تابستان
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
چکیده: (6 مشاهده)
مقدمه و هدف: با افزایش جمعیت و محدودیت منابع، تولید محصولات با عملکرد بالا و کیفیت بهتر ضروری است. اصلاح نباتات بهعنوان یکی از ارکان کشاورزی مدرن، نقش کلیدی در تأمین امنیت غذایی و سازگاری با تغییرات محیطی دارد. آفتابگردان بهدلیل مقاومت به خشکی و سازگاری با خاکهای با حاصلخیزی کم، گزینه مناسبی برای کشت در مناطق خشک و نیمهخشک ایران است. این مطالعه با هدف بررسی توان ترکیبی لاینها و تسترهای آفتابگردان برای صفات مهم زراعی مانند عملکرد دانه، درصد روغن و مقاومت به تنشها، با استفاده از روش تحلیل لاین × تستر انجام شد.
مواد و روشها: این مطالعه در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج، ایران، طی دو فصل زراعی (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳) انجام شد. مواد آزمایشی شامل ۹ لاین بازگرداننده باروری و ۲ لاین نرعقیم سیتوپلاسمی (CMS) بهعنوان تستر بودند. در سال دوم، ۱۸ هیبرید حاصل و ۱۱ والد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. صفات اندازهگیری شده شامل روز تا گلدهی، مدت گلدهی، روز تا رسیدگی، دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، قطر طبق، وزن هزار دانه، تعداد دانه در طبق، درصد روغن، عملکرد دانه و عملکرد روغن بودند. دادهها با استفاده از روش تحلیل لاین × تستر و برآورد توان ترکیبی عمومی (GCA) و خصوصی (SCA) مورد بررسی قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج تحلیل واریانس نشان داد که اثرات لاینها، تسترها و اثر متقابل لاین × تستر برای اکثر صفات معنادار بودند. اثر لاینها برای صفات روز تا رسیدگی، دوره پر شدن دانه و وزن هزار دانه معنادار بود، در حالی که اثر تسترها برای صفات ارتفاع بوته و عملکرد دانه در هکتار معنادار شد. اثر متقابل لاین × تستر (توان ترکیبی خصوصی یا برای صفات کلیدی مانند تعداد روز تا گلدهی، عملکرد دانه و درصد روغن بسیار معنادار بود. ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار و تعداد دانه در طبق داشتند. توان ترکیب پذیری عمومی برای لاینها و تسترها نشان داد که لاین ۲ و لاین ۸ بهترتیب بیشترین اثرات مثبت را بر تعداد روز تا گلدهی و دوره پر شدن دانه داشتند. واریانس افزایشی و غالبیتی نیز نشان داد که صفات کلیدی مانند عملکرد دانه و درصد روغن تحت تأثیر اثرات غالبیتی قوی قرار دارند.
توان ترکیبی خصوصی نشان داد که برخی ترکیبهای خاص لاینها و تسترها اثرات متقابل قویتری بر صفات داشتند. برای مثال، ترکیب لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار (۷۲۶٫۲) و تعداد دانه در طبق (۱۵۶٫۶) داشت، در حالی که ترکیب لاین ۱ و تستر ۲ بیشترین اثر منفی را بر این صفات نشان داد. این نتایج تأکید میکنند که انتخاب ترکیبهای مناسب لاین و تستر میتواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود عملکرد و کیفیت محصولات زراعی داشته باشد.
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد که انتخاب ترکیبهای مناسب لاین و تستر میتواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود صفات زراعی مانند عملکرد دانه و درصد روغن داشته باشد. توان ترکیبپذیری عمومی و خصوصی بهعنوان شاخصهای کلیدی در شناسایی لاینها و تسترهای برتر عمل کردند. لاینهایی مانند لاین ۲ و لاین ۸ بیشترین اثرات مثبت را بر صفاتی مانند تعداد روز تا گلدهی و دوره پر شدن دانه داشتند، در حالی که ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار و تعداد دانه در طبق نشان دادند. این یافتهها تأکید میکنند که انتخاب ترکیبهای بهینه لاین و تستر میتواند به بهبود عملکرد و کیفیت محصولات زراعی منجر شود. توان ترکیبی خصوصی نیز نقش مهمی در کنترل صفات کلیدی مانند عملکرد دانه و درصد روغن ایفا کرد. ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار (۷۲۶٫۲) و تعداد دانه در طبق (۱۵۶٫۶) داشتند، در حالی که برخی ترکیبها مانند لاین ۱ و تستر ۲ اثرات منفی قویتری نشان دادند. این نتایج نشان میدهد که اثرات متقابل بین لاینها و تسترها میتواند تأثیر قابل توجهی بر صفات زراعی داشته باشد و انتخاب ترکیبهای مناسب میتواند به توسعه ارقام جدید با عملکرد و کیفیت بهتر کمک کند. بهطور کلی، این مطالعه اهمیت استفاده از روش تحلیل لاین × تستر را در برنامههای اصلاحی نشان میدهد. ترکیبهای شناساییشده میتوانند به عنوان پایهای برای توسعه ارقام جدید با عملکرد بالا و مقاومت به تنشهای محیطی مورد استفاده قرار گیرند. همچنین، استفاده از این ترکیبها میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و توسعه سیستمهای کشاورزی پایدار کمک کند. پیشنهاد میشود در مطالعات آینده، تنوع ژنتیکی بیشتری در نظر گرفته شود و اثرات محیطی نیز بررسی شوند تا نتایج بدست آمده تعمیم پذیری بیشتری داشته باشند.
مواد و روشها: این مطالعه در مزرعه تحقیقاتی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر در کرج، ایران، طی دو فصل زراعی (۱۴۰۲ و ۱۴۰۳) انجام شد. مواد آزمایشی شامل ۹ لاین بازگرداننده باروری و ۲ لاین نرعقیم سیتوپلاسمی (CMS) بهعنوان تستر بودند. در سال دوم، ۱۸ هیبرید حاصل و ۱۱ والد در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار کشت شدند. صفات اندازهگیری شده شامل روز تا گلدهی، مدت گلدهی، روز تا رسیدگی، دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، قطر طبق، وزن هزار دانه، تعداد دانه در طبق، درصد روغن، عملکرد دانه و عملکرد روغن بودند. دادهها با استفاده از روش تحلیل لاین × تستر و برآورد توان ترکیبی عمومی (GCA) و خصوصی (SCA) مورد بررسی قرار گرفتند.
یافتهها: نتایج تحلیل واریانس نشان داد که اثرات لاینها، تسترها و اثر متقابل لاین × تستر برای اکثر صفات معنادار بودند. اثر لاینها برای صفات روز تا رسیدگی، دوره پر شدن دانه و وزن هزار دانه معنادار بود، در حالی که اثر تسترها برای صفات ارتفاع بوته و عملکرد دانه در هکتار معنادار شد. اثر متقابل لاین × تستر (توان ترکیبی خصوصی یا برای صفات کلیدی مانند تعداد روز تا گلدهی، عملکرد دانه و درصد روغن بسیار معنادار بود. ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار و تعداد دانه در طبق داشتند. توان ترکیب پذیری عمومی برای لاینها و تسترها نشان داد که لاین ۲ و لاین ۸ بهترتیب بیشترین اثرات مثبت را بر تعداد روز تا گلدهی و دوره پر شدن دانه داشتند. واریانس افزایشی و غالبیتی نیز نشان داد که صفات کلیدی مانند عملکرد دانه و درصد روغن تحت تأثیر اثرات غالبیتی قوی قرار دارند.
توان ترکیبی خصوصی نشان داد که برخی ترکیبهای خاص لاینها و تسترها اثرات متقابل قویتری بر صفات داشتند. برای مثال، ترکیب لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار (۷۲۶٫۲) و تعداد دانه در طبق (۱۵۶٫۶) داشت، در حالی که ترکیب لاین ۱ و تستر ۲ بیشترین اثر منفی را بر این صفات نشان داد. این نتایج تأکید میکنند که انتخاب ترکیبهای مناسب لاین و تستر میتواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود عملکرد و کیفیت محصولات زراعی داشته باشد.
نتیجهگیری: نتایج این مطالعه نشان داد که انتخاب ترکیبهای مناسب لاین و تستر میتواند تأثیر قابل توجهی بر بهبود صفات زراعی مانند عملکرد دانه و درصد روغن داشته باشد. توان ترکیبپذیری عمومی و خصوصی بهعنوان شاخصهای کلیدی در شناسایی لاینها و تسترهای برتر عمل کردند. لاینهایی مانند لاین ۲ و لاین ۸ بیشترین اثرات مثبت را بر صفاتی مانند تعداد روز تا گلدهی و دوره پر شدن دانه داشتند، در حالی که ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار و تعداد دانه در طبق نشان دادند. این یافتهها تأکید میکنند که انتخاب ترکیبهای بهینه لاین و تستر میتواند به بهبود عملکرد و کیفیت محصولات زراعی منجر شود. توان ترکیبی خصوصی نیز نقش مهمی در کنترل صفات کلیدی مانند عملکرد دانه و درصد روغن ایفا کرد. ترکیبهای خاصی مانند لاین ۶ و تستر ۱ بیشترین اثر مثبت را بر عملکرد دانه در هکتار (۷۲۶٫۲) و تعداد دانه در طبق (۱۵۶٫۶) داشتند، در حالی که برخی ترکیبها مانند لاین ۱ و تستر ۲ اثرات منفی قویتری نشان دادند. این نتایج نشان میدهد که اثرات متقابل بین لاینها و تسترها میتواند تأثیر قابل توجهی بر صفات زراعی داشته باشد و انتخاب ترکیبهای مناسب میتواند به توسعه ارقام جدید با عملکرد و کیفیت بهتر کمک کند. بهطور کلی، این مطالعه اهمیت استفاده از روش تحلیل لاین × تستر را در برنامههای اصلاحی نشان میدهد. ترکیبهای شناساییشده میتوانند به عنوان پایهای برای توسعه ارقام جدید با عملکرد بالا و مقاومت به تنشهای محیطی مورد استفاده قرار گیرند. همچنین، استفاده از این ترکیبها میتواند به افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای تولید و توسعه سیستمهای کشاورزی پایدار کمک کند. پیشنهاد میشود در مطالعات آینده، تنوع ژنتیکی بیشتری در نظر گرفته شود و اثرات محیطی نیز بررسی شوند تا نتایج بدست آمده تعمیم پذیری بیشتری داشته باشند.
واژههای کلیدی: ترکیب پذیری خصوصی، واریانس ژنتیکی غالبیت، هتروزیس (برتری هیبرید)، واریانس ژنتیکی افزایشی، تنوع ژنتیکی
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
