با هدف بررسی تنوع ژنتیکی و صفات زراعی 310 ژنوتیپ جو به همراه چهار رقم شاهد ("بهداد"، "خرم"، "رستا" و "فردان") در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ در پردیس تحقیقات کشاورزی گچساران و سایت ملی دیم انجام شد. آزمایش در طرح بلوکهای حجیم با طرح پایه بلوک کامل تصادفی در ۲۳ بلوک اجرا شد. در ابتدا برای ارقام شاهد تجزیه واریانس بر اساس طرح بلوهای کامل تصادفی با استفاده از نرم افزار آماری InfoStat انجام شد. تجزیه و تحلیل خوشهای بر اساس فاصله اقلیدوسی و الگوریتم خوشهبندی Ward با بهرهگیری از نرم افزار R و بستههای آماری dynamicTreeCut، colorspace و dendextend انجام شد. همبستگی میان صفات با استفاده از روش پیرسون و با استفاده از نرم آماری R انجام شد. برای رسم Vann Diagram از نرم افزار آنلاین (jvenn.toulouse.inra.fr) برای شناسایی ژنوتیپهای دارای همپوشانی در صفات مهم استفاده گردید.
یافتهها: برای ۱۳ ژنوتیپ برتر انتخاب شده از نمودار ون، تحلیل MGIDI انجام شد. چهار عامل (FA1 تا FA4) 6/86 % از کل واریانس را به ترتیب زیر تبیین کردند. FA1 عامل فنولوژیکی): شامل روز تا گلدهی، طول سنبله، ارتفاع بوته (۳۱.۱% واریانس)، FA2 عامل مورفولوژیکی): شامل طول ریشک، طول پدانکل، وزن هزار دانه (۲۴.۳% واریانس)، FA3 عامل عملکرد): شامل عملکرد دانه، روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، تعداد دانه در سنبله (۱۸.۹% واریانس)، FA4: عامل رویش اولیه): شامل قدرت رویش اولیه (۱۲.۳% واریانس). ژنوتیپهای ۱۸۴، ۷۹ و ۲۸ به عنوان دارای کمترین فاصله از ژنوتیپ ایدهآل و بهترین عملکرد چندصفتی شناسایی شدند. ژنوتیپ 79 در صفات مرتبط با عامل اول (فنولوژیکی) و ژنوتیپ ۲۸ در صفات مرتبط با عوامل دوم و سوم (مورفولوژیکی و عملکرد) وضعیت بهتری داشتند. وضعیت هر سه ژنوتیپ برتر، از نظر عامل چهارم (قدرت رویش اولیه) از میانگین نظری مطلوبتر بود. عملکرد دانه ژنوتیپهای ۷۹، ۱۸۴، ۲۵، ۱۷۲ و ۵۹ بیشتر از میانگین شاهدها (۳۹۹۵ کیلوگرم در هکتار) بود. ژنوتیپ ۲۸ با وجود عملکردی کمی پایینتر از میانگین شاهدها، از رقم 'رستا' عملکرد بیشتری داشت و نمودار گرمایی نشان داد که ژنوتیپ ۲۸ تقریباً برای تمامی صفات مورد بررسی مطلوب است. ژنوتیپ ۱۸۴ با بالاترین عملکرد در میان ژنوتیپهای انتخابی، در برخی صفات (مانند تعداد دانه در سنبله و روز تا ظهور سنبله) نسبت به سایرین مطلوبیت کمتری داشت.
نتیجهگیری: نتایج این بررسی نشان داد که تنوع قابل ملاحظهای در بین ژنوتیپهای مورد بررسی وجود دارد و این ژنوتیپها میتوانند به عنوان ژرمپلاسم در مطالعات بهنژادی بعدی مورد استفاده قرار بگیرند. با این حال در بین ژنوتیپهای با عملکرد بالا (بیش از2900 کیلوگرم در هکتار) 13 ژنوتیپ دارای مقادیر مطلوب در هر پنج صفت مهم مد نظر بودند. در بین این ژنوتیپها تعداد 9 ژنوتیپ از خزانه بانک ژن و چهار ژنوتیپ ارقام شاهد بودند. در نهایت سه ژنوتیپ انتخابی شمارههای (28، 79 و 184) به عنوان بهترین ژنوتیپها انتخاب شدند و انتظار میرود در برنامههای بعدی بهنژادی مورد استفاده قرار گیرند.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |